Tác dụng của trà xanh và matcha đối với sức khỏe

Theo dõi KT&TD trên

Trong thế giới đồ uống thiên nhiên, hiếm có loại nào được yêu thích và nghiên cứu kỹ lưỡng như trà xanh và matcha. Cả hai đều xuất phát từ cùng một loài cây Camellia sinensis, nhưng cách trồng, thu hoạch và chế biến lại khác nhau, tạo nên sự khác biệt rõ rệt về hương vị, giá trị dinh dưỡng và công dụng đối với sức khỏe. Từ hàng trăm năm nay, người Nhật, người Trung Hoa và nay là người Việt đều tin rằng trong mỗi tách trà là một liều “dược liệu xanh”, giúp cơ thể thanh lọc, đầu óc tỉnh táo và tinh thần được cân bằng.

1. Hai dạng “sống” khác nhau của lá trà

Trà xanh là loại trà được hái từ búp non, sau đó diệt men ngay bằng hơi nước hoặc sao nóng, nhằm giữ lại màu xanh tự nhiên và ngăn quá trình oxy hóa. Chính nhờ vậy, trà xanh vẫn giữ nguyên được các hợp chất quý như catechin, EGCG (Epigallocatechin gallate), vitamin C, và các acid amin có lợi.

Trong khi đó, matcha, biểu tượng của nghệ thuật trà đạo Nhật Bản, lại được tạo ra bằng một quy trình tỉ mỉ hơn. Trước khi thu hoạch khoảng 3–4 tuần, cây trà được che nắng để kích thích tăng lượng chlorophyll và L-theanine, hai hợp chất làm nên màu xanh ngọc đậm cùng vị ngọt thanh đặc trưng của matcha. Sau khi thu hoạch, lá được hấp chín, sấy khô, bỏ gân và nghiền bằng cối đá granite thành bột mịn. Khi uống matcha, ta tiêu thụ toàn bộ lá trà, chứ không chỉ là phần nước chiết như với trà xanh, nên hàm lượng dưỡng chất hấp thụ được cao hơn nhiều lần.

2. Chất chống oxy hóa, “vũ khí xanh” chống lão hóa và bệnh tật

Điểm chung lớn nhất của trà xanh và matcha chính là hàm lượng chất chống oxy hóa cực cao. Theo nghiên cứu của Journal of Chromatography A, lượng EGCG trong matcha cao gấp 3 lần so với trà xanh thông thường. EGCG được ví như “lá chắn sinh học” giúp bảo vệ tế bào khỏi các gốc tự do, nguyên nhân hàng đầu gây ra lão hóa sớm, tim mạch và ung thư.

Một tách matcha hoặc trà xanh mỗi ngày có thể giúp giảm cholesterol LDL, tăng cholesterol HDL, cải thiện lưu thông máu và ổn định huyết áp. Đặc biệt, EGCG còn hỗ trợ ức chế sự phát triển của tế bào ung thư bằng cách ngăn chặn quá trình tạo mạch máu nuôi khối u. Với những người thường xuyên tiếp xúc với ô nhiễm hoặc làm việc căng thẳng, thói quen uống trà xanh như một “bộ lọc” tự nhiên giúp cơ thể giải độc, giảm mệt mỏi và cải thiện hệ miễn dịch.

3. Caffeine và L-theanine – Bộ đôi tạo sự tỉnh táo dễ chịu

Không giống cà phê, caffeine trong trà xanh và matcha phối hợp cùng L-theanine, một acid amin độc đáo chỉ có trong lá trà, để tạo ra trạng thái tỉnh táo mà vẫn thư giãn. Nếu caffeine kích thích hệ thần kinh trung ương giúp tập trung và minh mẫn, thì L-theanine lại làm dịu hoạt động của não, giảm căng thẳng và cải thiện tâm trạng.

Một nghiên cứu của Đại học Oxford cho thấy người uống matcha thường xuyên có khả năng tập trung cao hơn và ít lo âu hơn so với người chỉ uống cà phê. Chính sự cân bằng giữa kích thích và thư giãn này khiến matcha và trà xanh trở thành “người bạn lý tưởng” cho dân văn phòng, học sinh và sinh viên, hay bất kỳ ai muốn khởi đầu ngày mới tràn đầy năng lượng mà không lo tim đập nhanh hay mất ngủ.

4. Hỗ trợ kiểm soát cân nặng và tăng cường trao đổi chất

Nếu bạn đang tìm một cách tự nhiên để hỗ trợ giảm cân, trà xanh và matcha chính là “người trợ thủ xanh” không thể thiếu. Các hợp chất catechin, đặc biệt là EGCG, có khả năng tăng tốc độ đốt cháy mỡ và kích thích quá trình sinh nhiệt trong cơ thể.

Một thử nghiệm lâm sàng của American Journal of Clinical Nutrition cho thấy những người uống trà xanh trước khi tập thể dục đốt cháy lượng mỡ nhiều hơn 17% so với nhóm đối chứng. Matcha thậm chí còn mạnh hơn, bởi vì bạn tiêu thụ toàn bộ bột trà, nghĩa là cơ thể nhận được nhiều catechin và caffeine hơn, giúp duy trì hiệu quả giảm cân trong thời gian dài.

Không chỉ giúp giữ dáng, trà xanh còn giảm cảm giác thèm ăn, hỗ trợ ổn định đường huyết và ngăn tích tụ mỡ ở vùng bụng, điều mà nhiều loại thức uống “detox” trên thị trường không thể làm tốt bằng.

5. Làm đẹp từ bên trong: Làn da sáng, tinh thần trẻ

Không phải ngẫu nhiên mà matcha và trà xanh trở thành nguyên liệu chủ chốt trong ngành mỹ phẩm tự nhiên. Polyphenol trong lá trà có khả năng chống viêm, kháng khuẩn và ngăn ngừa mụn. Vitamin C và E giúp kích thích sản sinh collagen, làm da săn chắc, giảm thâm nám và nếp nhăn.

Uống một tách trà xanh mỗi sáng không chỉ giúp cơ thể thanh lọc mà còn cung cấp nguồn chất chống oxy hóa tự nhiên bảo vệ làn da khỏi tia UV và ô nhiễm môi trường. Matcha, nhờ hàm lượng chlorophyll cao, còn giúp giải độc gan và thanh lọc máu, từ đó mang lại làn da hồng hào, sáng khỏe từ bên trong.

6. Sức khỏe tim mạch, não bộ và tuổi thọ

Nhiều công trình nghiên cứu tại Nhật Bản và châu Âu chỉ ra rằng những người có thói quen uống trà xanh hoặc matcha có nguy cơ tử vong do tim mạch thấp hơn 26% so với người không uống. Trà giúp giảm hình thành mảng xơ vữa, cải thiện chức năng nội mạc mạch máu và ngăn ngừa huyết khối.

Không chỉ trái tim được bảo vệ, não bộ cũng được hưởng lợi. EGCG và L-theanine có tác dụng bảo vệ tế bào thần kinh, giảm nguy cơ thoái hóa như Alzheimer hay Parkinson. Một số nghiên cứu còn gợi ý rằng matcha giúp tăng sóng alpha trong não, giúp người uống duy trì sự tập trung, sáng tạo và trí nhớ tốt hơn, yếu tố quan trọng cho năng suất và chất lượng cuộc sống.

7. Cách thưởng trà để đạt hiệu quả tốt nhất

Để phát huy trọn vẹn lợi ích của trà xanh và matcha, điều quan trọng là biết cách pha và uống đúng thời điểm. Nước pha trà nên ở nhiệt độ khoảng 75–85°C để không làm cháy lá, giúp giữ hương thơm tự nhiên và tránh vị đắng gắt. Với matcha, hãy đánh bột bằng chổi tre (chasen) trong nước nóng khoảng 80°C cho đến khi sủi bọt mịn.

Không nên uống trà khi bụng đói, vì có thể gây cồn ruột hoặc hạ đường huyết tạm thời. Thời điểm lý tưởng là sau bữa ăn 30 phút hoặc buổi sáng đầu ngày để cơ thể hấp thu tối đa chất chống oxy hóa.

Dù bạn chọn trà xanh truyền thống hay matcha hiện đại, cả hai đều là món quà quý giá của thiên nhiên dành cho sức khỏe con người. Một tách trà mỗi ngày không chỉ là thói quen uống, mà còn là nghi thức chăm sóc bản thân, là cách ta sống chậm lại giữa nhịp đời gấp gáp, để cảm nhận vị đắng, ngọt cân bằng như chính hành trình tìm lại sự hài hòa cho tâm, thân, trí.

Bởi cuối cùng, sức khỏe không chỉ đến từ thuốc men, mà bắt đầu từ những điều nhỏ bé nhất, như một tách trà xanh buổi sáng, hay lớp bọt matcha mịn màng buổi chiều, giúp ta khỏe mạnh, tỉnh táo và an nhiên hơn mỗi ngày.