Làn sóng nhượng quyền đồ uống giá bình dân lên ngôi

Theo dõi KT&TD trên

Sau nhiều năm tăng trưởng ồ ạt, cuộc chơi bây giờ không còn dành cho những ai chỉ muốn "cắm cờ" nhanh mà thuộc về những ai biết vận hành bền vững.

Số liệu từ báo cáo "Chuỗi cà phê và trà Đông Nam Á 2026" của Momentum Works (Singapore) vừa công bố hồi tháng 3/2026 vẽ ra một bức tranh sống động: thị trường chuỗi cà phê Việt Nam đạt quy mô 725 triệu USD trong năm 2025, tăng 27% so với năm 2023, tốc độ tăng trưởng cao thứ hai khu vực, chỉ sau Malaysia. Riêng chuỗi trà đạt 617 triệu USD, tăng 28%. Cộng lại, tổng quy mô chuỗi đồ uống tại Việt Nam vượt 1,3 tỷ USD, xếp thứ ba Đông Nam Á sau Indonesia và Thái Lan.

Con số này không chỉ ấn tượng về mặt tổng thể, mà còn phát đi tín hiệu quan trọng: dư địa tăng trưởng vẫn còn rất lớn. Việt Nam hiện có mật độ dân số trẻ cao, tốc độ đô thị hóa nhanh và thói quen uống đồ uống ngoài gia đình ngày càng phổ biến, những yếu tố lý tưởng để mô hình nhượng quyền tiếp tục sinh sôi.

Chưa có phân khúc nào trong ngành F&B Việt Nam trải qua một hành trình biến động dữ dội như nhượng quyền đồ uống bình dân. Giai đoạn 2021–2023 chứng kiến làn sóng mở chuỗi ồ ạt: Mixue, Toco Toco, Ding Tea, Bobapop liên tục tăng số điểm bán, tạo nên cuộc đua giành thị phần khốc liệt. Riêng Mixue, thương hiệu trà sữa và kem giá rẻ từ Trung Quốc với mức giá chỉ 25.000–30.000 đồng/ly đã đạt mốc 1.000 cửa hàng tại Việt Nam ngay trong năm 2023.

Tuy nhiên, đà tăng tốc đó đang phải trả giá. Trong báo cáo thường niên năm 2025, Mixue Group thừa nhận đã đóng hơn 400 cửa hàng quốc tế, chủ yếu tại Việt Nam và Indonesia, hai thị trường nước ngoài lớn nhất nhằm "tối ưu hóa vận hành dài hạn". Giám đốc điều hành Cai Weimiao xác nhận chiến lược tái cơ cấu: đóng điểm kém hiệu quả, chuyển sang mô hình cửa hàng diện tích lớn hơn, không gian hiện đại hơn và trải nghiệm đồng nhất hơn. Đáng chú ý, theo số liệu từ Momentum Works, tính đến tháng 9/2024, Mixue có 1.304 cửa hàng tại Việt Nam con số này đã giảm đáng kể vào cuối năm 2025.

Nguyên nhân nằm ở mật độ quá dày. Tại nhiều đô thị lớn, chỉ trong bán kính dưới 1km đã có vài cửa hàng cùng thương hiệu cạnh tranh nhau, kéo doanh thu trung bình mỗi điểm xuống thấp. Áp lực "đáng tiền" từ người tiêu dùng ngày càng cao hơn, trong khi các nền tảng giao đồ uống bên thứ ba liên tục tăng trợ giá, đẩy đơn hàng sang online và co biên lợi nhuận của chủ nhượng quyền về sát đáy.

Trong bối cảnh các ông lớn ngoại phải "co mình", thương hiệu nội địa lại đang trỗi dậy mạnh mẽ. Minh chứng rõ nhất là Milano Coffee: theo báo cáo Momentum Works tháng 3/2026, thương hiệu này đang sở hữu khoảng 2.500 cửa hàng trên toàn quốc, trở thành chuỗi đồ uống có mạng lưới lớn nhất Việt Nam và là chuỗi duy nhất vượt mốc 1.000 điểm bán vượt qua Highlands Coffee (985 cửa hàng). Động lực chủ đạo là mô hình nhượng quyền chi phí thấp, ưu tiên mật độ điểm bán tại các khu dân cư và thị trường tỉnh thay vì tập trung vào vị trí trung tâm đắt tiền.

Xếp sau là Highlands Coffee, dù bị Milano vượt qua về số lượng cửa hàng, thương hiệu này vẫn ghi nhận doanh thu tăng gần 16% trong năm 2025. Phúc Long, sau khi được Masan Group đầu tư, cũng mở rộng mạnh mẽ nhờ mô hình kết hợp bán lẻ và kiosk trong hệ thống siêu thị — một công thức phân phối thông minh tiếp cận người dùng ngay tại điểm mua sắm quen thuộc.

Katinat là cái tên trẻ đáng chú ý khi thu hút giới trẻ nhờ thiết kế hiện đại và chiến lược marketing mạnh trên mạng xã hội, đại diện cho thế hệ chuỗi mới kết hợp giữa giá tầm trung và bản sắc thương hiệu rõ nét.

Dữ liệu từ iPOS cho thấy, Việt Nam hiện có khoảng 323.000 cửa hàng F&B, tỷ lệ 1 cửa hàng/300 dân, dày đặc nhất Đông Nam Á. Trong đó, 70% cửa hàng mới tập trung vào đồ uống giá rẻ (trà chanh, cà phê take-away), dẫn đến cạnh tranh giảm giá đến 50% tại nhiều khu vực.

Giai đoạn thanh lọc này đang dạy một bài học đắt giá: mở rộng nhanh không phải chiến thắng, vận hành bền vững mới là mục tiêu thực sự. Những thương hiệu sống sót và tăng trưởng trong năm 2025–2026 đều có điểm chung: kiểm soát chặt chuỗi cung ứng, đầu tư vào nền tảng số, đào tạo nhân sự bài bản và tối ưu hóa từng điểm bán thay vì chạy đua số lượng.

Năm 2026 được dự báo là năm bùng nổ của đồ uống ít đường, "low-cal" dành cho người tập luyện và nguyên liệu organic, xu hướng giao thoa giữa sức khỏe và giá bình dân. Ngành đồ uống đang chuyển mình từ cạnh tranh dựa vào sản phẩm sang cạnh tranh dựa vào vận hành theo hướng "công nghiệp hóa": chuẩn hóa chuỗi cung ứng, tự động hóa quy trình pha chế và khai thác nền tảng đặt hàng trực tuyến.

Với thị trường chuỗi cà phê và trà Đông Nam Á đã chạm mốc gần 10 tỷ USD vào năm 2025, và Việt Nam là thị trường tăng trưởng nhanh thứ hai khu vực, cơ hội cho những nhà đầu tư nhượng quyền đồ uống bình dân vẫn còn rất lớn. Nhưng cơ hội đó chỉ dành cho những ai hiểu rằng: không phải giá rẻ là đủ, mà phải rẻ và nhất quán, rẻ và trải nghiệm tốt, rẻ và có hệ thống vận hành đủ mạnh để nhân rộng mà không mất kiểm soát chất lượng.

Tiến Hoàng