Nhượng quyền F&B: Khi cửa hàng thất bại không phải do thương hiệu

Theo dõi KT&TD trên

Đây có phải là lỗ hổng trong mô hình nhượng quyền, hay do tâm lý “mua công thức là có lợi nhuận” của các nhà đầu tư thiếu kinh nghiệm?

Nhượng quyền F&B không phải “cỗ máy in tiền”

Những năm qua, mô hình nhượng quyền F&B tại Việt Nam phát triển mạnh mẽ, đặc biệt trong các lĩnh vực trà sữa, cà phê, nhà hàng và bánh ngọt. Sự thành công của những thương hiệu lớn như Highlands Coffee, Gong Cha hay The Coffee House đã tạo ra làn sóng đầu tư mạnh mẽ, thu hút nhiều cá nhân và doanh nghiệp tham gia thị trường. Với những lời quảng bá hấp dẫn như “mô hình đã thành công, chỉ cần vận hành theo quy trình có sẵn”, nhiều nhà đầu tư tin rằng chỉ cần có vốn là có thể nhanh chóng thu lợi nhuận từ một thương hiệu nổi tiếng.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy không ít cửa hàng nhượng quyền chỉ hoạt động được một thời gian ngắn rồi đóng cửa, để lại khoản lỗ lớn cho chủ đầu tư. Không phải cứ sở hữu thương hiệu mạnh là đảm bảo thành công, bởi sự sống còn của một cửa hàng còn phụ thuộc vào khả năng vận hành của chính chủ nhượng quyền.

Không ít chủ cửa hàng đến từ các ngành nghề khác, chưa từng kinh doanh F&B. Khi đối mặt với các vấn đề như quản lý nhân sự, kiểm soát chi phí, tối ưu nguyên liệu hay duy trì chất lượng dịch vụ, họ thường lúng túng hoặc áp dụng sai cách. Nhiều người mở cửa hàng nhượng quyền mà không phân tích kỹ nhu cầu khách hàng tại khu vực đó. Có những cửa hàng đặt tại vị trí đẹp nhưng lại không phù hợp với nhóm khách hàng mục tiêu của thương hiệu, dẫn đến doanh thu không như mong đợi. Bên cạnh đó, một số chủ cửa hàng tin rằng mô hình nhượng quyền sẽ sinh lời nhanh mà không cần nhiều nỗ lực. Khi thực tế không như kỳ vọng, họ dễ bỏ cuộc hoặc cắt giảm chi phí sai cách, ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ.

Dù thương hiệu lớn đến đâu, mỗi cửa hàng vẫn cần có chiến lược kinh doanh phù hợp với địa phương. Nhiều chủ nhượng quyền không đầu tư vào marketing hay xây dựng tệp khách hàng trung thành, khiến doanh thu giảm sút. Nhượng quyền F&B có thể mang lại lợi nhuận lớn, nhưng không phải là một “cỗ máy in tiền” có thể vận hành tự động. Nếu không có sự chuẩn bị kỹ càng, chủ cửa hàng rất dễ rơi vào cảnh mua thương hiệu nhưng không mua được thành công.

Khi cửa hàng nhượng quyền thất bại

Khi một cửa hàng nhượng quyền gặp khó khăn hoặc phải đóng cửa, hệ lụy không chỉ ảnh hưởng đến chủ đầu tư mà còn tác động đến thương hiệu gốc và thị trường nhượng quyền nói chung. Điều này dẫn đến một chuỗi phản ứng tiêu cực, làm suy giảm niềm tin vào mô hình kinh doanh này.

Mua nhượng quyền đồng nghĩa với việc đầu tư một số tiền lớn vào phí nhượng quyền, mặt bằng, thiết bị và nhân sự. Khi kinh doanh không đạt kỳ vọng, nhiều chủ đầu tư phải chịu khoản lỗ lớn, thậm chí mất trắng số vốn ban đầu. Không ít người buộc phải sang nhượng cửa hàng với giá thấp hoặc đóng cửa để cắt lỗ. Hệ quả là họ mất niềm tin vào mô hình nhượng quyền và trở nên e dè hơn với các cơ hội kinh doanh sau này. Một số người sau khi thất bại còn rơi vào tình trạng nợ nần, ảnh hưởng đến tài chính cá nhân.

Mỗi cửa hàng nhượng quyền là một phần trong hệ thống thương hiệu. Khi nhiều cửa hàng liên tiếp đóng cửa, khách hàng dễ có ấn tượng rằng thương hiệu đó đang “hết thời” hoặc gặp vấn đề về chất lượng. Điều này sẽ gây ấn tượng không tốt, đặc biệt với những thương hiệu mới nổi hoặc đang mở rộng nhanh chóng. Nếu không có biện pháp kiểm soát và hỗ trợ kịp thời, thương hiệu dễ bị suy giảm uy tín, khiến khách hàng mất niềm tin và đối tác tiềm năng e ngại khi muốn mua nhượng quyền.

Những thất bại liên tiếp từ các cửa hàng nhượng quyền khiến thị trường trở nên thận trọng hơn. Người mua nhượng quyền bắt đầu cân nhắc kỹ hơn trước khi đầu tư, yêu cầu chính sách hỗ trợ rõ ràng hơn từ thương hiệu gốc. Điều này khiến các thương hiệu phải siết chặt điều kiện nhượng quyền, làm chậm quá trình mở rộng hệ thống. Ngoài ra, sự cạnh tranh giữa các thương hiệu cũng trở nên gay gắt hơn. Người tiêu dùng có xu hướng ưu tiên các chuỗi cửa hàng vận hành ổn định, thay vì chọn những thương hiệu có nhiều điểm bán nhưng hoạt động không đồng nhất.

Sự chững lại của mô hình nhượng quyền có thể được xem là dấu hiệu của một cuộc thanh lọc. Những thương hiệu chỉ tập trung vào mở rộng số lượng mà không kiểm soát chất lượng vận hành sẽ dần bị đào thải. Đồng thời, những nhà đầu tư thiếu kinh nghiệm, chạy theo xu hướng mà không có sự chuẩn bị kỹ lưỡng cũng dần rời khỏi cuộc chơi. Kết quả là chỉ những thương hiệu có chiến lược bền vững và các nhà đầu tư thực sự hiểu mô hình này mới có thể tồn tại và phát triển. Đây có thể là cơ hội để ngành nhượng quyền F&B tại Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển chuyên nghiệp hơn, thay vì chỉ là một “cơn sốt” ngắn hạn.

Tương lai nào cho mô hình nhượng quyền F&B?

Sự chững lại của làn sóng nhượng quyền F&B không đồng nghĩa với việc mô hình này sẽ biến mất, mà đang bước vào giai đoạn điều chỉnh. Những dấu hiệu thanh lọc trên thị trường đặt ra câu hỏi về tương lai của ngành và cách các thương hiệu lẫn nhà đầu tư sẽ thích nghi với bối cảnh mới.

Những năm trước, mô hình nhượng quyền F&B được xem như con đường nhanh nhất để bước vào ngành F&B mà không cần tự xây dựng thương hiệu. Tuy nhiên, thực tế đã chứng minh rằng không phải cứ mua nhượng quyền là sẽ có lợi nhuận. Khi ngày càng nhiều cửa hàng phải đóng cửa, các nhà đầu tư tiềm năng sẽ trở nên thận trọng hơn, tìm hiểu kỹ hơn trước khi quyết định tham gia. Điều này có thể làm chậm tốc độ mở rộng của nhiều thương hiệu, buộc họ phải tối ưu vận hành thay vì chỉ tập trung vào số lượng điểm bán.

Không chỉ nhà đầu tư mà bản thân các thương hiệu nhượng quyền cũng phải thay đổi để thích nghi. Các thương hiệu mạnh sẽ tập trung vào việc kiểm soát chất lượng cửa hàng, hỗ trợ đối tác vận hành hiệu quả hơn thay vì mở rộng ồ ạt. Ngoài ra, những thương hiệu chỉ chạy theo xu hướng mà không có nền tảng kinh doanh bền vững có thể sẽ dần biến mất. Đây cũng là cơ hội để các thương hiệu có chiến lược rõ ràng khẳng định vị thế của mình trên thị trường.

Sự thanh lọc trong ngành nhượng quyền có thể giúp thị trường phát triển theo hướng chuyên nghiệp hơn. Những thương hiệu tồn tại sau giai đoạn này có khả năng sẽ thiết lập các tiêu chuẩn nghiêm ngặt hơn trong việc lựa chọn đối tác nhượng quyền. Đồng thời, nhà đầu tư cũng sẽ chú trọng hơn vào năng lực vận hành thay vì chỉ quan tâm đến tên tuổi thương hiệu.

Thị trường nhượng quyền F&B vẫn có tiềm năng phát triển, nhưng không còn là “cuộc chơi dễ dàng” cho tất cả. Đây có thể là bước chuyển quan trọng, đưa ngành này thoát khỏi tâm lý chạy theo trào lưu để tiến đến một mô hình kinh doanh bền vững hơn.

Thủy Linh