'Săn sale' và tâm lý tiêu dùng online của người Việt trẻ

Theo dõi KT&TD trên

Những đợt giảm giá lớn như Black Friday, 11/11, 12/12 hay "Sale cuối năm" không còn đơn thuần là cơ hội mua sắm tiết kiệm mà đã biến thành những sự kiện được mong đợi, thậm chí là một phần lối sống của thế hệ trẻ. Đằng sau hành vi "săn sale" này là cả một bức tranh phức tạp về tâm lý tiêu dùng, phản ánh những đặc điểm riêng biệt của người tiêu dùng Việt Nam trong kỷ nguyên số.

Với người Việt trẻ hiện nay, việc săn sale online đã vượt qua ranh giới của một hoạt động mua sắm thông thường để trở thành một trải nghiệm cảm xúc. Cảm giác chiến thắng khi "săn" được món hàng giảm giá sâu tạo ra niềm phấn khích, hạnh phúc tức thời, giống như một thành tựu nhỏ trong cuộc sống hằng ngày. Đặc biệt trong bối cảnh cuộc sống hiện đại với nhiều áp lực, việc săn sale trở thành một hình thức giải trí, thư giãn mà vẫn mang lại cảm giác đạt được điều gì đó có giá trị.

Tâm lý "sợ bỏ lỡ" (FOMO - Fear of Missing Out) là một động lực mạnh mẽ thúc đẩy hành vi săn sale của người Việt trẻ. Khi các thương hiệu liên tục thông báo về những đợt giảm giá "có một không hai", "chỉ diễn ra trong thời gian ngắn", người tiêu dùng dễ rơi vào trạng thái lo lắng rằng họ sẽ bỏ lỡ cơ hội nếu không hành động ngay. Sự lo lắng này còn được khuếch đại qua các nền tảng mạng xã hội, nơi bạn bè và người có ảnh hưởng (influencer) thường xuyên chia sẻ về những món hàng "deal tốt" họ vừa mua được.

Một nghiên cứu gần đây cho thấy gần 70% người tiêu dùng Việt Nam trong độ tuổi 18-35 thừa nhận rằng họ đã từng mua những sản phẩm không thực sự cần thiết chỉ vì sản phẩm đó đang được giảm giá hấp dẫn. Điều này phản ánh một thực tế đáng lo ngại: ranh giới giữa nhu cầu thực tế và nhu cầu được tạo ra bởi chiến dịch marketing đang ngày càng mờ nhạt trong tâm trí người tiêu dùng.

Đặc biệt với thế hệ Gen Z, việc săn sale còn mang tính cộng đồng và chia sẻ cao. Họ thường thành lập các nhóm trên mạng xã hội để trao đổi thông tin về các chương trình khuyến mãi, đánh giá sản phẩm và chia sẻ mã giảm giá. Việc tìm được những "deal hời" và chia sẻ với cộng đồng không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn tạo ra giá trị xã hội, nâng cao vị thế cá nhân trong nhóm. Người chia sẻ được những thông tin hữu ích về các đợt giảm giá thường nhận được sự ngưỡng mộ và công nhận từ bạn bè, đồng nghiệp.

Một đặc điểm thú vị trong tâm lý săn sale của người Việt trẻ là xu hướng "mua để dùng sau". Nhiều người mua các sản phẩm trong đợt giảm giá dù chưa có nhu cầu sử dụng ngay, với ý định sẽ dùng đến trong tương lai. Đây là sự kết hợp giữa tâm lý tiết kiệm truyền thống của người Việt và tâm lý tiêu dùng hiện đại, tạo ra một hình thái tiêu dùng đặc trưng trong bối cảnh kinh tế đang phát triển như Việt Nam.

Về phương thức thanh toán, mặc dù tiền mặt vẫn chiếm ưu thế trong các giao dịch tổng thể tại Việt Nam, nhưng trong các đợt sale online, thanh toán điện tử và các giải pháp tài chính tiêu dùng như "mua trước trả sau" (BNPL) đang trở nên phổ biến, đặc biệt trong nhóm người tiêu dùng trẻ có thu nhập ổn định. Họ sẵn sàng sử dụng các công cụ tài chính hiện đại để tối ưu hóa dòng tiền và tận dụng các ưu đãi thêm khi thanh toán online.

Đặc biệt với nhóm người tiêu dùng thành thị có thu nhập khá, việc săn sale không còn đơn thuần là để tiết kiệm chi phí mà còn là cách để họ mua được những sản phẩm cao cấp hơn mức tài chính thông thường của họ cho phép. Họ chờ đợi các đợt giảm giá lớn để mua những thương hiệu xa xỉ mà bình thường khó với tới, thể hiện khát vọng nâng cao phong cách sống và địa vị xã hội.

Tuy nhiên, hành vi săn sale quá mức đôi khi dẫn đến những hệ quả tiêu cực về tài chính. Nhiều người tiêu dùng trẻ rơi vào tình trạng "mua vì giảm giá chứ không phải vì cần", dẫn đến việc chi tiêu vượt quá ngân sách dự kiến. Theo một khảo sát gần đây, khoảng 45% người tiêu dùng Việt Nam trong độ tuổi 22-30 thừa nhận đã từng vượt quá ngân sách cá nhân trong các đợt sale lớn như Black Friday hay 12/12.

Các nhà bán lẻ và thương hiệu đã nắm bắt được tâm lý này và phát triển nhiều chiến lược marketing tinh vi để kích thích nhu cầu mua sắm trong các đợt sale. Từ việc tạo ra cảm giác khan hiếm với thông báo "chỉ còn X sản phẩm", đến việc thiết lập đồng hồ đếm ngược để tạo áp lực thời gian, các kỹ thuật này đều nhằm vào tâm lý sợ bỏ lỡ của người tiêu dùng.

Một xu hướng mới đang nổi lên trong cộng đồng người tiêu dùng trẻ Việt Nam là ý thức về tiêu dùng bền vững. Một bộ phận người tiêu dùng trẻ đã bắt đầu đặt câu hỏi về tính cần thiết của các sản phẩm họ săn sale và tác động môi trường của việc tiêu dùng quá mức. Họ dần chuyển sang lựa chọn các sản phẩm thân thiện với môi trường, có độ bền cao và đến từ các thương hiệu có trách nhiệm xã hội, ngay cả trong các đợt giảm giá.

Nhìn chung, hiện tượng "săn sale" phản ánh một bức tranh đa chiều về tâm lý tiêu dùng của người Việt trẻ trong thời đại số. Một mặt, nó thể hiện sự thông minh, nhạy bén trong việc tối ưu hóa giá trị đồng tiền; mặt khác, nó cũng cho thấy tác động của marketing, áp lực xã hội và xu hướng tiêu dùng hiện đại. Khi thị trường thương mại điện tử Việt Nam tiếp tục phát triển mạnh mẽ, hiểu rõ tâm lý người tiêu dùng trong những đợt săn sale sẽ giúp các doanh nghiệp xây dựng chiến lược kinh doanh hiệu quả hơn, đồng thời giúp người tiêu dùng nhận thức rõ hơn về hành vi mua sắm của mình để có những quyết định tiêu dùng thông minh và bền vững.

Tiến Hoàng