Liên kết phát triển vùng trồng dứa tại Hà Tĩnh: Hướng tới sản xuất bền vững
Việc mở rộng diện tích trồng dứa theo hướng liên kết chuỗi giá trị đang giúp Hà Tĩnh từng bước hình thành vùng nguyên liệu ổn định, đáp ứng nhu cầu chế biến và tiêu thụ lâu dài.
Từ tháng 4/2024, Công ty Cổ phần Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao phối hợp với các địa phương trong tỉnh Hà Tĩnh triển khai mô hình trồng dứa thử nghiệm. Đến nay, tổng diện tích dứa trên địa bàn đạt khoảng 375 ha. Trong đó, gần 320 ha do doanh nghiệp trực tiếp tổ chức sản xuất trên quỹ đất của Công ty Cổ phần Chăn nuôi Bình Hà; hơn 55 ha còn lại được phát triển thông qua mô hình liên kết với các hộ dân tại các xã Kỳ Hoa, Cẩm Xuyên, Cẩm Hưng, Hương Xuân, Vũ Quang, Mai Hoa và Thượng Đức.
Các giống dứa chủ lực được đưa vào sản xuất gồm Queen và Cayen. Đây là những giống phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu của địa phương, đồng thời đáp ứng yêu cầu về chất lượng nguyên liệu phục vụ chế biến và tiêu thụ theo chuỗi.
Ông Trương Xuân Hà – Tổ trưởng Tổ hợp tác sản xuất dứa Ngân Hà (xã Kỳ Hoa) cho biết, sau thời gian mạnh dạn đầu tư 8,5ha, tổ hợp tác đã thu hoạch những lứa dứa đầu tiên. Sau khi trừ chi phí, lợi nhuận đạt khoảng 100 triệu đồng/ha trong một chu kỳ sản xuất.
Theo ông Hà, kết quả bước đầu cho thấy dứa là cây trồng có hiệu quả kinh tế khá cao, có nhiều tiềm năng trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng và phát triển nông nghiệp bền vững tại Hà Tĩnh. “Do mới triển khai nên kỹ thuật canh tác của bà con vẫn đang từng bước hoàn thiện, vì vậy lợi nhuận chưa đạt mức tối ưu. Tuy nhiên, điều kiện đất đai và khí hậu của Hà Tĩnh khá phù hợp với cây dứa”, ông Hà chia sẻ. Hiện nay, tổ hợp tác đang tiếp tục mở rộng diện tích lên gần 20 ha.
“Cây dứa trồng không phải chăm sóc nhiều nhưng lại năng suất cao, có đầu ra ổn định sau khi lan tỏa nhiều người đã về đầu tư và bắt đầu trồng”, ông Hà chia sẻ
Theo ông Trần Hùng – Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Chăn nuôi Hà Tĩnh, kết quả theo dõi từ khi triển khai mô hình cho thấy cây dứa sinh trưởng ổn định, phát triển tốt tại các vùng trồng và thích nghi khá tốt với điều kiện tự nhiên của địa phương.
Trong năm 2025, mặc dù chịu ảnh hưởng trực tiếp của hai cơn bão số 5 và số 10 gây thiệt hại lớn cho nhiều loại cây trồng, diện tích dứa vẫn duy trì khả năng sinh trưởng tốt, không bị đổ gãy và phục hồi nhanh sau thiên tai. Điều này cho thấy cây dứa có khả năng chống chịu khá cao, phù hợp trong bối cảnh thời tiết ngày càng diễn biến phức tạp. Đồng thời, bước đầu đã hình thành vùng sản xuất hàng hóa tương đối ổn định trên địa bàn tỉnh.
Bên cạnh khả năng thích nghi, cây dứa còn cho thấy hiệu quả kinh tế tích cực trong thực tế sản xuất. Một chu kỳ sản xuất kéo dài khoảng 18–20 tháng, với chi phí đầu tư từ 140–160 triệu đồng/ha tùy theo hình thức tổ chức sản xuất. Năng suất đạt khoảng 35–40 tấn/ha, trong đó tỷ lệ quả loại 1 chiếm trên 90%.
Với giá bán quả trung bình khoảng 6.000 đồng/kg (giá hợp đồng 5.300 đồng/kg) và giá chồi giống khoảng 1.000 đồng/chồi, tổng doanh thu mỗi ha dứa có thể đạt gần 370 triệu đồng.
Từ những kết quả tích cực bước đầu, trong năm 2026 đã có 17 xã trên địa bàn tỉnh đăng ký trồng dứa với tổng diện tích dự kiến hơn 650 ha. Điều này cho thấy nhu cầu mở rộng vùng nguyên liệu tại các địa phương là rất lớn. Tuy nhiên, cùng với quyết tâm phát triển diện tích, việc quy hoạch và tổ chức sản xuất đồng bộ được xem là yếu tố quan trọng nhằm hạn chế rủi ro.
Hà Tĩnh có địa hình chủ yếu là đồi núi, điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Vì vậy, để đảm bảo hiệu quả sản xuất cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa người dân, chính quyền địa phương và doanh nghiệp, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật trong canh tác.
Từ thực tế này, yêu cầu đặt ra không chỉ là mở rộng diện tích mà còn phải đảm bảo các điều kiện kỹ thuật cũng như năng lực tổ chức sản xuất. Ở góc độ doanh nghiệp liên kết, Công ty Đồng Giao cho rằng việc phát triển vùng trồng dứa cần được thực hiện theo lộ trình rõ ràng, có quy hoạch cụ thể và kiểm soát chặt chẽ các yếu tố đầu vào.
Vừa qua, UBND tỉnh Hà Tĩnh đã có buổi làm việc và xác định Công ty Cổ phần Nafoods Group là đối tác chiến lược trong xây dựng hệ sinh thái nông nghiệp công nghệ cao, hướng tới mục tiêu đưa Hà Tĩnh trở thành trung tâm cây ăn quả và chế biến xuất khẩu của khu vực Bắc Trung Bộ. Doanh nghiệp đề xuất triển khai hệ sinh thái nông nghiệp công nghệ cao quy mô lớn trên địa bàn tỉnh, hình thành chuỗi giá trị sản xuất – chế biến – xuất khẩu hiện đại, góp phần nâng cao thu nhập và chất lượng sống cho người dân nông thôn.
Diễm Phước
