Mua sắm online: Nhanh, tiện nhưng rủi ro ngày càng lớn

Theo dõi KT&TD trên

Sự tiện lợi, nhanh chóng, cùng hàng loạt chương trình khuyến mãi hấp dẫn đã khiến thương mại điện tử bùng nổ, đặc biệt sau giai đoạn đại dịch Covid-19.

Theo số liệu từ Bộ Công Thương, thị trường thương mại điện tử Việt Nam đã tăng trưởng trung bình 30% mỗi năm trong giai đoạn 2020-2024, với tổng giá trị giao dịch đạt hơn 20 tỷ USD vào năm 2024. Tuy nhiên, song song với sự bùng nổ này là sự gia tăng đáng báo động của các rủi ro và thách thức mà người tiêu dùng phải đối mặt.

Tiện lợi là lý do hàng đầu khiến mua sắm trực tuyến trở nên phổ biến. Người tiêu dùng có thể mua bất cứ thứ gì, từ bất cứ đâu, vào bất cứ lúc nào. Không cần phải chen chúc trong các trung tâm thương mại đông đúc, không cần tốn thời gian đi lại, và đặc biệt là có thể dễ dàng so sánh giá cả giữa nhiều nhà cung cấp khác nhau chỉ với vài cú nhấp chuột. Chưa kể đến việc các sàn thương mại điện tử liên tục tung ra các chương trình giảm giá, khuyến mãi hấp dẫn, thu hút người tiêu dùng với những món hời khó cưỡng.

Một trong những mối lo ngại lớn nhất hiện nay là tình trạng hàng giả, hàng kém chất lượng tràn lan trên các nền tảng thương mại điện tử. Người tiêu dùng thường chỉ có thể tiếp cận thông tin qua hình ảnh và mô tả từ phía người bán. Nhưng thực tế, những gì họ nhận được không phải lúc nào cũng giống với những gì đã thấy. Không ít người đã từng trải qua cảnh “dở khóc dở cười” khi nhận được sản phẩm khác xa mô tả: quần áo sai kích cỡ, mỹ phẩm không rõ nguồn gốc, thậm chí là đồ điện tử đã qua sử dụng nhưng được “tân trang” như mới.

Bên cạnh vấn đề chất lượng sản phẩm, người tiêu dùng còn phải đối mặt với nguy cơ bị lừa đảo tài chính. Các website giả mạo mọc lên như nấm, với giao diện giống hệt các sàn thương mại điện tử uy tín, nhằm đánh cắp thông tin thẻ tín dụng hoặc tài khoản ngân hàng của khách hàng. Theo thống kê của Cục An ninh mạng và Phòng chống tội phạm công nghệ cao (Bộ Công an), trong năm 2024, đã có hơn 10.000 vụ lừa đảo trực tuyến được ghi nhận, gây thiệt hại ước tính lên đến hàng trăm tỷ đồng.

Chị Thanh Hà, một nạn nhân của hình thức lừa đảo này, kể lại: "Tôi nhận được tin nhắn thông báo về một chương trình khuyến mãi lớn từ một trang web có vẻ giống hệt trang web của sàn thương mại điện tử mà tôi vẫn thường xuyên sử dụng. Sau khi nhập thông tin thẻ tín dụng, tài khoản của tôi đã bị rút sạch chỉ trong vòng vài phút."

Một vấn đề khác không kém phần nghiêm trọng là bảo mật thông tin cá nhân. Khi mua sắm trực tuyến, người tiêu dùng buộc phải cung cấp nhiều thông tin nhạy cảm như địa chỉ nhà, số điện thoại, thậm chí là thông tin tài khoản ngân hàng. Những dữ liệu này có thể bị đánh cắp và lạm dụng nếu các nền tảng thương mại điện tử không có biện pháp bảo mật đủ mạnh hoặc người tiêu dùng không đủ cảnh giác.

Không chỉ vậy, việc mua sắm trực tuyến còn tiềm ẩn rủi ro về chính sách đổi trả và bảo hành sản phẩm. Nhiều người mua hàng phải vật lộn với quá trình đổi trả phức tạp, tốn kém thời gian và công sức. Một số nhà bán hàng thậm chí còn từ chối nhận lại sản phẩm lỗi hoặc không đúng với mô tả, gây ra những tranh chấp kéo dài và khó giải quyết.

Trước thực trạng này, các cơ quan chức năng đã và đang tăng cường các biện pháp quản lý, giám sát hoạt động thương mại điện tử. Luật Bảo vệ người tiêu dùng sửa đổi có hiệu lực từ đầu năm 2024 đã bổ sung nhiều quy định mới, nhằm tăng cường bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong môi trường số. Các sàn thương mại điện tử lớn cũng đã triển khai nhiều giải pháp như xác thực người bán, đánh giá chất lượng sản phẩm, hay chính sách bảo vệ người mua.

Song, biện pháp quan trọng nhất vẫn là sự cảnh giác của chính người tiêu dùng. "Trước khi quyết định mua một sản phẩm trực tuyến, hãy tìm hiểu kỹ về người bán, đọc đánh giá từ những khách hàng trước, và luôn nhớ rằng: nếu một món hàng có giá quá rẻ so với thị trường, rất có thể đó là một cái bẫy," ông Minh khuyến cáo.

Để giảm thiểu rủi ro khi mua sắm trực tuyến, người tiêu dùng nên ưu tiên các website hoặc ứng dụng mua sắm uy tín, có địa chỉ liên hệ rõ ràng; sử dụng các phương thức thanh toán an toàn như ví điện tử hoặc thẻ tín dụng ảo; không cung cấp quá nhiều thông tin cá nhân không cần thiết; và đặc biệt là luôn giữ thói quen kiểm tra kỹ sản phẩm ngay khi nhận hàng.

Mua sắm trực tuyến đã và đang mang lại nhiều tiện ích, trở thành xu hướng không thể đảo ngược trong kỷ nguyên số. Tuy nhiên, để không trở thành nạn nhân của các rủi ro tiềm ẩn, mỗi người tiêu dùng cần trang bị cho mình kiến thức và kỹ năng cần thiết. Bởi lẽ, trong thế giới mua sắm trực tuyến ngày nay, sự thuận tiện và tốc độ luôn đi kèm với cái giá của rủi ro và thách thức.

Tiến Hoàng