Tiền điện tử xanh và rủi ro địa chính trị: Nơi trú ẩn an toàn trong kỷ nguyên số

Theo dõi KT&TD trên

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu của 10 đồng tiền điện tử trong giai đoạn 2014–2023, kết hợp với một mô hình kinh tế lượng chuyên sâu. Kết quả cho thấy tồn tại mối tương quan tiêu cực giữa rủi ro địa chính trị và mức độ biến động của tiền điện tử.

Rủi ro địa chính trị gia tăng và bài toán của nhà đầu tư

Trong bối cảnh toàn cầu hóa sâu rộng, rủi ro địa chính trị ngày càng trở thành một biến số quan trọng chi phối các quyết định đầu tư và vận động của thị trường tài chính. Các yếu tố như xung đột, khủng bố hay căng thẳng chính trị không chỉ tác động đến tăng trưởng kinh tế mà còn gây ra những biến động mạnh trên các thị trường lớn như chứng khoán, ngoại hối hay năng lượng.

Thập kỷ qua chứng kiến hàng loạt sự kiện địa chính trị phức tạp, từ xung đột Nga – Ukraine, căng thẳng Trung Đông, đến các vụ tấn công khủng bố và cạnh tranh chiến lược giữa các quốc gia. Những biến động này không chỉ làm gián đoạn chuỗi cung ứng, đẩy giá năng lượng tăng cao mà còn gây áp lực lên lạm phát, tăng trưởng và niềm tin thị trường toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, nhà đầu tư buộc phải tìm kiếm các tài sản có khả năng bảo toàn giá trị. Các đồng tiền truyền thống như Franc Thụy Sĩ, Yên Nhật hay Đô la Mỹ từng được xem là “nơi trú ẩn an toàn”. Tuy nhiên, sự khác biệt trong chính sách tiền tệ và biến động kinh tế gần đây đã đặt ra câu hỏi về khả năng duy trì vai trò này trong dài hạn.

Tiền điện tử: Tài sản mới trong tâm điểm tranh luận

Trong những năm gần đây, tiền điện tử nổi lên như một loại tài sản tài chính mới với quy mô vốn hóa lớn và mức độ phổ biến ngày càng tăng. Đây là dạng tiền kỹ thuật số hoạt động trên nền tảng mật mã, cho phép giao dịch trên mạng lưới phân tán mà không phụ thuộc vào trung gian. Hiện nay, có hơn 1.600 loại tiền điện tử đang lưu hành, bao gồm các đồng phổ biến như Bitcoin, Bitcoin Cash, LTC, LINK hay Tether.

Tuy nhiên, tiền điện tử vẫn thường được nhìn nhận là tài sản có mức độ rủi ro cao, với biến động giá lớn và khó dự đoán. Phần lớn các nghiên cứu trước đây tập trung vào tác động của bất ổn chính sách kinh tế đối với thị trường này, trong khi vai trò của rủi ro địa chính trị vẫn chưa được phân tích đầy đủ. Điều này cho thấy nhu cầu cấp thiết phải mở rộng nghiên cứu theo hướng đánh giá trực tiếp mối quan hệ giữa địa chính trị và tiền điện tử.

Cách tiếp cận nghiên cứu và khoảng trống được lấp đầy

Nhằm giải quyết khoảng trống này, nghiên cứu tập trung kiểm định mối quan hệ giữa rủi ro địa chính trị và biến động của thị trường tiền điện tử trong giai đoạn 2014–2023, với dữ liệu tần suất hàng ngày. Điểm đáng chú ý là việc sử dụng mô hình GARCH-M-GJR-LEV (một phương pháp kinh tế lượng tiên tiến) giúp cải thiện độ chính xác trong đo lường biến động so với các mô hình truyền thống. Cách tiếp cận này cho phép nhận diện rõ hơn cách thị trường tiền điện tử phản ứng trước các cú sốc địa chính trị, đồng thời cung cấp bằng chứng thực nghiệm có giá trị cho cả giới học thuật và thực tiễn.

Kết quả nghiên cứu cho thấy rủi ro địa chính trị, bao gồm cả yêu cầu và mối đe dọa địa chính trị, đều có tác động tiêu cực đến biến động của tiền điện tử. Điều này đồng nghĩa với việc trong các giai đoạn bất ổn gia tăng, thị trường tiền điện tử lại có xu hướng ổn định hơn (đây là một đặc điểm thường thấy ở các tài sản trú ẩn an toàn).

Đặc biệt, tác động này mạnh hơn đối với nhóm tiền điện tử “xanh” so với nhóm “không xanh”, phản ánh xu hướng ngày càng coi trọng yếu tố bền vững trong thị trường tài chính. Tuy nhiên, vai trò trú ẩn của tiền điện tử không phải lúc nào cũng rõ ràng, mà chủ yếu chỉ xuất hiện trong các giai đoạn rủi ro cao.

Hàm ý chính sách và chiến lược đầu tư

Nghiên cứu cung cấp cơ sở thực nghiệm để nhà đầu tư xem xét tiền điện tử như một công cụ hỗ trợ bảo toàn giá trị tài sản trong các giai đoạn rủi ro địa chính trị gia tăng, thay vì chỉ nhìn nhận như một tài sản mang tính đầu cơ. Điều này hàm ý rằng việc tích hợp yếu tố rủi ro địa chính trị vào chiến lược phân bổ danh mục là cần thiết nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa rủi ro.

Đối với các nhà hoạch định chính sách, kết quả nghiên cứu cho thấy cần nhìn nhận tiền điện tử như một cấu phần của thị trường tài chính, từ đó xây dựng và điều chỉnh khung quản lý phù hợp với đặc tính biến động và tính chất xuyên biên giới của loại tài sản này. Đặc biệt, việc tiền điện tử “xanh” phản ứng mạnh hơn trước các cú sốc địa chính trị cho thấy cần có định hướng chính sách khuyến khích các tài sản gắn với tiêu chí bền vững, phù hợp với các mục tiêu phát triển dài hạn.

Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng gợi mở cho các ngân hàng trung ương và tổ chức tài chính trong việc cân nhắc tiền điện tử như một thành phần bổ sung trong chiến lược lựa chọn tài sản trú ẩn và quản trị rủi ro, trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị và biến động tiền tệ ngày càng phức tạp.

ThS. Hoàng Thị Phương Anh, TS. Tô Công Nguyên Bảo, Trần Đình Hoàng – Đại học Kinh tế Tp.HCM