Thế hệ trẻ và bài toán 'an cư' trong thời giá đất leo thang

Theo dõi KT&TD trên

Thị trường bất động sản Việt Nam đang chứng kiến xu hướng tăng giá mạnh mẽ, với dự báo mức tăng khoảng 8-10% trong năm 2025 so với năm trước. Con số này không chỉ là thống kê khô khan mà phản ánh thực trạng gay gắt mà người trẻ phải đối mặt khi mong muốn "an cư lạc nghiệp".

Tại Hà Nội, giá đất đã được điều chỉnh tăng mạnh, cao gấp 2-6 lần so với bảng giá cũ, trong phường Hoàn Kiếm dẫn đầu với mức giá cao nhất 695,3 triệu đồng/m². Những con số này không còn nằm trong tầm với của phần đông người trẻ, những người vừa mới bắt đầu sự nghiệp với mức thu nhập khiêm tốn.

Giá bất động sản tại các khu vực có kết nối hạ tầng tốt đã tăng trung bình 10-15% mỗi năm. Sự gia tăng này không chỉ diễn ra ở các tuyến phố trung tâm mà còn lan rộng ra cả khu vực ngoại ô, thu hẹp dần các lựa chọn dành cho người có thu nhập thấp và trung bình.

Nguồn cung nhà ở ra thị trường rất ít, trong khi các sản phẩm hiện tại hầu hết thuộc phân khúc trung và cao cấp, không phải nhu cầu của số đông. Đây chính là nút thắt lớn nhất trong bài toán "an cư" của người trẻ.

Tại TP.HCM, thị phần căn hộ từ 2-3 tỷ đồng rất ít, chiếm dưới 20% thị phần nguồn cung hiện tại và chủ yếu tập trung ở khu vực ngoại ô. Nhưng ngay cả khi chấp nhận sống xa trung tâm, người trẻ vẫn phải đối mặt với chi phí đi lại cao và thời gian di chuyển dài, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và cơ hội phát triển nghề nghiệp.

Thế hệ Millennials (25-38 tuổi) và Gen Z (18-24 tuổi) chiếm tới 47% dân số cả nước (45 triệu người) và đang trở thành nhân tố chính định hình thị trường nhà ở trong tương lai. Đây là lực lượng lao động trẻ, có trình độ, đang dịch chuyển về các đô thị lớn để tìm kiếm cơ hội. Nhưng chính sự tập trung này lại tạo ra áp lực lên thị trường nhà ở, đẩy giá lên cao hơn nữa.

Trong văn hóa truyền thống Việt Nam, sở hữu nhà đất không chỉ là nhu cầu cơ bản mà còn là biểu tượng của sự thành đạt và ổn định. Hầu hết thành viên của Gen Z và thế hệ Millennial đều muốn sở hữu một ngôi nhà, với thế hệ Millennials coi quyền sở hữu nhà là dấu hiệu thành công hàng đầu. Áp lực này không chỉ đến từ bản thân mà còn từ gia đình và xã hội.

Tuy nhiên, trước thực tế giá cả đắt đỏ, một bộ phận người trẻ đang dần thay đổi quan niệm. Họ không còn xem việc mua nhà là mục tiêu bắt buộc phải đạt được sớm, mà cân nhắc các ưu tiên khác như đầu tư cho sự nghiệp, trải nghiệm cuộc sống, hoặc tiết kiệm cho những mục tiêu tài chính dài hạn. Một số người chấp nhận thuê nhà dài hạn thay vì gồng mình với khoản vay ngân hàng trong nhiều thập kỷ.

Nhưng sự thay đổi tư duy này cũng đến từ sự bất lực. Nhiều người trẻ không phải không muốn mua nhà, mà đơn giản là họ không thể. Với thu nhập khoảng 15 triệu đồng mỗi tháng, việc chi trả cho cuộc sống hiện tại đã phải chắt chiu, khả năng tài chính không cho phép nghĩ đến chuyện mua nhà rồi trả tiền lãi ngân hàng mỗi tháng. Đây là thực trạng của đông đảo người trẻ đang làm việc tại các thành phố lớn.

Một số người trẻ quyết định dùng đòn bẩy tài chính, vay ngân hàng để mua nhà với kỳ vọng giá sẽ tiếp tục tăng. Nhưng con đường này tiềm ẩn nhiều rủi ro. Khi lãi suất biến động hoặc thu nhập không ổn định, nhiều người rơi vào tình trạng khó khăn trong việc trả nợ. Có những trường hợp phải bán nhà với giá thấp, chấp nhận thua lỗ chỉ để thoát khỏi gánh nặng nợ nần.

Một số người trẻ đã chứng kiến tình huống quyết định vay mua nhà khi thu nhập cao và công việc ổn định, nhưng sau 3 năm, khi lãi suất vay tăng đột ngột, họ gặp khó khăn và phải bán nhà với giá thấp. Đây là bài học đắt giá về việc đánh giá khả năng tài chính trong dài hạn.

Việc mua nhà không chỉ là quyết định về nơi ở mà còn là cam kết tài chính kéo dài 15-20 năm hoặc hơn. Nếu không tính toán kỹ lưỡng, người trẻ có thể mắc kẹt trong một khoản nợ vượt quá khả năng, ảnh hưởng đến mọi khía cạnh khác của cuộc sống.

Luật Đất đai mới có bổ sung chi tiết về các điều kiện cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các lô đất đang sử dụng chưa có sổ, không vướng tranh chấp, điều này có thể mang đến cơ hội thanh khoản và tăng giá tốt hơn. Việc hoàn thiện hành lang pháp lý được kỳ vọng sẽ giúp thị trường minh bạch và ổn định hơn.

Bộ ba Luật Đất đai, Kinh doanh bất động sản, Nhà ở và Luật Các tổ chức tín dụng đã có hiệu lực, hành lang pháp lý cho thị trường dần được hoàn thiện. Đây là những tín hiệu tích cực, nhưng liệu có đủ để giải quyết bài toán cung cầu và giúp người trẻ dễ dàng tiếp cận nhà ở hơn?

Các chuyên gia cho rằng giải pháp căn cơ nằm ở việc tăng nguồn cung nhà ở phân khúc bình dân, phát triển nhà ở xã hội, và kiểm soát đầu cơ. Chính phủ cần có những chính sách hỗ trợ người trẻ mua nhà lần đầu, như các gói vay ưu đãi, giảm lãi suất, hoặc hỗ trợ tiền mua nhà.

Đồng thời, cần có sự thay đổi trong tư duy đầu tư bất động sản. Thay vì xem nhà đất là kênh đầu cơ sinh lời nhanh, xã hội cần nhận thức nhà ở trước hết là nơi an cư, là nhu cầu thiết yếu của con người.

Bài toán "an cư" của thế hệ trẻ trong thời giá đất leo thang là một thách thức đa chiều, đòi hỏi sự chung tay của nhiều bên. Từ chính sách nhà nước, trách nhiệm của doanh nghiệp bất động sản, đến ý thức của cả xã hội về quyền được ở của mỗi người.

Mặc dù việc mua nhà ngày càng khó, Việt Nam vẫn lọt top quốc gia có tỷ lệ sở hữu bất động sản cao nhất thế giới với 90%. Nhưng liệu con số này có còn được duy trì trong những năm tới, khi thế hệ trẻ đang phải đối mặt với mặt bằng giá quá cao so với thu nhập?

Giấc mơ có một mái nhà không nên là xa xỉ mà phải là quyền cơ bản của mỗi người. Và để giấc mơ đó không chỉ là ảo vọng, cần có những thay đổi thực chất, những giải pháp bền vững, giúp người trẻ không chỉ mơ về một mái nhà mà còn có thể hiện thực hóa ước mơ đó trong tầm tay.

Hoàng Nguyễn