Ngành đồ uống tái cấu trúc chuỗi giá trị theo hướng kinh tế tuần hoàn

Theo dõi KT&TD trên

Doanh nghiệp dẫn dắt chuyển dịch từ mô hình tuyến tính sang tuần hoàn

PGS.TS Nguyễn Văn Việt - Chủ tịch Hiệp hội Bia - Rượu - Nước giải khát Việt Nam (VBA) cho biết, ngành đồ uống Việt Nam đang hội nhập ngày càng sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu, kéo theo yêu cầu cao hơn về tiêu chuẩn môi trường, phát thải và sử dụng tài nguyên hiệu quả. Trong xu thế đó, chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn không còn là lựa chọn mang tính định hướng, mà đã trở thành yêu cầu tất yếu.

Các doanh nghiệp đồ uống hiện nay đang đẩy mạnh đầu tư công nghệ mới, cải tiến quy trình sản xuất nhằm giảm phát thải, tiết kiệm năng lượng và đặc biệt là phát triển các loại bao bì có khả năng tái chế, tái sử dụng.

Theo ông Nguyễn Văn Việt, hoạt động tái chế bao bì không chỉ giúp giảm áp lực môi trường mà còn góp phần hình thành chuỗi giá trị bền vững, tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn của toàn ngành.

Ở góc độ hiệp hội, VBA đóng vai trò cầu nối giữa doanh nghiệp và Nhà nước, đồng thời kiến nghị các chính sách hỗ trợ nhằm khuyến khích doanh nghiệp đổi mới công nghệ, thúc đẩy sử dụng bao bì thân thiện môi trường, qua đó duy trì đóng góp của ngành đồ uống đối với tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh các yêu cầu phát triển bền vững ngày càng rõ nét.

Thực tiễn cho thấy, nhiều doanh nghiệp đồ uống đã chủ động đi trước trong việc xây dựng hệ sinh thái tái chế, thay vì chờ đợi các yêu cầu bắt buộc từ chính sách. Theo bà Milly Cheng – Tổng Giám đốc Công ty Coca-Cola Việt Nam, doanh nghiệp đang triển khai một hệ sinh thái sáng kiến toàn diện, kết hợp giữa chính sách, công nghệ, đối tác và cộng đồng nhằm hiện thực hóa tầm nhìn phát triển bền vững.

Coca-Cola Việt Nam hiện là thành viên của Nhóm Đối tác Hành động Quốc gia về Nhựa (NPAP) và là một trong những doanh nghiệp sáng lập Liên minh Tái chế Bao bì Việt Nam (PRO Việt Nam) từ năm 2019. Thông qua các cơ chế hợp tác đa bên này, doanh nghiệp tham gia thúc đẩy xây dựng hệ thống thu gom, phân loại và tái chế bao bì trên phạm vi toàn quốc – yếu tố then chốt để kinh tế tuần hoàn có thể vận hành ở quy mô lớn.

Song song với việc tham gia hoàn thiện hạ tầng tái chế, Coca-Cola Việt Nam cũng liên tục đổi mới trong thiết kế và vật liệu bao bì. Từ năm 2022, doanh nghiệp đã giới thiệu chai PET 300ml làm từ 100% nhựa tái chế (rPET) tại Việt Nam, một bước đi cho thấy tái chế đã được đưa trực tiếp vào hoạt động sản xuất thương mại, thay vì dừng lại ở các dự án thí điểm.

Theo đánh giá của các chuyên gia, việc đưa vật liệu tái chế vào bao bì thương mại không chỉ giúp giảm sử dụng nhựa nguyên sinh mà còn kéo dài vòng đời vật liệu, giảm phát thải và từng bước thay đổi cấu trúc chi phí trong dài hạn. Tuy nhiên, để các mô hình này phát huy hiệu quả, yếu tố thay đổi hành vi tiêu dùng và nâng cao nhận thức cộng đồng vẫn giữ vai trò then chốt.

Trong bối cảnh đó, các hoạt động truyền thông và sáng kiến cộng đồng được doanh nghiệp triển khai nhằm khuyến khích thu gom, phân loại và tái chế bao bì sau sử dụng. Tháng 12/2025, Coca-Cola Việt Nam được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam trao chứng nhận cho tác phẩm nghệ thuật “Vòng tuần hoàn hướng đến tương lai xanh”, được tạo từ 100.000 chai Coca-Cola 300ml làm hoàn toàn bằng nhựa tái chế. Hoạt động này được xem như một cách tiếp cận mềm, góp phần lan tỏa thông điệp tái chế và kinh tế tuần hoàn tới cộng đồng.

Hoàn thiện chuỗi giá trị và chính sách để nhân rộng mô hình

Không chỉ các doanh nghiệp sản xuất đồ uống, các đơn vị cung cấp giải pháp bao bì cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình chuyển đổi sang mô hình kinh tế tuần hoàn. Theo bà Nguyễn Thanh Thủy – Giám đốc Marketing Tetra Pak Việt Nam, doanh nghiệp đang đồng hành cùng các nhà sản xuất F&B trong việc thực thi EPR thông qua các giải pháp bao bì có tỷ lệ vật liệu tái tạo cao và dễ tái chế.

Hiện nay, các giải pháp bao bì của Tetra Pak có hơn 70% thành phần là giấy, kết hợp với ống hút giấy, nắp từ nhựa tái chế và lớp polymer có nguồn gốc thực vật. Cách tiếp cận này giúp giảm tác động môi trường ngay từ khâu thiết kế, đồng thời tạo thuận lợi cho thu gom và tái chế, qua đó giảm phát thải trên toàn chuỗi giá trị.

Ở góc độ chính sách, PGS.TS Nguyễn Đình Thọ – Phó Viện trưởng Viện Chiến lược Chính sách Nông nghiệp và Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) nhận định, ngành đồ uống giữ vai trò quan trọng trong việc hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 của Việt Nam. Để đạt được mục tiêu này, doanh nghiệp cần tiếp tục đầu tư vào công nghệ tiết kiệm năng lượng, mở rộng sử dụng năng lượng tái tạo, quản lý phát thải theo chuỗi cung ứng và phát triển bao bì thân thiện môi trường.

Theo các chuyên gia, khi khung pháp lý về EPR được hoàn thiện, hạ tầng tái chế được đầu tư đồng bộ và công nghệ trong nước được nâng cao, ngành đồ uống Việt Nam có nhiều dư địa để trở thành một trong những lĩnh vực tiên phong của nền kinh tế xanh. Khi đó, tái chế bao bì không chỉ góp phần giải bài toán môi trường, mà còn trở thành một cấu phần quan trọng trong chiến lược tăng trưởng và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong dài hạn.