Một ly mát lạnh, nghìn nỗi lo: Sức hút và mặt trái của đồ uống đường phố
Thức uống đường phố với mức giá phải chăng và màu sắc bắt mắt đang trở thành cơn sốt thu hút đông đảo giới trẻ. Dù đa dạng và phong phú về loại hình, những thức uống này cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ về chất lượng và an toàn sức khỏe.
Hiện nay, với nhịp sống đô thị ngày càng bận rộn, nhu cầu tiện lợi thúc đẩy việc đặt đồ ăn thức uống online hoặc mua mang đi trở nên quen thuộc, nhất là tại các thành phố lớn như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh. Giới trẻ- nhóm khách hàng chiếm tỉ lệ lớn, thích ứng nhanh với xu hướng này nhờ sự phát triển của công nghệ số, mạng xã hội và internet. Từ đó, các mô hình quán nước vỉa hè, quán cóc mọc lên khắp nơi và thu hút lượng khách hàng đông đảo đa dạng về loại hình thức uống: từ trà chanh dân dã, cà phê muối độc đáo đến trà sữa đa vị, nước ép trái cây và đồ uống sáng tạo pha trộn nhiều nguyên liệu hiện đại. Ưu điểm chung là giá thành hợp lý, chỉ từ khoảng 10.000 đồng đến trên dưới 30.000 đồng một cốc, rất phù hợp với học sinh, sinh viên và người đi làm thu nhập trung bình.
Chỉ cần một quầy nhỏ đơn giản với bộ dụng cụ pha chế thô sơ, đôi khi chỉ vài chiếc ghế kê vỉa hè cũng thu hút đông khách bởi tiện lợi, nhanh chóng và giá rẻ. Bên cạnh đó, các loại thức uống cũng được chú trọng nâng cấp về màu sắc đẹp mắt, tạo cảm hứng uống. Điều này khiến người tiêu dùng không chỉ thưởng thức mà còn chia sẻ trên mạng xã hội, góp phần làm lan tỏa xu hướng thức uống đường phố. Bạn Lê Thanh Vân (sinh viên Đại học Quốc gia Hà Nội) nhận xét: Hầu như là sinh viên chúng mình mua nước vỉa hè vì khá tiện lợi, hơn hết là hợp túi tiền sinh viên.
Bên cạnh một bộ phận người trẻ có xu hướng quan tâm đến thực phẩm tốt cho sức khỏe thì vẫn còn rất nhiều người trẻ ăn uống tùy tiện, không quan tâm chất lượng, ăn uống theo sở thích. Theo quan sát, đồ uống vỉa hè tiềm ẩn nhiều nguy hại tới sức khỏe. Bởi những quán nước vỉa hè thường nằm ngay lề đường, đồ pha chế không được che chắn không tránh khỏi bụi bẩn, mất an toàn vệ sinh thực phẩm. Bên cạnh đó, các thực khách thưởng thức những thức uống ngon mát ngay tại vỉa hè đồng nghĩa với việc hít luôn khói bụi, nhất là vào giờ cao điểm, nhiều phương tiện lưu thông trên đường.Vì là nước uống tự pha chế, không có công thức nên thành phần pha chế cũng không được quản lý và kiểm định nguồn gốc. Để thu lợi nhuận cao, người bán có thể sử dụng các loại bột trôi nổi giá rẻ để pha nước hoặc dùng đường hóa học thay cho đường thông thường. Lượng đường nếu không được kiểm soát sẽ rất nguy hại tới sức khỏe. Vì không có định lượng, không có tiêu chuẩn nên chất lượng trong từng cốc nước không giống nhau. Những đồ uống này thường có vị ngọt. Bởi đồ uống có vị ngọt thường hấp dẫn hơn, dễ uống hơn là các loại có vị đắng, chua, phù hợp với khẩu vị của nhiều người hơn. Do vậy, người bán sẽ tập trung đánh trúng tâm lý khách hàng với mục đích thu lợi nhuận. Mặt khác, thành phần không thể thiếu cho các loại thức uống giải khát này là rất nhiều đá nên càng phải tăng độ ngọt hơn.
Bên cạnh đó, ý thức của người tiêu dùng trẻ cũng góp phần duy trì thói quen ăn uống thiếu an toàn. Một phần do nhu cầu tiện lợi, giá rẻ; phần khác, do tâm lý “ăn nhanh, uống vội”, ít quan tâm đến hậu quả lâu dài. Dù nhiều bạn trẻ biết rõ nguy cơ, nhưng vẫn chọn “nhắm mắt cho qua” vì chỉ nghĩ “uống một ly chắc chẳng sao”. Bạn Phạm Quốc Huy (sinh viên năm 3, Đại học Thương mại) chia sẻ: “Tụi mình biết là nước pha lề đường không sạch, nhưng đi học mệt, thấy quán gần trường là ghé liền. Vừa rẻ, vừa nhanh, chứ vào quán cà phê thì tốn gấp mấy lần.”
Thực tế, không thể phủ nhận rằng những quầy nước vỉa hè đã trở thành một nét quen thuộc của đô thị Việt Nam. Nhưng khi lợi nhuận đặt lên trên sức khỏe, khi sự dễ dãi của người tiêu dùng tiếp tay cho thói quen “ăn tạm, uống đại”, thì rủi ro không còn là chuyện xa xôi.
Đã đến lúc các cơ quan chức năng siết chặt hơn công tác kiểm tra, quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm đối với loại hình kinh doanh nhỏ lẻ này. Cần có những hướng dẫn cụ thể để người bán nắm rõ quy định, đồng thời hỗ trợ họ tiếp cận nguồn nguyên liệu an toàn, hợp pháp. Song song đó, các chiến dịch truyền thông về ý thức lựa chọn thực phẩm sạch, đặc biệt hướng đến giới trẻ, cần được đẩy mạnh để thay đổi hành vi tiêu dùng.
Bởi lẽ, mỗi ly nước giải khát mát lạnh bên đường không chỉ là câu chuyện của “cái khát”, mà còn là thước đo nhận thức và trách nhiệm với chính sức khỏe của mình. Khi người tiêu dùng biết nói “không” với đồ uống không đảm bảo, khi người bán thấy được lợi ích của việc kinh doanh sạch, thì mới mong hình thành một “văn hóa đồ uống đường phố” an toàn, văn minh và bền vững hơn.
Yến Nhi
