Cao điểm mùa hè: Nhu cầu điện sinh hoạt vượt xa ngày thường

Theo dõi KT&TD trên

Người dân đang đối mặt với nguy cơ hóa đơn tiền điện tháng 6 tăng vọt, trong khi ngành điện phải căng mình ứng phó với áp lực chưa từng có.

Từ ngày 23/5/2026, khu vực miền Bắc bước vào đợt nắng nóng diện rộng đầu tiên và cũng là gay gắt nhất kể từ đầu mùa hè năm nay. Nền nhiệt tại nhiều địa phương Bắc Bộ phổ biến từ 37–39°C, nhiều nơi vượt ngưỡng 40°C. Tại các đô thị lớn, hiệu ứng hấp nhiệt từ bê tông và các tòa nhà cửa kính khiến nhiệt độ cảm nhận ngoài trời có thể vượt 50°C một con số chưa từng xuất hiện trong lịch sử khí hậu đô thị Việt Nam.

Hệ quả lập tức là nhu cầu điện tăng dựng đứng. Ngày 26/5/2026 trở thành ngày "đen" của ngành điện theo nghĩa tích cực: hệ thống điện quốc gia đạt công suất cực đại 58.103 MW vào lúc 13h40, tăng 5,7% so với kỷ lục năm 2025, đồng thời sản lượng điện tiêu thụ trong ngày đạt 1,212 tỷ kWh — cao hơn 9,1% so với mức đỉnh của năm trước. So với cùng kỳ năm 2025, sản lượng toàn quốc cao hơn tới 15,7% và công suất cực đại vượt 15,4%.

Riêng khu vực miền Bắc, lúc 22h30 ngày 25/5, công suất cực đại lập kỷ lục mới ở mức 20.471,92 MW vượt mức đỉnh năm 2025 ghi nhận ngày 4/8 là 18.983,9 MW. Chỉ một ngày sau đó, ngày 26/5, miền Bắc tiếp tục phá đỉnh cả về công suất lẫn sản lượng. Sản lượng điện tiêu thụ toàn miền Bắc ngày 25/5 đạt 418,503 triệu kWh, cao hơn đáng kể so với mức sản lượng cao nhất của năm 2025 là 393,090 triệu kWh.

Miền Trung – Tây Nguyên cũng không nằm ngoài cơn lốc tiêu thụ điện. Ngày 27/5/2026, hệ thống điện khu vực này lần đầu tiên vượt mốc 100 triệu kWh/ngày, đạt 100,5 triệu kWh mức cao nhất từ trước tới nay của Tổng công ty Điện lực miền Trung (EVNCPC).

Nếu trước đây sản xuất công nghiệp thường là yếu tố kéo phụ tải điện tăng cao, thì mùa hè 2026 chứng kiến điện sinh hoạt hộ gia đình lên ngôi như chưa bao giờ thế. Số liệu của Tổng công ty Điện lực TP Hà Nội (EVNHANOI) cho thấy nhóm khách hàng dân cư chiếm hơn 54,6% tổng sản lượng điện tiêu thụ toàn thành phố, một tỷ lệ cao bất thường phản ánh đúng bản chất của mùa nắng nóng đô thị.

Tại Hà Nội, sản lượng điện bình quân tháng 5 đạt 93,33 triệu kWh/ngày, tăng 15,3% so với tháng 4 và tăng 19,6% so với bình quân cùng kỳ năm 2025. Đặc biệt, công suất đỉnh của hệ thống điện Thủ đô ghi nhận vào lúc 21h30 ngày 26/5/2026 đã đạt 6.290 MW tăng gần 5% so với mức đỉnh năm 2025 là 5.992 MW, và sản lượng điện tiêu thụ trong ngày 26/5 lên tới 131,76 triệu kWh, tăng 7,3% so với cùng kỳ năm trước.

Điều đáng chú ý là đỉnh tiêu thụ điện không rơi vào giữa trưa như nhiều năm trước, mà xuất hiện vào buổi tối khi người dân trở về nhà sau một ngày làm việc và bật điều hòa, quạt, tủ lạnh cùng lúc. Tình trạng oi nóng kéo dài cả ngày lẫn đêm, đặc thù của biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét khiến các thiết bị làm mát phải hoạt động liên tục, không có khoảng nghỉ.

Cơ chế tính tiền điện lũy tiến theo bậc thang khiến việc tiêu thụ vượt ngưỡng trong mùa hè dẫn đến hóa đơn tăng phi tuyến, tức là tốc độ tăng chi phí nhanh hơn nhiều so với tốc độ tăng lượng điện dùng. EVNHANOI đã phát đi cảnh báo chính thức: sản lượng điện tiêu thụ tăng mạnh trong nửa cuối tháng 5 sẽ tác động trực tiếp đến hóa đơn tiền điện tháng 6 của người dân.

Thực tế, nhiều hộ gia đình tại Hà Nội và các thành phố lớn đã ghi nhận lượng điện tiêu thụ hàng ngày tăng gấp đôi, thậm chí gấp ba so với tháng 4. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc điều hòa nhiệt độ, thiết bị tiêu thụ điện lớn nhất trong gia đình phải hoạt động gần như liên tục 18–20 giờ/ngày thay vì 6–8 giờ như mùa mát.

Trước tình hình đó, Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) và EVNHANOI đồng loạt đưa ra khuyến nghị khẩn: người dân nên cài đặt điều hòa ở mức từ 26°C trở lên kết hợp sử dụng quạt để tăng hiệu quả làm mát; đóng kín cửa khi dùng điều hòa; vệ sinh, bảo dưỡng định kỳ thiết bị để máy vận hành hiệu quả hơn; và hạn chế dùng đồng thời nhiều thiết bị công suất lớn trong các khung giờ cao điểm 13h00–15h00 và 20h00–23h00.

Theo dự báo của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, từ tháng 6 đến tháng 8/2026 vẫn còn xuất hiện nhiều đợt nắng nóng kéo dài trên toàn quốc, đặc biệt tại miền Bắc. Nhu cầu điện được dự báo tiếp tục ở mức cao và có thể còn lập thêm các đỉnh mới nếu nhiệt độ tiếp tục leo thang.

EVNHANOI ước tính nhu cầu sử dụng điện trong thời gian nắng nóng tăng 8–12%/năm một xu hướng phản ánh đô thị hóa nhanh, thu nhập tăng và mức sống được cải thiện, nhưng cũng đặt ra thách thức lớn cho hệ thống hạ tầng điện lực vốn đang chịu nhiều sức ép.

Trong bối cảnh đó, mỗi hộ gia đình, mỗi cơ quan và doanh nghiệp đều có thể góp phần giảm tải hệ thống điện bằng những hành động nhỏ: điều chỉnh nhiệt độ điều hòa hợp lý, tắt thiết bị khi không cần thiết, tận dụng ánh sáng và thông gió tự nhiên, và sử dụng ứng dụng của ngành điện để theo dõi mức tiêu thụ hàng ngày. Những việc làm tưởng chừng nhỏ nhặt ấy, khi được triệu triệu hộ dân thực hiện đồng thời, có thể tạo ra sự khác biệt thực sự cho cả hệ thống điện quốc gia trong những tháng hè nóng bỏng phía trước.

Hoàng Nguyễn