Người tiêu dùng cần lưu ý gì khi mua hàng online?

Theo dõi KT&TD trên

Chỉ một phút chủ quan, người mua có thể mất tiền và cả niềm tin vào môi trường mua sắm số.

Năm 2026, thị trường thương mại điện tử Việt Nam ước đạt quy mô khoảng 37 tỷ USD — một con số khổng lồ cho thấy mức độ phổ biến của mua sắm online. Nhưng thị trường càng lớn, rủi ro càng nhiều. Dưới đây là những điều người tiêu dùng nhất định phải lưu ý để mua sắm thông minh, an toàn và thực sự tiết kiệm trong thời đại số.

Chọn sàn uy tín và gian hàng chính hãng

Bước đầu tiên và quan trọng nhất là lựa chọn đúng nơi mua hàng. Không phải mọi website hay fanpage bán hàng đều đáng tin cậy. Nên ưu tiên các sàn thương mại điện tử lớn có uy tín như Shopee, Lazada, Tiki vì các nền tảng này có cơ chế bảo vệ người mua, hỗ trợ hoàn tiền khi xảy ra tranh chấp.

Trong phạm vi sàn, hãy ưu tiên các gian hàng chính hãng (Mall). Xu hướng thị trường 2026 đang dịch chuyển rõ nét sang hướng này: theo báo cáo của Cube Asia, tỷ trọng hàng chính hãng trong thương mại điện tử đã tăng từ 12% năm 2020 lên khoảng 30% vào năm 2025, và 9/10 người dùng cho biết họ sẵn sàng chi trả cao hơn để đảm bảo chất lượng và độ tin cậy. Hàng chính hãng không chỉ có chất lượng đảm bảo mà còn đi kèm chính sách bảo hành và đổi trả rõ ràng - điều mà các shop nhỏ lẻ không danh tiếng hiếm khi cam kết.

Khi mua từ người bán cá nhân trên mạng xã hội, cần xem xét kỹ lịch sử hoạt động của tài khoản, số lượng đánh giá thực tế, và cách họ phản hồi khiếu nại của khách cũ. Một gian hàng tốt sẽ luôn minh bạch về thông tin sản phẩm và sẵn sàng hỗ trợ hậu mãi.

Đọc kỹ mô tả sản phẩm và đánh giá của người mua trước

Ảnh sản phẩm trên mạng thường được chỉnh sửa kỹ lưỡng và quay trong điều kiện ánh sáng lý tưởng. Thực tế nhận hàng đôi khi chênh lệch đáng kể. Vì vậy, hãy đọc thật kỹ phần mô tả: chất liệu, kích thước, xuất xứ, thành phần (với mỹ phẩm hoặc thực phẩm). Đặc biệt với quần áo, giày dép hãy đối chiếu bảng size thật kỹ trước khi đặt hàng, vì hàng từ Trung Quốc thường nhỏ hơn size Việt Nam một đến hai cỡ.

Phần đánh giá (review) của khách hàng cũ là nguồn thông tin quý giá nhất. Hãy đọc cả đánh giá tốt lẫn đánh giá tiêu cực, chú ý đến ảnh thực tế do người mua chụp thay vì chỉ nhìn vào ảnh quảng cáo của người bán. Số lượng đánh giá đông, nhiều ảnh thực tế và phản hồi gần đây là dấu hiệu tốt. Ngược lại, hãy nghi ngờ những shop chỉ toàn đánh giá 5 sao ngắn gọn, không có ảnh thực tế rất có thể là đánh giá ảo.

Cảnh giác với giá quá rẻ và chiêu trò "flash sale"

"Giá rẻ bất ngờ" là cái bẫy phổ biến nhất trong mua sắm online. Khi một sản phẩm có giá thấp hơn thị trường đến 50–70%, người mua cần tự hỏi: tại sao rẻ đến vậy? Hàng giả, hàng nhái, hàng không rõ nguồn gốc, hoặc hàng hết date thường được đẩy ra thị trường thông qua chiêu thức này.

Các phiên flash sale với đồng hồ đếm ngược "còn 2 phút" hay thông báo "chỉ còn 3 sản phẩm" là kỹ thuật tạo áp lực tâm lý, buộc người mua quyết định nhanh mà không có thời gian cân nhắc kỹ. Người tiêu dùng thông minh năm 2026 đã dần nhận ra điều này. Theo các chuyên gia thị trường, hành vi mua sắm đang thay đổi sâu sắc - người tiêu dùng không còn dễ tin vào lời quảng cáo hay những buổi livestream đông người xem, mà cân nhắc kỹ hơn về giá trị thực, chất lượng sản phẩm và uy tín người bán.

Nguyên tắc đơn giản: nếu một món hàng thường có giá 500.000 đồng mà đang được bán với giá 80.000 đồng không kèm lý do rõ ràng, thì khả năng cao đó không phải hàng thật.

Bảo mật thông tin cá nhân và tài khoản thanh toán

Đây là lưu ý không thể bỏ qua trong bối cảnh tội phạm mạng ngày càng tinh vi. Không bao giờ cung cấp mật khẩu, mã OTP, hay thông tin thẻ ngân hàng cho bất kỳ ai dù người đó tự xưng là nhân viên sàn thương mại điện tử, nhân viên ngân hàng, hay shipper. Các đơn vị uy tín sẽ không bao giờ yêu cầu những thông tin này qua điện thoại hay tin nhắn.

Khi thanh toán online, ưu tiên dùng các phương thức an toàn như ví điện tử (MoMo, ZaloPay, VNPay) hoặc thẻ ảo thay vì nhập trực tiếp số thẻ tín dụng chính. Kiểm tra địa chỉ website trước khi nhập thông tin các trang lừa đảo thường giả mạo giao diện các sàn lớn nhưng URL có thay đổi nhỏ (ví dụ: "sh0pee.vn" thay vì "shopee.vn"). Nên bật xác thực hai lớp cho tài khoản mua sắm và email liên kết.

Cảnh giác khi mua qua livestream và video ngắn

Livestream bán hàng đang bùng nổ mạnh mẽ tại Việt Nam - trung bình mỗi tháng có tới 2,5 triệu phiên livestream diễn ra trên các nền tảng. Hình thức này rất hấp dẫn nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro: người bán có thể cố tình che giấu khuyết điểm của sản phẩm, phóng đại công dụng, hoặc sử dụng sản phẩm xịn để demo nhưng giao hàng giả.

Một điểm tích cực từ năm 2026: Luật Thương mại điện tử chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, yêu cầu chủ quản nền tảng phải xác thực danh tính người livestream, lưu trữ dữ liệu và thiết lập cơ chế giải quyết khiếu nại. Người livestream không được phép cung cấp thông tin gian dối hoặc gây nhầm lẫn về chất lượng, công dụng hàng hóa. Tuy nhiên, luật mới chỉ phát huy tác dụng khi người tiêu dùng cũng chủ động tự bảo vệ mình: không "chốt đơn" theo cảm xúc nhất thời, và luôn kiểm tra lại thông tin sản phẩm một cách bình tĩnh sau buổi livestream.

Hiểu rõ chính sách đổi trả và bảo hành trước khi mua

Trước khi nhấn "Đặt hàng", hãy đọc kỹ chính sách hoàn trả của người bán. Thời hạn đổi trả là bao lâu? Điều kiện đổi trả như thế nào? Ai chịu phí vận chuyển khi hoàn hàng? Đây là những câu hỏi quan trọng, đặc biệt với các sản phẩm giá trị cao như điện tử, mỹ phẩm, hay hàng thời trang.

Khi nhận hàng, hãy quay video lúc mở hộp đây là bằng chứng quan trọng nếu phát sinh tranh chấp sau đó. Không nên ký nhận hay thanh toán (với hình thức COD) trước khi kiểm tra sơ bộ hàng hóa. Nếu phát hiện hàng lỗi, hàng không đúng mô tả, hãy liên hệ người bán và sàn thương mại điện tử ngay trong thời hạn quy định.

Mua sắm xuyên biên giới - cần thêm thận trọng

Mua hàng từ các trang nước ngoài (Amazon, Taobao, Shein...) ngày càng phổ biến nhờ giá cả hấp dẫn. Tuy nhiên, cần lưu ý các khoản thuế nhập khẩu có thể phát sinh khiến giá thực tế cao hơn nhiều so với giá niêm yết. Thời gian giao hàng cũng dài hơn đáng kể, và việc đổi trả gần như không khả thi nếu có vấn đề. Đây là điểm Luật Thương mại điện tử 2026 cũng đã giải quyết phần nào các sàn nước ngoài có hoạt động đáng kể tại Việt Nam phải thành lập pháp nhân hoặc ký quỹ để đảm bảo bồi thường thiệt hại cho người tiêu dùng.

Minh Trí