Chính sách giảm 30% thuế thu nhập: Cú hích cho khu vực kinh tế tư nhân

Cơ sở pháp lý của chính sách là Nghị quyết số 43/2026/QH16. Quốc hội ban hành nghị quyết này ngày 24/8/2026 về giảm thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân và doanh nghiệp. Tại phiên biểu quyết chiều 24/8, 480/481 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành.

Để chính sách đi vào thực tiễn, Chính phủ ban hành Nghị định 398/2026/NĐ-CP. Nghị định có hiệu lực từ ngày 29/10/2026, chính thức triển khai việc giảm 30% thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp trong hai kỳ tính thuế 2026 và 2027.

Theo đó, về đối tượng, nghị định áp dụng với cá nhân cư trú có thu nhập từ kinh doanh, trong đó có hộ kinh doanh, có doanh thu hằng năm của năm 2026 và 2027 không quá 10 tỷ đồng. Với doanh nghiệp, Điều 3 Nghị định 398 quy định mức giảm 30% số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp của từng kỳ tính thuế tương ứng, nếu doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng.

Mức giảm 30% được tính trên số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp, không phải giảm 30% doanh thu hay giảm 30% thuế suất. Ví dụ: doanh nghiệp đủ điều kiện có số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp là 100 triệu đồng thì được giảm 30 triệu đồng, còn phải nộp 70 triệu đồng.

Với hộ kinh doanh, số thuế được giảm tính trên toàn bộ thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh, không phân biệt phương pháp tính thuế thu nhập cá nhân. Với doanh nghiệp, số thuế được giảm cũng tính trên toàn bộ thu nhập của doanh nghiệp có kỳ tính thuế theo năm, không phân biệt phương pháp tính thuế, kể cả các khoản thu nhập nêu tại khoản 3 Điều 18 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, nghị định cho phép áp dụng mức giảm ngay trong quá trình kê khai, tạm nộp. Với doanh nghiệp, khoản giảm 30% được tự tính khi tạm nộp thuế thu nhập doanh nghiệp hằng quý nếu doanh thu năm không quá 10 tỷ đồng. Các tổ chức, cá nhân khấu trừ, nộp thuế thay cũng được giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân theo tháng, quý hoặc từng lần phát sinh, tính trên phần doanh thu thuộc diện kê khai thay.

Với cá nhân kinh doanh, người dự kiến doanh thu không quá 10 tỷ đồng kê khai giảm thuế theo Mẫu số 01 ban hành kèm nghị định, nộp cùng hồ sơ khai thuế. Đối với năm 2026, trường hợp đã kê khai thuế nhưng chưa kê khai giảm thuế thì sẽ được giảm khi quyết toán năm; số tiền nộp thừa được xử lý theo quy định về bù trừ, hoàn thuế.

Ngưỡng 10 tỷ đồng là điều kiện then chốt. Để xác định có được giảm thuế hay không, người kinh doanh phải cộng doanh thu thực tế từ tất cả hoạt động trong năm. Nếu doanh thu thực tế vượt ngưỡng, doanh nghiệp không được áp dụng mức giảm 30% và phải kê khai, nộp thuế theo quy định. Cá nhân kinh doanh phải kê khai điều chỉnh và nộp bổ sung số thuế đã được giảm. Vì vậy, các cơ quan thuế và chuyên gia khuyến nghị người nộp thuế chủ động theo dõi doanh thu trong năm.

Theo số liệu của Bộ Tài chính, hiện có tới 99,98% số hộ kinh doanh và khoảng 81,11% số doanh nghiệp có doanh thu không quá 10 tỷ đồng/năm, thuộc diện được hưởng chính sách.

Về chi phí, chính sách dự kiến làm giảm thu ngân sách khoảng 6.700 tỷ đồng trong hai năm 2026-2027. Con số này phản ánh mức hỗ trợ trực tiếp qua nghĩa vụ thuế, trong bối cảnh nhóm đối tượng thụ hưởng chiếm đa số về số lượng.

Theo các chuyên gia tài chính nhận định, số thuế được giảm tuy không lớn nhưng phụ thuộc vào hiệu quả kinh doanh: cơ sở kinh doanh tốt, nộp thuế nhiều thì được giảm nhiều. Chuyên gia cho rằng người kinh doanh có thể có thêm dư địa để giảm giá cho người tiêu dùng. Đại diện một doanh nghiệp truyền thông nhỏ cho rằng khoản giảm vài chục triệu đồng không quá lớn, nhưng có ý nghĩa về sự quan tâm của Nhà nước và nguồn lực để doanh nghiệp tạo thêm doanh thu.

Hoàng Nguyễn