Thị trường nhượng quyền F&B Việt Nam: Cơn sóng bùng nổ và cuộc thanh lọc khắc nghiệt

Theo dõi KT&TD trên

Tuy nhiên, đằng sau ánh hào quang của những con số tăng trưởng ấn tượng là một sân chơi ngày càng chật chội, nơi chỉ những kẻ mạnh nhất, linh hoạt nhất và thấu hiểu khách hàng nhất mới có thể trụ vững. Thành công không còn được đo đếm bằng tốc độ mở rộng chuỗi, mà phụ thuộc vào khả năng xây dựng một nền tảng vận hành vững chắc, một chiến lược số hóa thông minh và một sợi dây kết nối bền chặt với thế hệ người tiêu dùng mới.

Một thị trường trưởng thành sau cơn bão

Năm 2024 đánh dấu một cột mốc phục hồi ngoạn mục của ngành F&B Việt Nam, với quy mô thị trường vượt ngưỡng 688,8 nghìn tỷ đồng, ghi nhận mức tăng trưởng đáng kinh ngạc 16,6%. Sức bật này được tạo nên bởi sự cộng hưởng của nhiều yếu tố, từ một nền kinh tế vĩ mô ổn định, thu nhập của người dân được cải thiện, cho đến sự trở lại mạnh mẽ của du lịch quốc tế. Đáng chú ý, thế hệ người tiêu dùng trẻ với lối sống năng động và sẵn sàng chi tiêu đã trở thành động lực chính thúc đẩy thị trường. Mặc dù các nền tảng giao đồ ăn trực tuyến đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống đô thị, thói quen ăn uống tại chỗ vẫn chiếm vị thế thống trị với 68% tổng doanh thu, cho thấy nhu cầu về không gian và trải nghiệm trực tiếp vẫn là một giá trị cốt lõi không thể thay thế.

Một diễn biến quan trọng cho thấy sự trưởng thành của thị trường là xu hướng "chuỗi hóa" ngày càng rõ rệt. Dù tốc độ mở mới các cửa hàng nói chung chỉ tăng nhẹ khoảng 1,8%, tỷ lệ các cửa hàng hoạt động theo mô hình chuỗi đã tăng từ 5,2% lên 7,3% chỉ trong một năm. Điều này phản ánh một sự dịch chuyển từ kinh doanh nhỏ lẻ, tự phát sang mô hình kinh doanh có hệ thống, được chuẩn hóa về quy trình và nhận diện thương hiệu. Chính xu hướng này đã tạo ra mảnh đất màu mỡ cho hoạt động nhượng quyền thương hiệu phát triển, khi các nhà đầu tư cá nhân có xu hướng tìm đến những mô hình đã được chứng minh về hiệu quả để giảm thiểu rủi ro.

Những quy luật sinh tồn trong kỷ nguyên mới

Sự tăng trưởng nóng của thị trường cũng đi kèm với một quá trình thanh lọc tàn khốc. Báo cáo thị trường chỉ ra rằng chỉ trong nửa đầu năm 2024, khoảng 30.000 cửa hàng F&B, chủ yếu là các cơ sở kinh doanh độc lập, đã phải ngừng hoạt động do không thể chống chọi với áp lực chi phí và sự thay đổi trong hành vi của người tiêu dùng. Trong bối cảnh đó, các chuỗi lớn với nền tảng quản trị tài chính và vận hành tối ưu đã cho thấy sức đề kháng vượt trội. Giai đoạn phát triển ồ ạt đã qua, nhường chỗ cho một cuộc cạnh tranh về chất lượng và chiều sâu. Để tồn tại và bứt phá, các thương hiệu nhượng quyền giờ đây phải nắm vững ba yếu tố then chốt.

Thứ nhất, đó là sự chuẩn hóa toàn diện trong vận hành. Một hệ thống nhượng quyền chỉ có thể thành công khi mọi mắt xích, từ quản lý chất lượng sản phẩm, chuỗi cung ứng nguyên vật liệu, đào tạo nhân sự cho đến trải nghiệm khách hàng tại mọi điểm bán, đều tuân thủ một tiêu chuẩn nhất quán. Bất kỳ sai sót nào trong quy trình vận hành đều có thể nhanh chóng trở thành một cuộc khủng hoảng truyền thông, làm xói mòn uy tín thương hiệu. Thứ hai, việc ứng dụng công nghệ không còn là một lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc. Các hệ thống quản lý bán hàng (POS) hiện đại, phần mềm quản lý quan hệ khách hàng (CRM) và các công cụ phân tích dữ liệu giúp thương hiệu thấu hiểu sâu sắc hành vi người tiêu dùng, từ đó cá nhân hóa trải nghiệm và tối ưu hóa các chiến dịch tiếp thị. Cuối cùng, trong một thị trường đã bão hòa với các sản phẩm như cà phê hay trà sữa, sự khác biệt chính là vũ khí tối thượng. Sự khác biệt này không chỉ đến từ một công thức đồ uống độc đáo, mà còn được xây dựng từ câu chuyện thương hiệu có chiều sâu, một không gian trải nghiệm độc đáo và một định vị giá trị rõ ràng trong tâm trí khách hàng.

Người tiêu dùng quyết định luật chơi

Cuộc đua nhượng quyền F&B tại Việt Nam ngày nay được định đoạt bởi chính hành vi và kỳ vọng của người tiêu dùng. Thế hệ Z và Millennials, lực lượng chi tiêu chủ đạo, không chỉ mua một sản phẩm, họ mua một trải nghiệm. Họ tìm kiếm những không gian được thiết kế sáng tạo để gặp gỡ bạn bè, làm việc và ghi lại những khoảnh khắc trên mạng xã hội. Điều này buộc các chuỗi F&B phải đầu tư mạnh mẽ vào thiết kế nội thất, tạo ra những không gian "instagrammable" và xây dựng dịch vụ khách hàng vượt trội. Song song đó, sự gắn kết với thế giới số đã thay đổi hoàn toàn hành trình của khách hàng. Từ việc khám phá thương hiệu qua mạng xã hội, đặt món qua các ứng dụng giao hàng, cho đến việc để lại đánh giá trực tuyến, mọi điểm chạm đều diễn ra trên nền tảng số. Các thương hiệu không tích hợp và làm chủ được các kênh kỹ thuật số này sẽ nhanh chóng bị bỏ lại phía sau. Yếu tố giá cả cũng đóng một vai trò quan trọng. Dù sẵn sàng chi cho trải nghiệm, người tiêu dùng vẫn rất nhạy bén về giá và luôn tìm kiếm các chương trình khuyến mãi hấp dẫn, điều này tạo ra một áp lực không nhỏ lên bài toán tối ưu chi phí của các doanh nghiệp.

Nhìn về phía trước, năm 2025 được dự báo sẽ tiếp tục là một năm đầy cơ hội nhưng cũng không thiếu thách thức. Quy mô thị trường vẫn còn nhiều dư địa tăng trưởng nhờ vào cấu trúc dân số trẻ và quá trình đô thị hóa nhanh chóng. Các mô hình kinh doanh tinh gọn, linh hoạt kết hợp với giải pháp số hóa toàn diện được cho là sẽ lên ngôi. Tuy nhiên, áp lực từ chi phí thuê mặt bằng ở các vị trí đắc địa và sự biến động của giá nguyên liệu đầu vào sẽ tiếp tục bào mòn biên lợi nhuận. Cuộc thanh lọc trên thị trường sẽ còn tiếp diễn, và chỉ những thương hiệu có khả năng cân bằng giữa tăng trưởng quy mô và hiệu quả vận hành, giữa công nghệ và trải nghiệm con người, mới có thể giành chiến thắng trong cuộc đua đường dài đầy cam go này.

Bảo An