Performative Matcha và trào lưu tiêu thụ hình ảnh thay vì hương vị

Theo dõi KT&TD trên

Matcha trở thành biểu tượng hình ảnh

Trên các nền tảng như TikTok, Instagram hay YouTube, matcha không còn được nhìn nhận như một loại đồ uống đơn thuần. Thay vào đó, nó được đặt trong những khung hình gợi cảm giác tinh tế, nhẹ nhàng và giàu tính thẩm mỹ. Một video quay cảnh đánh matcha trong chawan, một tách matcha đặt cạnh cuốn sách dưới nắng ban mai, hay một creator cẩn thận khuấy bột trà trong không gian gọn gàng đều mang đến cảm giác matcha là hiện thân của phong cách sống “có gu”.

Hình ảnh này tạo nên một tầng nghĩa mới cho matcha: không chỉ là vị trà xanh đậm, ngọt dịu, mà còn là biểu tượng cho sự chỉn chu, biết chăm sóc bản thân và một chút thiền định giữa nhịp sống hiện đại. Người trẻ tiêu thụ matcha không chỉ bằng vị giác mà còn bằng cả những lớp ý nghĩa thẩm mỹ đi kèm. Một bức ảnh matcha kèm dòng caption “soft morning” hay “slow living” đủ để gợi lên bản sắc cá nhân, khiến người khác nhận diện phong cách của chủ nhân mà không cần thêm lời giải thích.

Chính quá trình gắn kết này đã khiến matcha trở thành một biểu tượng hình ảnh mạnh mẽ trên mạng xã hội. Uống matcha đồng nghĩa với việc tham gia vào một cộng đồng chia sẻ cùng ngôn ngữ thẩm mỹ. Thức uống này vì thế vượt khỏi phạm trù ẩm thực, bước sang không gian văn hóa – nơi một ly trà xanh cũng có thể trở thành tuyên ngôn phong cách.

Khi đồ uống biến thành nội dung biểu diễn

Sự bùng nổ của mạng xã hội đã biến việc thưởng thức đồ uống từ một trải nghiệm cá nhân thành một hình thức biểu diễn công khai. Một ly matcha không chỉ được uống mà còn được dàn dựng: ánh sáng phải vừa đủ trong trẻo, chiếc bàn gọn gàng, đôi khi còn có thêm đạo cụ như tai nghe, laptop hoặc quyển sách để gợi ý về một phong cách sống tinh tế. Kèm theo đó là những dòng caption mang tính triết lý hoặc giàu chất “aesthetic”, khiến hình ảnh đồ uống vượt xa khỏi phạm trù ẩm thực.

Hiện tượng này tương đồng với trào lưu latte art, performative coffee hay check-in cùng đồ uống tại quán. Điểm chung là thức uống được nâng cấp thành biểu tượng thị giác, đại diện cho một bản sắc cá nhân. Người dùng tiêu thụ không chỉ là hương vị trong cốc, mà còn cả hình ảnh và thông điệp đi kèm. Một video pha matcha có thể thu hút hàng trăm nghìn lượt xem không vì công thức đặc biệt, mà vì nó gợi lên phong cách sống mà người khác mong muốn hướng đến.

Tuy nhiên, cách nhìn nhận về trào lưu này lại đa chiều. Nhiều người xem matcha như một phương tiện tích cực để xây dựng thương hiệu cá nhân, thể hiện sự tinh tế và khả năng hòa nhập vào xu hướng toàn cầu. Ngược lại, không ít ý kiến cho rằng sự “thẩm mỹ hóa” này khiến matcha bị rút gọn thành một đạo cụ biểu diễn, làm phai nhạt giá trị văn hóa gắn liền với trà đạo và truyền thống Nhật Bản. Trên các diễn đàn, có người cho rằng xu hướng này thú vị vì giúp matcha phổ biến rộng hơn, nhưng cũng có người cảm thấy khó chịu khi ý nghĩa ban đầu của thức uống bị che mờ bởi lớp hào nhoáng trên mạng xã hội.

Kết quả là matcha trở thành tâm điểm của một cuộc đối thoại: nó vừa được tôn vinh như biểu tượng thẩm mỹ toàn cầu, vừa bị chất vấn về sự “rỗng tuếch” trong ý nghĩa. Đây chính là nét đặc trưng của văn hóa tiêu thụ hình ảnh thời mạng xã hội, nơi mọi trải nghiệm đều có thể được tái định nghĩa và tranh luận công khai.

Hiện tượng “Performative Matcha” cho thấy cách mạng xã hội đã biến một loại đồ uống truyền thống thành chất liệu của văn hóa biểu diễn. Matcha không chỉ còn gắn với hương vị hay nghi thức pha chế, mà đã trở thành biểu tượng thẩm mỹ, công cụ thể hiện bản sắc và gu sống của người trẻ. Trào lưu này mở ra cơ hội giúp matcha lan tỏa rộng rãi hơn, nhưng cũng đặt ra câu hỏi về việc bao nhiêu giá trị thật sự được giữ lại, bao nhiêu chỉ còn là hình ảnh để tiêu thụ. Chính sự giằng co này khiến matcha trong kỷ nguyên số vừa hấp dẫn, vừa gây tranh luận, trở thành tấm gương phản chiếu cách con người định nghĩa bản thân qua những chi tiết nhỏ trong đời sống thường ngày.