Philippines tạm dừng nhập khẩu gạo 60 ngày, doanh nghiệp Việt cần thay đổi để chủ động

Theo dõi KT&TD trên

Ngày 6/8/2025, Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. đã ký lệnh tạm dừng nhập khẩu gạo trong 60 ngày, bắt đầu từ ngày 1/9/2025. Quyết định này nhằm bảo vệ nông dân Philippines khỏi giá lúa thấp trong vụ thu hoạch hiện tại và được đưa ra sau khi tham vấn nội các và khuyến nghị của Bộ trưởng Nông nghiệp.

Quyết định này được đưa ra trong bối cảnh giá lúa tại Philippines có dấu hiệu giảm, gây lo ngại ảnh hưởng đến đời sống nông dân. Chính phủ Philippines kỳ vọng việc hạn chế nhập khẩu sẽ góp phần nâng giá thu mua lúa trong nước, đồng thời tạo điều kiện tiêu thụ thuận lợi cho nông sản nội địa.

Tuy nhiên, giới phân tích cảnh báo biện pháp trên có thể khiến giá gạo bán lẻ tăng trong ngắn hạn, đặc biệt tại các khu vực đô thị – nơi phụ thuộc nhiều vào nguồn cung nhập khẩu. Philippines vốn là một trong những quốc gia nhập khẩu gạo lớn nhất thế giới, thường xuyên nhập từ Việt Nam, Thái Lan và một số nước châu Á khác để bù đắp thiếu hụt nguồn cung.

Đối với các nước xuất khẩu gạo, trong đó có Việt Nam – đối tác cung ứng lớn nhất cho Philippines, động thái tạm dừng nhập khẩu sẽ khiến hoạt động thương mại bị chững lại trong ngắn hạn. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia nhận định sau thời hạn 60 ngày, Philippines vẫn phải quay trở lại thị trường nhập khẩu do sản lượng trong nước chưa đáp ứng đủ nhu cầu tiêu dùng.

Đại diện Cục Hải quan (Bộ Tài chính) cho biết, những thay đổi về chính sách nhập khẩu gạo của một số thị trường, kể cả Philippines tạm ngưng nhập khẩu 2 tháng, tuy tác động đến ngành gạo, nhưng không quá lớn.

Ông Nguyễn Tuấn Việt - TGĐ Công Ty VIETGO, Chuyên gia hàng đầu về xuất khẩu cho rằng: Hàng năm, Việt Nam xuất khẩu hơn 8- 9 triệu tấn, trong đó có 3,6 triệu tấn được xuất khẩu sang Philippines, chiếm tới hơn 42% tổng kim ngạch xuất khẩu. Như vậy trung bình một tháng Philippines sẽ nhập khoảng 300 nghìn tấn. Nếu dừng 60 ngày tương đương với khoảng 600 nghìn tấn tương đương 7 % lượng gạo xuất khẩu mỗi năm, tuy nhiên đó chỉ là con số ước chừng vì Philippines sẽ nhập khẩu thay đổi tùy vào từng thời điểm.

Tuy nhiên, đây là một phần ảnh hưởng, hệ quả của sự đảo lộn thị trường thương mại toàn cầu khi mà lệnh áp thuế quan của Tổng thống Donald Trump được áp dụng. Một số quốc gia xuất khẩu gạo là đối thủ trực tiếp của Việt Nam như Ấn Độ, Thái Lan đang có động thái điều chỉnh giá gạo và đi tìm thị trường tiêu thụ gạo mạnh lân cận như Philippines.

Theo ông Việt, giải pháp hiện nay không chỉ riêng những doanh nghiệp xuất khẩu gạo mà tất cả những doanh nghiệp xuất khẩu nói chung đều phải chủ động tìm thị trường mới, vì những thị trường truyền thống hay là cố định từ trước đến nay sẽ khó giữ nguyên vì trật tự thương mại thế giới dễ bị đảo lộn.

“Không khó hiểu khi một quốc gia bị áp thuế cao tại một thị trường, thì họ sẽ có xu hướng hạ giá thị trường khác để cứu sản phẩm của họ, chính vì thế những quốc gia như Philippines sẽ bị thừa sản phẩm và có giá thấp, dẫn đến phải dừng để điều chỉnh. Chính vì thế các doanh nghiệp Việt cần phải đi tìm thị trường mới, giữ cho mình ở thế chủ động để không bị phụ thuộc vào thị trường nào. Trong tương lai khái niệm thị trường truyền thống sẽ không còn tồn tại hoặc trong thời gian tới sẽ bị đảo lộn.” – ông Việt nhận định.

Cũng theo vị chuyên gia này, từ những sự kiện trên càng cho thấy vai trò của việc xúc tiến xuất khẩu của cơ quan nhà nước, cơ quan làm chính sách và những doanh nghiệp làm xúc tiến như VIETGO làm cầu nối quan trọng để hỗ trợ thị trường. Nhằm làm cho thị trường Việt Nam được ổn định và chủ động trong bối cảnh trật tự thị trường xuất khẩu toàn cầu có khả năng bị đảo lộn, hoặc bị sắp xếp lại.

Được biết, Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) đã kiến nghị các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp như áp dụng tín dụng lãi suất thấp, gia hạn thời gian trả nợ và tạo kho dự trữ để chờ thời điểm xuất khẩu trở lại. Đồng thời, VFA cũng đề nghị Bộ Công Thương gửi công hàm đến Bộ Nông nghiệp Philippines để tháo gỡ khó khăn, đảm bảo cho doanh nghiệp Việt Nam có thể tiếp tục xuất khẩu gạo.

Liên quan đến việc xuất khẩu gạo, mới đây Văn phòng Chính phủ đã có văn bản truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Phạm Minh Chính, giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường nghiên cứu thông tin nêu trên; chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan có kế hoạch cụ thể xử lý ngay theo thẩm quyền.

Cùng với đó, tranh thủ các cơ hội, triển khai "thần tốc" hơn nữa việc xuất khẩu gạo, nhất là gạo chất lượng cao, gạo hữu cơ, gắn với hệ thống truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu gạo quốc gia để nâng cao giá trị gia tăng trong xuất khẩu gạo.

Theo số liệu từ Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT), xuất khẩu gạo tháng 7/2025 ước đạt 750.000 tấn, tương đương 366,1 triệu đô la. Lũy kế 7 tháng đầu năm, Việt Nam đã xuất khẩu khoảng 5,5 triệu tấn gạo, thu về 2,81 tỷ đô la, tăng 3,1% về khối lượng nhưng giảm tới 15,9% về giá trị so với cùng kỳ năm ngoái.

Đáng chú ý, giá gạo xuất khẩu của Việt Nam hiện đang tốt hơn so với các đối thủ chính như Thái Lan, Ấn Độ và Pakistan. Theo đó, giá gạo Việt Nam cao hơn Thái Lan 45 USD/tấn (Thái Lan đạt 354 USD/tấn). Cao hơn Ấn Độ 23 USD/tấn (Ấn Độ đạt 376 USD/tấn). Cao hơn Pakistan 44 USD/tấn (Pakistan đạt 355 USD/tấn). Việt Nam đã chính thức vượt Thái Lan để trở thành nước xuất khẩu gạo lớn thứ hai thế giới trong 6 tháng đầu năm 2025, chỉ đứng sau Ấn Độ.

Hải Đăng