Lãi suất vay mua nhà 2026: Yếu tố quyết định sức mua

Theo dõi KT&TD trên

Đây không còn là con số kỹ thuật trên giấy tờ ngân hàng, mà đã trở thành yếu tố trực tiếp quyết định hàng triệu người có tiếp tục mơ về một căn nhà hay không.

Năm 2023–2024 được giới tài chính gọi là thời kỳ "tiền rẻ" của thị trường nhà ở Việt Nam. Các gói tín dụng ưu đãi nở rộ, lãi suất cố định 6–7%/năm xuất hiện tràn lan, nhiều ngân hàng thậm chí đưa ra mức 5–5,5%/năm cho khách VIP hoặc khách mua nhà trong các dự án đối tác. Dòng tiền đổ vào bất động sản dồi dào, thị trường sôi động, giá căn hộ leo thang đều đặn qua từng quý. Nhưng bước sang năm 2026, bức tranh đó đã thay đổi hoàn toàn.

Từ cuối tháng 1/2026, hàng loạt ngân hàng thương mại đồng loạt điều chỉnh tăng lãi suất cho vay bất động sản. Điều đáng chú ý là nhịp tăng này xuất phát từ chính nhóm Big4 — bốn ngân hàng thương mại Nhà nước vốn luôn được xem là "neo" giữ mặt bằng lãi suất ổn định cho toàn hệ thống. Tại Vietcombank, lãi suất vay mua nhà nhảy vọt từ khoảng 6%/năm cố định trong 12 tháng hồi đầu năm 2025 lên mức 9,6%/năm cho kỳ hạn 6 tháng, và lên tới 13,9%/năm nếu người vay muốn cố định lãi suất trong 24 tháng. BIDV áp dụng mức tối thiểu 9,7%/năm cho 6 tháng đầu, tăng lên 13,5%/năm ở kỳ 18 tháng. Vietinbank thì đưa mức vay cố định 24 tháng vượt 12%/năm. Agribank — ngân hàng có truyền thống cho vay nông nghiệp với lãi suất thấp — cũng điều chỉnh lên khoảng 8–8,5%/năm cho các kỳ ngắn.

Đây là mức tăng tính theo phần trăm vượt 50% so với năm 2024 — một biến động chưa từng có tiền lệ trong thời gian ngắn như vậy. Khối ngân hàng tư nhân không đứng ngoài xu hướng này: MB cho vay bất động sản ở mức phổ biến 9–11%/năm; VIB ở mức 9,9–12%/năm; ACB dao động 9,5–10,5%/năm; Techcombank từ 8,5–9,5%/năm. Thậm chí có ngân hàng áp lãi suất sau ưu đãi lên tới 15%/năm, biến những khoản vay dài hạn trở thành gánh nặng tài chính khổng lồ.

Nguyên nhân: Khi chi phí vốn bị dồn ép từ nhiều phía

Làn sóng tăng lãi suất cho vay mua nhà không phải bất ngờ với giới phân tích, dù cường độ vượt dự báo. Nguyên nhân cốt lõi nằm ở phía nguồn vốn. Từ cuối năm 2025, lãi suất huy động tiền gửi tăng mạnh trên diện rộng, đặc biệt ở kỳ hạn trung và dài: lãi suất tiết kiệm 6 tháng đã vượt 7%/năm, kỳ hạn dài phổ biến trên 8%/năm, cá biệt tiệm cận 9%/năm. Lãi suất liên ngân hàng có thời điểm leo lên 17%, cho thấy nhu cầu vay mượn giữa các tổ chức tín dụng đang rất căng thẳng. Khi chi phí đầu vào tăng, biên lãi suất bị thu hẹp, các ngân hàng buộc phải chuyển áp lực đó sang người vay — đặc biệt là người vay bất động sản, vốn đã bị xem là nhóm rủi ro cao hơn sau giai đoạn tín dụng địa ốc tăng trưởng nóng.

Bên cạnh áp lực chi phí vốn, còn có tác động từ định hướng chính sách. Ngân hàng Nhà nước đặt room tín dụng toàn hệ thống năm 2026 ở mức khoảng 15% — thấp hơn tốc độ tăng trưởng 19,5% của năm 2025 — đồng thời yêu cầu tốc độ tăng dư nợ bất động sản của mỗi tổ chức tín dụng không vượt tốc độ tăng trưởng tín dụng chung của chính ngân hàng đó. Quy định này, kết hợp với ưu tiên đẩy vốn vào lĩnh vực sản xuất theo định hướng tăng trưởng GDP 10% của Chính phủ, khiến bất động sản trở thành lĩnh vực chịu "chi phí cơ hội" cao hơn trong phân bổ tín dụng. Theo TS. Cấn Văn Lực — chuyên gia kinh tế trưởng BIDV — nguồn vốn ngân hàng phải phân bổ cho nhiều lĩnh vực sản xuất kinh doanh, do đó bất động sản không thể duy trì lãi suất thấp như giai đoạn kích thích trước đây.

Sức mua bị bào mòn: Những con số nói lên tất cả

Tác động của lãi suất lên sức mua nhà ở là trực tiếp và có thể tính toán được. Một người vay 2 tỷ đồng để mua nhà trong 20 năm: khi lãi suất ở mức 7%/năm, tiền trả hàng tháng vào khoảng 15,5 triệu đồng. Nhưng khi lãi suất tăng lên 10%/năm, con số đó nhảy lên hơn 19,3 triệu đồng — tức tăng thêm gần 4 triệu đồng mỗi tháng, tương đương 46 triệu đồng mỗi năm. Với mức lãi suất 13%/năm, khoản trả hàng tháng vọt lên gần 23,5 triệu đồng. Trong bối cảnh thu nhập bình quân của phần lớn người lao động đô thị tăng chậm hơn nhiều so với tốc độ tăng chi phí tài chính này, hàng triệu gia đình buộc phải đứng ngoài thị trường.

Khảo sát của Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS) cho thấy 61% người có nhu cầu mua nhà đã lùi kế hoạch từ 6 tháng đến 1 năm. Phần lớn trong số họ cho rằng giá nhà đã vượt xa khả năng chi trả, trong khi thu nhập không theo kịp mức tăng của chi phí vay. Hội Môi giới cũng ghi nhận hiện tượng rao bán cắt lỗ xuất hiện với tần suất nhiều hơn, tập trung chủ yếu ở phân khúc căn hộ — nơi tập trung đông đảo nhà đầu tư từng sử dụng đòn bẩy tài chính cao và đang đến kỳ chuyển sang lãi suất thả nổi sau thời gian ân hạn. Những khoản vay ký kết từ năm 2023 với lãi suất ưu đãi 6–7%/năm trong 2–3 năm đầu, nay đồng loạt bước vào giai đoạn lãi suất thả nổi quanh mức 9–9,5%/năm, khiến số tiền phải trả mỗi tháng đội thêm vài triệu đồng so với kế hoạch ban đầu.

Phân hóa thị trường: Không phải ai cũng chịu tác động như nhau

Lãi suất cao không đồng nghĩa thị trường nhà ở đóng băng, mà tạo ra sự phân hóa sâu sắc giữa các nhóm người mua và phân khúc sản phẩm. Nhóm nhà đầu cơ ngắn hạn — những người quen dùng đòn bẩy tài chính lớn để mua đi bán lại — chịu tác động mạnh nhất và buộc phải rút lui. Chiến lược lướt sóng vốn phụ thuộc vào lãi suất thấp và kỳ vọng giá tăng nhanh trở nên kém khả thi khi chi phí vốn tăng gấp đôi. Ngược lại, người mua ở thực — dù thận trọng hơn — vẫn là nhóm duy trì sức cầu, bởi nhu cầu có chỗ ở không mất đi chỉ vì lãi suất tăng.

Ở chiều doanh nghiệp,— Tổng giám đốc của một công ty bất động sản cho rằng, nếu các ngân hàng duy trì lãi suất ở ngưỡng gần 14% trong thời gian dài, mức lãi đó sẽ "ăn hết" lợi nhuận của chủ đầu tư với những dự án đã chốt giá, bung hàng. Còn với dự án chưa chốt giá, chủ đầu tư sẽ buộc phải tăng giá bán để bảo toàn lợi nhuận — nhưng khi giá nhà vốn đã neo cao, việc tiếp tục đẩy giá lên lại càng thu hẹp tệp khách hàng. Đây là vòng xoáy hai chiều: lãi suất cao vừa giảm sức mua, vừa tăng chi phí sản xuất nhà ở, khiến mặt bằng giá càng khó giảm.

Một điểm sáng hiếm hoi trong bức tranh lãi suất tổng thể là các gói tín dụng chính sách cho nhà ở xã hội vẫn được bảo vệ. Ngân hàng Chính sách xã hội duy trì lãi suất 5,4%/năm cho người mua nhà ở xã hội. Agribank áp dụng mức 5,6%/năm trong 5 năm đầu cho người trẻ dưới 35 tuổi vay mua nhà ở xã hội theo cơ chế thấp hơn 2%/năm so với lãi suất bình quân của Big4. Tuy nhiên, cả hai mức này đều đã tăng so với cuối năm 2025, phản ánh rõ rằng ngay cả dòng vốn chính sách cũng không thoát khỏi sức ép vĩ mô.

Lối ra nào cho thị trường?

Các chuyên gia đồng thuận rằng lãi suất cao sẽ duy trì ít nhất trong nửa đầu năm 2026, trước khi có thể hạ nhiệt dần vào cuối năm.

VARS cho rằng bài toán không phải là "nới hay siết", mà là điều tiết lãi suất theo hướng linh hoạt và có chọn lọc — ưu tiên người mua để ở, kiểm soát đầu cơ, đồng thời không để mặt bằng quá cao trong thời gian dài làm co hẹp nguồn cung.

Trong ngắn hạn, lãi suất vay mua nhà 2026 là một phép thử thực sự đối với sức chịu đựng của cả thị trường lẫn người dân. Những ai không sử dụng đòn bẩy quá mức, có thu nhập ổn định và nhắm đến nhu cầu ở thực sẽ có cơ hội đàm phán tốt hơn trong bối cảnh thanh khoản giảm. Còn về dài hạn, sức mua bền vững của thị trường nhà ở Việt Nam sẽ chỉ thực sự được cải thiện khi cả ba yếu tố — lãi suất hợp lý, thu nhập tăng trưởng đủ mạnh và nguồn cung nhà ở xã hội đủ lớn — cùng hội tụ. Đó vẫn là mục tiêu chính sách dài hơi, đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng từ nhiều phía.

Hoàng Nguyễn