Ngân hàng đồng loạt giảm lãi suất, người vay nào được lợi?
Làn sóng giảm lãi suất của hệ thống ngân hàng từ giữa tháng 10/2026 đang tác động trực tiếp đến người đi vay. Mức lợi cụ thể phụ thuộc vào loại khoản vay, đối tượng khách hàng và thời điểm điều chỉnh lãi suất.
Theo đó, lãi suất cho vay bình quân của các giao dịch phát sinh mới đến ngày 10/5/2026 ở mức 8,78%/năm, tăng 0,7 điểm phần trăm so với cuối năm 2025. Trước khi có chỉ đạo của NHNN, mặt bằng lãi suất cho vay bình quân tháng 9 tại nhiều ngân hàng vẫn neo cao, trên 11%/năm với khách hàng cá nhân.
Sau đợt điều chỉnh, một số mức lãi suất đã được công bố. MB cho biết đến cuối tháng 10/2026, lãi suất cho vay ngắn hạn sau giảm bình quân ở mức 8-9%, trung hạn 9-10%.
Về số liệu thực tế toàn hệ thống, NHNN biết lãi suất cho vay phát sinh mới bình quân cuối tháng 10/2026 giảm khoảng 0,2-0,5%/năm so với giữa tháng 10. Con số này nhỏ hơn mức 1,5-2%/năm được nêu trong các chương trình tín dụng, vì mức giảm sâu chỉ áp dụng cho từng nhóm khách hàng và từng gói vốn cụ thể, chưa phải toàn bộ dư nợ.
Ai hưởng lợi nhiều nhất?
Doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh. Đây là nhóm được nhắm tới trong hầu hết các gói. BIDV triển khai gói tín dụng khoảng 100.000 tỷ đồng, kỳ hạn vay đến 6 tháng, giảm lãi suất 1,5-2%, mức lãi suất từ 6-7% tùy kỳ hạn. Sacombank dành tới 40.000 tỷ đồng cho khách hàng doanh nghiệp, giảm 2%/năm, lãi suất ưu đãi từ 8,5%/năm theo điều kiện chương trình. LPBank giảm 1,6-2%/năm với các khoản giải ngân mới phục vụ sản xuất, kinh doanh ngắn hạn của cá nhân, hộ kinh doanh, doanh nghiệp siêu nhỏ, áp dụng từ 19/10 đến hết 31/12/2026.
Cá nhân kinh doanh thuộc ngành ưu tiên. Từ 26/10/2026, VPBank giảm 1,5% lãi suất cho vay với khách hàng cá nhân hoạt động trong 6 ngành trọng điểm. Sacombank dành 10.000 tỷ đồng cho khách hàng cá nhân vay phục vụ sản xuất, kinh doanh, gồm cả hộ kinh doanh, với mức giảm từ 1,5%/năm so với khung hiện hành.
Nông nghiệp, nông thôn. Agribank triển khai chương trình giảm lãi suất cho vay tới 2%/năm từ ngày 19/10/2026. Tuy nhiên, mức giảm tối thiểu, đối tượng, thời hạn và điều kiện áp dụng với dư nợ hiện hữu chưa được công bố, khách hàng cần tham khảo thông tin chính thức của ngân hàng. Co-opBank giảm 0,4%/năm lãi suất cho vay ngắn hạn và 0,6%/năm lãi suất trung hạn với Quỹ tín dụng nhân dân từ 20/10/2026.
Khoản vay cũ và khoản vay mới: khác biệt đáng chú ý
Với người đang có dư nợ, câu hỏi thực tế nhất là lãi suất khoản vay hiện hữu có giảm không. Câu trả lời khác nhau theo từng ngân hàng. Hạn chế lớn của nhiều chương trình là chỉ áp dụng cho khoản giải ngân mới. Một số nơi chủ động hơn: với khoản vay cũ, MB giảm lãi suất khi đến kỳ điều chỉnh mà khách hàng không phải làm thêm thủ tục. Agribank giảm lãi suất trên cả dư nợ hiện hữu và khoản vay mới từ tháng 10/2026, đồng thời yêu cầu trụ sở chính kiểm tra, giám sát và xử lý kỷ luật chi nhánh không tuân thủ.
Chỉ đạo của NHNN cũng nhấn mạnh yếu tố này: việc giảm lãi suất cần phù hợp với khả năng tài chính của từng tổ chức tín dụng, đồng thời chú trọng hỗ trợ cả khoản vay hiện hữu và khoản vay mới.
Với các khoản vay thả nổi, mức hưởng lợi phụ thuộc vào kỳ điều chỉnh lãi suất trong hợp đồng, thường theo chu kỳ 3, 6 hoặc 12 tháng. Người vay cần đối chiếu hợp đồng tín dụng và thông báo chính thức của ngân hàng.
Việc giảm lãi vay phải đi qua chi phí huy động. Việc hạ lãi suất huy động tạo dư địa để ngân hàng giảm lãi suất cho vay, nhưng mức giảm thực tế còn phụ thuộc vào khả năng tiết giảm chi phí và bố trí nguồn vốn. Một chuyên gia nhận định muốn giảm thực chất lãi vay, các tổ chức tín dụng phải đồng thời tiết giảm chi phí hoạt động, chia sẻ lợi nhuận và giảm chi phí huy động vốn.
Ở phía huy động, đợt giảm diễn ra trên diện rộng. Biểu lãi suất đầu tháng 11/2026 cho thấy nhiều ngân hàng giảm lãi suất huy động ở ít nhất một kỳ hạn; NCB giảm tới 0,6 điểm phần trăm ở các kỳ hạn 6-60 tháng, MB giảm 0,4-0,5 điểm phần trăm tùy kỳ hạn. Theo NHNN, lãi suất tiền gửi phát sinh mới bình quân cuối tháng 10 giảm khoảng 0,4%/năm so với giữa tháng.
Áp lực lên hiệu quả kinh doanh của ngân hàng cũng được ghi nhận. Agribank cho biết dư nợ cho vay ưu đãi khoảng 275.000 tỷ đồng, lãi suất bình quân khoảng 6,6%/năm, thấp hơn khoảng 2-2,5 điểm phần trăm so với lãi vay thông thường, làm giảm thu nhập lãi khoảng 6.000 tỷ đồng. BIDV dự kiến gói tín dụng của mình làm giảm thu nhập khoảng 500 tỷ đồng. Đây là những dữ liệu cho thấy chi phí của chương trình được ngân hàng chia sẻ vào kết quả kinh doanh.
Về giám sát, NHNN sẽ theo dõi số liệu lãi suất bình quân của các giao dịch phát sinh mới trong các tháng cuối năm 2026 của từng ngân hàng thương mại.
Đợt giảm lãi suất cuối năm 2026 đang đi từ chỉ đạo điều hành đến các gói tín dụng cụ thể, và người vay thuộc nhóm sản xuất, kinh doanh nhỏ, hộ kinh doanh, nông nghiệp có thể nhận mức hỗ trợ rõ ràng nhất. Tuy vậy, mức lợi thực tế của từng người vay chỉ có thể xác định qua hợp đồng tín dụng và thông báo chính thức của ngân hàng cho vay.
Hoàng Nguyễn
