Triển khai đại trà xăng sinh học E10: Lộ trình cụ thể và những bước chuẩn bị cuối cùng
Bộ Công Thương đang tích cực hoàn tất những khâu cuối cùng trong việc xây dựng lộ trình mới về sử dụng xăng sinh học, với mục tiêu chuyển toàn bộ thị trường sang sử dụng xăng E10 (pha 10% ethanol với xăng khoáng) từ ngày 1/1/2026.
Đây được xem là bước tiến quan trọng nhằm hiện thực hóa các cam kết giảm phát thải, thúc đẩy năng lượng xanh và phát triển bền vững, đồng thời thay thế chính sách phối trộn cũ không còn phù hợp thực tiễn.
Theo lộ trình mới, toàn bộ lượng xăng tiêu thụ trên thị trường bao gồm cả hai loại A92 và A95 sẽ phải pha 10% ethanol. Với sản lượng xăng thương mại hiện khoảng 1-1,2 triệu m3/tháng (tương đương 12-15 triệu m3/năm), nhu cầu ethanol để phối trộn đạt mức 1,2 - 1,5 triệu m3/năm.
Tuy nhiên, một trong những thách thức lớn hiện nay là nguồn cung ethanol trong nước chưa đáp ứng đủ nhu cầu. Hiện chỉ có 2 trong số 6 nhà máy ethanol hoạt động, với tổng công suất khoảng 100.000 m3/năm. Trong khi đó, năng lực sản xuất tối đa nếu tất cả nhà máy vận hành đầy đủ là 450.000 - 500.000 m3/năm, tương đương khoảng 30 - 40% nhu cầu. Phần còn lại sẽ phải dựa vào nhập khẩu, nhất là trong giai đoạn đầu.
Việc tiêu thụ ethanol giảm sút trong nhiều năm do chỉ sử dụng xăng E5 RON92 với tỷ lệ phối trộn thấp (5%) đã khiến các nhà máy ethanol không có đầu ra, nhiều nơi phải ngừng hoạt động. Để khắc phục tình trạng này, ngành công thương đặt mục tiêu tái khởi động các nhà máy ethanol trong nước, giảm phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu trong bối cảnh thị trường quốc tế có nhiều biến động và cạnh tranh gia tăng. Đây cũng là cách tận dụng hiệu quả năng lực sản xuất sẵn có, tránh lãng phí đầu tư.
Song song với đảm bảo nguồn nguyên liệu, hệ thống cơ sở hạ tầng phục vụ lưu trữ, vận chuyển và phân phối xăng E10 cũng đã sẵn sàng. Các doanh nghiệp đầu mối lớn trong ngành xăng dầu, vốn chiếm thị phần chủ yếu, được đánh giá có đủ năng lực để cải tạo hệ thống hiện có. Việc này không đòi hỏi chi phí cao hay thời gian kéo dài, nên mốc thời gian triển khai từ đầu năm 2026 được coi là hoàn toàn khả thi.
Các nhà máy nhiên liệu sinh học trong nước đang chuẩn bị phục hồi sản xuất theo lộ trình cụ thể. Một số đơn vị đã hoàn thiện phương án khởi động lại nhà máy trong tháng 9, vận hành thử trong tháng 10 và bắt đầu sản xuất thương mại từ tháng 11/2025. Ngoài việc sửa chữa, đầu tư thiết bị để bảo đảm an toàn và hiệu quả hoạt động, một số cơ sở còn nâng công suất hệ thống thu hồi CO2 để tăng hiệu quả kinh tế trong vận hành.
Cùng với việc xây dựng lộ trình và khôi phục sản xuất, các đơn vị chức năng đang phối hợp triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như kiểm soát chất lượng xăng sinh học, hoàn thiện cơ sở kỹ thuật phục vụ lưu thông, và đảm bảo vận hành thông suốt toàn bộ hệ thống phân phối. Đồng thời, việc phát triển hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật dành riêng cho xăng E10 cũng đang được đẩy mạnh, nhằm đảm bảo tính tương thích và an toàn trong sử dụng.
Một yếu tố then chốt khác trong lộ trình chuyển đổi là nâng cao nhận thức cộng đồng. Việc thành công của chính sách không chỉ phụ thuộc vào hạ tầng hay nguồn cung mà còn cần sự đồng thuận từ người tiêu dùng. Do đó, các chiến dịch truyền thông đang được triển khai trên diện rộng thông qua các kênh chính thống, hội thảo chuyên đề và các hoạt động tuyên truyền nhằm cung cấp thông tin khoa học, khách quan về lợi ích của xăng sinh học. Những nội dung này tập trung vào việc làm rõ tác động tích cực của xăng E10 đến hiệu suất động cơ, tuổi thọ phương tiện, khả năng bảo vệ môi trường và giảm phát thải khí nhà kính.
Thực tiễn từ hơn 10 năm sử dụng xăng E5 RON92 cho thấy không có ghi nhận nào về ảnh hưởng tiêu cực đến động cơ hoặc an toàn phương tiện. Tuy nhiên, xu hướng tiêu thụ E5 trong những năm gần đây có dấu hiệu giảm, do người dân còn thiếu thông tin hoặc tâm lý e ngại. Vì vậy, việc đẩy mạnh truyền thông và hỗ trợ giá ethanol nội địa được coi là giải pháp đồng bộ để kích cầu, ổn định thị trường và tăng sức cạnh tranh của xăng sinh học.
Bộ Công Thương cũng kiến nghị ban hành chính sách khuyến khích đầu tư toàn diện vào chuỗi giá trị sản xuất ethanol từ nguyên liệu, sản xuất đến tiêu thụ; đồng thời mở rộng mạng lưới phân phối đến khu vực nông thôn, miền núi và hải đảo, nơi còn hạn chế về tiếp cận nhiên liệu sạch.
Việc chuyển đổi sang sử dụng xăng E10 là bước đi tất yếu, phù hợp với định hướng chuyển đổi năng lượng, bảo vệ môi trường và cam kết giảm phát thải của Việt Nam. Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng về chính sách, nguồn cung, hạ tầng và truyền thông, lộ trình này được kỳ vọng sẽ đạt hiệu quả tích cực ngay từ những ngày đầu triển khai.
P.T
