Tiềm năng của mô hình nhượng quyền tại Việt Nam trong 5 -10 năm tới

Theo dõi KT&TD trên

Từ khi Việt Nam ban hành Nghị định 35/2006/NĐ-CP và sau đó là Nghị định 08/2018/NĐ-CP về kinh doanh theo phương thức nhượng quyền, khung pháp lý đã dần hoàn thiện, tạo điều kiện thuận lợi cho mô hình kinh doanh này phát triển.

Tính đến năm 2024, Việt Nam đã đón nhận hơn 200 thương hiệu nhượng quyền quốc tế, chủ yếu trong lĩnh vực thực phẩm và đồ uống, bán lẻ và dịch vụ. Tuy nhiên, so với tiềm năng thực tế của thị trường với gần 100 triệu dân và tầng lớp trung lưu đang gia tăng nhanh chóng, con số này vẫn còn khiêm tốn.

Mặc dù đối mặt với nhiều thách thức toàn cầu, nền kinh tế Việt Nam vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng GDP ấn tượng, dao động khoảng 6-7% trong những năm gần đây. Các chuyên gia kinh tế dự báo trong 5-10 năm tới, Việt Nam sẽ tiếp tục duy trì đà tăng trưởng này nhờ vào dòng vốn FDI mạnh mẽ, chính sách kinh tế mở và quá trình chuyển đổi số của nền kinh tế.

Sự ổn định về chính trị cũng là yếu tố quan trọng thu hút các nhà đầu tư nước ngoài, trong đó có các thương hiệu nhượng quyền quốc tế. Với chiến lược phát triển kinh tế dài hạn rõ ràng, Việt Nam đang tạo ra môi trường thuận lợi cho các mô hình kinh doanh bền vững như nhượng quyền thương mại.

Theo dự báo của World Bank, đến năm 2030, tầng lớp trung lưu tại Việt Nam sẽ chiếm khoảng 30% dân số, tương đương với 30 triệu người. Đây là nhóm khách hàng mục tiêu chính của nhiều thương hiệu nhượng quyền, đặc biệt là trong lĩnh vực thực phẩm, giáo dục, chăm sóc sức khỏe và làm đẹp.

Tầng lớp trung lưu Việt Nam không chỉ tăng về số lượng mà còn thay đổi về hành vi tiêu dùng. Họ ngày càng chú trọng đến chất lượng sản phẩm, trải nghiệm dịch vụ và giá trị thương hiệu. Xu hướng này tạo cơ hội lớn cho các thương hiệu nhượng quyền quốc tế vốn đã có uy tín và hệ thống quản lý chất lượng bài bản.

Tỷ lệ đô thị hóa của Việt Nam hiện đạt khoảng 40% và dự kiến sẽ tăng lên 50% vào năm 2030. Quá trình đô thị hóa không chỉ diễn ra ở các thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM mà còn lan rộng ra các thành phố cấp 2 như Đà Nẵng, Hải Phòng, Cần Thơ, Nha Trang.

Sự mở rộng của các khu đô thị đồng nghĩa với việc gia tăng nhu cầu về dịch vụ, tiện ích, tạo ra thị trường tiềm năng cho các mô hình nhượng quyền. Đặc biệt, các thành phố cấp 2 đang là "mảnh đất màu mỡ" cho các thương hiệu nhượng quyền khi thị trường tại các thành phố lớn dần bão hòa.

Việt Nam đang trong quá trình chuyển đổi số mạnh mẽ với tỷ lệ người dùng internet đạt trên 70% dân số và tỷ lệ thanh toán không tiền mặt tăng trưởng nhanh chóng. Đây là nền tảng quan trọng giúp các mô hình nhượng quyền hiện đại phát triển, đặc biệt là những mô hình kết hợp giữa kinh doanh truyền thống và thương mại điện tử.

Công nghệ không chỉ giúp tối ưu hóa quy trình vận hành mà còn hỗ trợ hiệu quả trong việc quản lý chuỗi cung ứng, điều phối hệ thống và tương tác với khách hàng. Các thương hiệu nhượng quyền áp dụng công nghệ tiên tiến sẽ có lợi thế cạnh tranh lớn trong tương lai.

Lĩnh vực F&B tiếp tục là mảng nhượng quyền phát triển mạnh nhất tại Việt Nam trong 5-10 năm tới. Tuy nhiên, cạnh tranh sẽ khốc liệt hơn khi người tiêu dùng Việt ngày càng đa dạng hóa khẩu vị và yêu cầu cao hơn về chất lượng, không gian và trải nghiệm.

Các mô hình nhượng quyền F&B có tiềm năng phát triển mạnh trong tương lai bao gồm:

Các thương hiệu đồ uống đặc sản (trà sữa cao cấp, cà phê đặc sản)

Nhà hàng phục vụ ẩm thực chuyên biệt (Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan)

Chuỗi thực phẩm lành mạnh, organic

Mô hình "cloud kitchen" kết hợp với dịch vụ giao hàng

Đáng chú ý, các thương hiệu F&B Việt Nam như Highland Coffee, Phở 24, Kichi Kichi đã bắt đầu xây dựng hệ thống nhượng quyền bài bản và có tiềm năng mở rộng không chỉ trong nước mà còn ra thị trường quốc tế.

Mặc dù cạnh tranh gay gắt từ thương mại điện tử, mô hình cửa hàng tiện lợi và bán lẻ chuyên biệt vẫn có triển vọng phát triển tốt, đặc biệt là tại các khu đô thị mới và thành phố cấp 2. Các chuỗi cửa hàng tiện lợi như Circle K, GS25 sẽ tiếp tục mở rộng mạng lưới.

Ngoài ra, các cửa hàng bán lẻ chuyên biệt như thực phẩm organic, đồ thể thao, sản phẩm mẹ và bé cũng có tiềm năng phát triển theo mô hình nhượng quyền.

Các thương hiệu nhượng quyền quốc tế thành công tại Việt Nam thường là những thương hiệu biết thích nghi với thị hiếu và văn hóa tiêu dùng địa phương. Xu hướng bản địa hóa sẽ tiếp tục phát triển mạnh trong tương lai, từ sản phẩm, dịch vụ cho đến chiến lược marketing và trải nghiệm khách hàng.

Trong 5-10 năm tới, sẽ có nhiều thương hiệu Việt Nam xây dựng và phát triển hệ thống nhượng quyền bài bản. Những thương hiệu này có lợi thế về hiểu biết thị trường nội địa, linh hoạt trong vận hành và thích nghi nhanh với xu hướng tiêu dùng.

Mô hình nhượng quyền trong tương lai sẽ không chỉ giới hạn ở không gian bán hàng truyền thống mà sẽ phát triển theo hướng đa kênh, kết hợp giữa cửa hàng vật lý, thương mại điện tử, ứng dụng di động và nền tảng mạng xã hội. Đây là xu hướng tất yếu trong bối cảnh người tiêu dùng Việt Nam ngày càng chú trọng đến trải nghiệm mua sắm liền mạch.

Các thương hiệu nhượng quyền sẽ cần đầu tư mạnh vào hạ tầng công nghệ, phát triển ứng dụng di động và xây dựng hệ thống quản lý dữ liệu khách hàng hiệu quả để tạo lợi thế cạnh tranh trong thời đại số.

Để giảm rào cản gia nhập thị trường cho các nhà đầu tư nhỏ, mô hình micro-franchise (nhượng quyền quy mô nhỏ) và co-franchise (nhượng quyền đồng sở hữu) có khả năng phát triển mạnh tại Việt Nam trong tương lai. Những mô hình này đòi hỏi vốn đầu tư ban đầu thấp hơn nhưng vẫn đảm bảo sự hỗ trợ từ thương hiệu gốc.

Mô hình micro-franchise đặc biệt phù hợp với bối cảnh Việt Nam khi nhiều người trẻ có mong muốn khởi nghiệp nhưng còn hạn chế về vốn và kinh nghiệm. Các lĩnh vực tiềm năng cho mô hình này bao gồm dịch vụ giao hàng, cửa hàng tiện lợi mini, quán cà phê nhỏ và các dịch vụ chăm sóc cá nhân.

Tuy nhiên, một trong những thách thức lớn của mô hình nhượng quyền tại Việt Nam là nguồn nhân lực chưa đáp ứng được yêu cầu về chuyên môn và kỹ năng. Để giải quyết vấn đề này, các bên nhượng quyền cần đầu tư vào hệ thống đào tạo bài bản, xây dựng quy trình vận hành chuẩn hóa và áp dụng công nghệ để giảm thiểu sự phụ thuộc vào nhân sự.

Trong tương lai, các chương trình đào tạo chuyên biệt về quản lý nhượng quyền, vận hành chuỗi và phát triển thương hiệu sẽ được mở rộng tại các trường đại học và trung tâm đào tạo, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho ngành.

Với sự gia nhập liên tục của các thương hiệu mới, một số phân khúc nhượng quyền như F&B có nguy cơ bão hòa tại các thành phố lớn. Để duy trì sức cạnh tranh, các thương hiệu nhượng quyền cần không ngừng đổi mới, nâng cao chất lượng sản phẩm dịch vụ và mở rộng thị trường ra các thành phố cấp 2, cấp 3.

Ngoài ra, việc phát triển các mô hình nhượng quyền trong những lĩnh vực mới có tiềm năng như công nghệ xanh, năng lượng tái tạo, giáo dục STEM cũng là hướng đi giúp tránh cạnh tranh trực tiếp với các thương hiệu đã có mặt trên thị trường.

Mô hình nhượng quyền tại Việt Nam đang đứng trước cơ hội phát triển mạnh mẽ trong 5-10 năm tới. Với nền kinh tế ổn định, tầng lớp trung lưu ngày càng lớn mạnh và quá trình đô thị hóa nhanh chóng, thị trường Việt Nam hứa hẹn sẽ là điểm đến hấp dẫn cho các thương hiệu nhượng quyền trong và ngoài nước.

Để tận dụng tối đa tiềm năng này, các doanh nghiệp cần có chiến lược phát triển dài hạn, thích nghi với đặc thù thị trường địa phương và đầu tư vào công nghệ số. Đồng thời, Chính phủ cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý và tạo môi trường thuận lợi cho mô hình kinh doanh này phát triển.

Trong tương lai, không chỉ các thương hiệu quốc tế mà cả các thương hiệu Việt Nam cũng sẽ có cơ hội xây dựng và phát triển hệ thống nhượng quyền thành công, không chỉ trong nước mà còn vươn ra thị trường khu vực và quốc tế.

Tiến Hoàng