TP.Hồ Chí Minh khơi thông nguồn lực đất đai, tháo gỡ các dự án kéo dài

Theo dõi KT&TD trên

Mục tiêu không chỉ là xử lý những tồn tại về pháp lý đất đai, mà còn khơi thông nguồn lực, hạn chế lãng phí và đưa các dự án đủ điều kiện trở lại hoạt động.

Rà soát từng dự án, tháo từng điểm nghẽn

Đất đai là nguồn lực lớn, nhưng khi những dự án kéo dài qua nhiều năm không thể triển khai, nguồn lực ấy cũng bị “đóng băng”. Một khu đất chưa được khai thác đúng mục đích không chỉ làm mất cơ hội đầu tư, mà còn kéo theo những hệ lụy về quy hoạch, hạ tầng, môi trường và đời sống người dân.

Trong bối cảnh đó, việc TP.Hồ Chí Minh triển khai cơ chế, chính sách đặc thù theo Nghị quyết số 29/2026/QH16 của Quốc hội được xem là bước đi nhằm xử lý những điểm nghẽn đã tồn tại trong thời gian dài, nhất là các trường hợp vi phạm pháp luật đất đai phát sinh trước khi Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực và các dự án gặp khó khăn, vướng mắc kéo dài.

UBND TP.Hồ Chí Minh vừa ban hành kế hoạch triển khai Nghị quyết, xác định rõ trách nhiệm của các sở, ban, ngành, địa phương, đơn vị sự nghiệp công lập và các cơ quan liên quan. Điểm cốt lõi là tổ chức thực hiện thống nhất, đúng quy định, đồng thời tránh tình trạng đùn đẩy trách nhiệm khiến các dự án tiếp tục nằm trong vòng luẩn quẩn thủ tục.

Một trong những yêu cầu quan trọng của kế hoạch là phải nhận diện đầy đủ các dự án đang gặp khó khăn, vướng mắc hoặc tồn đọng kéo dài. Việc xử lý vì thế không thể theo một công thức chung, mà cần đặt từng dự án trong mối quan hệ giữa pháp lý đất đai, đầu tư, quy hoạch, xây dựng, nghĩa vụ tài chính và hiện trạng sử dụng đất.

Sở Tài chính được giao thường xuyên rà soát, cập nhật danh mục các dự án thuộc diện này, tổng hợp và báo cáo UBND Thành phố để xem xét phương án xử lý đối với từng dự án khi đủ điều kiện theo quy định.

Cách tiếp cận này hướng tới việc đưa các dự án ra khỏi tình trạng “nằm chờ” mà không rõ điểm nghẽn nằm ở đâu. Với mỗi trường hợp, cơ quan chức năng phải xác định rõ vướng mắc thuộc lĩnh vực nào, cơ quan nào có trách nhiệm xử lý và cần thực hiện những thủ tục gì để có thể tiếp tục triển khai.

Ở lĩnh vực xây dựng, Sở Xây dựng có nhiệm vụ rà soát tình trạng pháp lý và điều kiện triển khai của các dự án theo quy định về xây dựng, nhà ở, kinh doanh bất động sản và các quy định liên quan.

Những dự án còn vướng về đầu tư xây dựng, giấy phép xây dựng, nghiệm thu công trình hoặc các nội dung thuộc phạm vi quản lý của ngành sẽ được xem xét để tham mưu phương án xử lý. Thông tin về quy hoạch đô thị và nông thôn cũng được cung cấp để các sở, ngành và địa phương có cơ sở hướng dẫn nhà đầu tư hoàn thiện thủ tục.

Trong khi đó, những “nút thắt” liên quan trực tiếp đến đất đai được giao cho Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì tham mưu. Phạm vi công việc bao gồm giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, xác định giá đất và nghĩa vụ tài chính về đất đai.

Việc cung cấp thông tin về đất đai, hiện trạng quản lý và sử dụng các khu đất, dự án cũng là cơ sở quan trọng để các cơ quan chức năng xác định đúng tình trạng pháp lý, từ đó hướng dẫn nhà đầu tư và người sử dụng đất thực hiện các bước tiếp theo.

Với các dự án có vấn đề về quy hoạch, Sở Quy hoạch - Kiến trúc được giao rà soát tình trạng pháp lý, điều kiện triển khai và tham mưu phương án xử lý đối với những nội dung thuộc phạm vi quản lý.

Như vậy, thay vì để một dự án bị “kẹt” vì nhiều thủ tục nằm ở nhiều đầu mối, kế hoạch của Thành phố hướng tới việc kết nối các lĩnh vực để xác định và xử lý đồng thời những nguyên nhân gây đình trệ.

Khơi thông nguồn lực nhưng phải đúng pháp luật

Tháo gỡ dự án tồn đọng không đồng nghĩa với hợp thức hóa mọi sai phạm. Cơ chế đặc thù phải được thực hiện trong khuôn khổ Nghị quyết của Quốc hội và các quy định pháp luật có liên quan, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của Nhà nước, người dân và doanh nghiệp.

Đây cũng là lý do kế hoạch của TP.Hồ Chí Minh đặt yêu cầu tăng cường tuyên truyền, phổ biến Nghị quyết số 29/2026/QH16, rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, tham mưu hoàn thiện chính sách và định kỳ báo cáo tình hình triển khai.

Một nguyên tắc xuyên suốt là những khó khăn phát sinh trong quá trình thực hiện phải được tổng hợp và hướng dẫn xử lý kịp thời; trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị phải được xác định rõ, đồng thời tăng cường phối hợp giữa các sở, ngành và địa phương.

Ở cấp cơ sở, UBND các phường, xã, đặc khu có vai trò đặc biệt quan trọng bởi đây là nơi nắm trực tiếp hiện trạng đất đai và tình hình triển khai dự án.

Các địa phương phải rà soát, thống kê những dự án, công trình, khu đất đang gặp khó khăn hoặc tồn đọng kéo dài; phối hợp thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giải phóng mặt bằng; xử lý các trường hợp lấn chiếm đất, sử dụng đất không đúng mục đích và những nội dung thuộc thẩm quyền.

Cùng với đó là việc xác minh nguồn gốc, hiện trạng sử dụng đất, tình hình quản lý đất đai, tình trạng xây dựng và tiến độ thực hiện dự án. Đây là những dữ liệu quan trọng để cơ quan chủ trì có thể đánh giá chính xác từng trường hợp.

Chính quyền cơ sở cũng được yêu cầu chủ động nắm tình hình, giải thích, tuyên truyền và vận động người dân chấp hành chủ trương, chính sách; đồng thời phối hợp giải quyết phản ánh, kiến nghị, khiếu nại, tố cáo phát sinh liên quan đến các dự án theo thẩm quyền.

Với TP.Hồ Chí Minh, xử lý dự án tồn đọng không đơn thuần là giải quyết một danh sách các hồ sơ kéo dài. Quan trọng hơn, đây là quá trình khơi thông một nguồn lực phát triển đang bị đình trệ.

Khi những vướng mắc về đất đai, quy hoạch, xây dựng và đầu tư được nhận diện đúng và xử lý đúng thẩm quyền, các dự án đủ điều kiện có thể trở lại quỹ đạo; đất đai được đưa vào sử dụng hiệu quả hơn; nguồn lực xã hội được giải phóng và những hệ lụy từ dự án kéo dài cũng từng bước được hạn chế.

Nghị quyết số 29/2026/QH16 vì vậy tạo thêm cơ sở để TP.Hồ Chí Minh xử lý những vấn đề đã tích tụ qua nhiều năm. Nhưng hiệu quả cuối cùng sẽ phụ thuộc vào khả năng biến cơ chế đặc thù thành hành động cụ thể: rõ dự án, rõ vướng mắc, rõ trách nhiệm và rõ hướng xử lý, trên nguyên tắc đúng pháp luật và sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai.

Hải Phong – Bạch Dương