Ngành bán lẻ và cuộc đua chuyển đổi số: Ai thích ứng nhanh sẽ thắng

Theo dõi KT&TD trên

Những người tiên phong nắm bắt cơ hội này đang thu về những thành quả đáng kể, trong khi những doanh nghiệp chậm chân đang dần bị bỏ lại phía sau trong cuộc chơi khốc liệt.

Khách hàng ngày nay đã trở nên tinh tế và đòi hỏi hơn bao giờ hết. Họ mong muốn trải nghiệm mua sắm liền mạch, cá nhân hóa và thuận tiện trên mọi kênh, từ cửa hàng vật lý đến nền tảng trực tuyến và ứng dụng di động. Khái niệm "phễu mua hàng" truyền thống đã nhường chỗ cho "vòng tròn mua hàng" không có điểm kết thúc cụ thể, nơi khách hàng có thể tương tác với thương hiệu ở bất kỳ thời điểm nào và qua nhiều kênh khác nhau.

Tại Việt Nam, thế hệ người tiêu dùng trẻ, am hiểu công nghệ đang dẫn dắt xu hướng này. Theo báo cáo của Google và Temasek, thị trường thương mại điện tử Việt Nam đã đạt mức tăng trưởng hai con số trong những năm gần đây, và dự kiến sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ trong thập kỷ tới.

Người tiêu dùng hiện đại không chỉ quan tâm đến giá cả mà còn đánh giá cao trải nghiệm mua sắm tổng thể. Họ muốn được tư vấn cá nhân hóa, dịch vụ chăm sóc khách hàng nhanh chóng và chuyên nghiệp, cùng với khả năng mua sắm mọi lúc, mọi nơi. Các nhà bán lẻ buộc phải đáp ứng những kỳ vọng này nếu muốn duy trì lòng trung thành của khách hàng.

Trí tuệ nhân tạo (AI) và học máy đang đóng vai trò then chốt trong việc phân tích dữ liệu lớn về hành vi khách hàng. Thông qua việc phân tích lịch sử mua hàng, hoạt động tìm kiếm và thậm chí cả biểu hiện cảm xúc khi mua sắm, các hệ thống AI có thể dự đoán nhu cầu, đề xuất sản phẩm phù hợp và tối ưu hóa giá cả theo thời gian thực.

Công nghệ blockchain đang được áp dụng để tạo ra hệ thống minh bạch trong chuỗi cung ứng. Khách hàng có thể truy xuất nguồn gốc sản phẩm từ nhà máy đến kệ hàng, đảm bảo tính xác thực và chất lượng. Đây là yếu tố quan trọng đối với các sản phẩm cao cấp, thực phẩm hữu cơ và dược phẩm.

Internet vạn vật (IoT) đang biến đổi không gian bán lẻ vật lý với các thiết bị thông minh kết nối. Từ kệ hàng thông minh tự động cảnh báo khi hết hàng, đến gương thử đồ ảo và hệ thống quản lý hàng tồn kho theo thời gian thực, IoT đang nâng cao hiệu quả vận hành đồng thời cải thiện trải nghiệm khách hàng.

Trong lĩnh vực logistics, công nghệ tự động hóa như robot trong kho hàng, drone giao hàng và xe tự lái đang giúp tối ưu hóa chi phí vận chuyển và rút ngắn thời gian giao hàng. Tại Việt Nam, mặc dù các công nghệ này còn mới mẻ, nhưng nhiều doanh nghiệp lớn đã bắt đầu đầu tư nghiên cứu và triển khai.

Các nhà bán lẻ dẫn đầu thị trường đang áp dụng chiến lược "omnichannel" – tích hợp đa kênh liền mạch. Họ hiểu rằng ranh giới giữa mua sắm trực tuyến và tại cửa hàng đã trở nên mờ nhạt. Khách hàng mong đợi có thể duyệt sản phẩm trên ứng dụng, mua hàng trên website và nhận hàng tại cửa hàng – tất cả trong một trải nghiệm thống nhất.

Cá nhân hóa trải nghiệm khách hàng là chiến lược được ưu tiên hàng đầu. Thông qua phân tích dữ liệu, các nhà bán lẻ có thể hiểu rõ khách hàng của mình hơn bao giờ hết – từ sở thích, thói quen mua sắm đến ngân sách chi tiêu. Điều này cho phép họ cung cấp đề xuất sản phẩm, chương trình khuyến mãi và nội dung marketing cá nhân hóa, tăng cường sự hài lòng và lòng trung thành của khách hàng.

Đầu tư vào xây dựng năng lực kỹ thuật số cũng là một yếu tố quan trọng. Các doanh nghiệp bán lẻ tiên phong đang phát triển đội ngũ nhân sự am hiểu công nghệ, đồng thời hợp tác với các công ty công nghệ và startup đổi mới. Họ hiểu rằng chuyển đổi số không chỉ là về công nghệ mà còn là về con người và văn hóa doanh nghiệp.

Một chiến lược không kém phần quan trọng là tối ưu hóa chuỗi cung ứng thông qua số hóa. Bằng cách ứng dụng phân tích dữ liệu lớn, AI và IoT, các nhà bán lẻ có thể dự đoán nhu cầu chính xác hơn, giảm thiểu hàng tồn kho và đảm bảo sản phẩm luôn có sẵn khi khách hàng cần. Điều này không chỉ cải thiện trải nghiệm khách hàng mà còn giúp tiết kiệm chi phí đáng kể.

Mặc dù lợi ích của chuyển đổi số là không thể phủ nhận, nhưng hành trình này cũng đầy rẫy thách thức. Chi phí đầu tư ban đầu cho công nghệ và đào tạo nhân sự có thể là rào cản lớn, đặc biệt đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Tuy nhiên, cần nhìn nhận đây là khoản đầu tư dài hạn với tiềm năng sinh lời đáng kể.

Bảo mật dữ liệu và quyền riêng tư của khách hàng là mối quan tâm hàng đầu trong kỷ nguyên số. Các vụ rò rỉ dữ liệu có thể gây thiệt hại nghiêm trọng đến uy tín thương hiệu và lòng tin của khách hàng. Các nhà bán lẻ cần xây dựng hệ thống bảo mật mạnh mẽ và tuân thủ các quy định về bảo vệ dữ liệu.

Thách thức lớn không kém là thay đổi tư duy và văn hóa doanh nghiệp. Nhiều doanh nghiệp bán lẻ truyền thống gặp khó khăn trong việc chấp nhận đổi mới và thích nghi với môi trường kinh doanh mới. Lãnh đạo cần truyền cảm hứng và định hướng rõ ràng, đồng thời tạo điều kiện cho nhân viên phát triển kỹ năng số.

Tương lai của ngành bán lẻ Việt Nam đang được định hình bởi những xu hướng công nghệ mới nhất. Thương mại điện tử di động đang phát triển mạnh mẽ khi tỷ lệ sở hữu điện thoại thông minh ở Việt Nam ngày càng cao. Các ứng dụng mua sắm trên di động không chỉ thuận tiện mà còn tích hợp nhiều tính năng thông minh như tìm kiếm bằng hình ảnh, thực tế tăng cường và thanh toán một chạm.

Thương mại xã hội (social commerce) cũng đang bùng nổ khi ranh giới giữa mạng xã hội và thương mại điện tử ngày càng mờ nhạt. Người tiêu dùng Việt Nam, đặc biệt là thế hệ trẻ, ưa chuộng mua sắm trực tiếp trên các nền tảng xã hội như Facebook, Instagram và TikTok.

Các công nghệ như trí tuệ nhân tạo hội thoại (chatbot), trợ lý ảo và mua sắm bằng giọng nói đang dần trở nên phổ biến. Những công nghệ này không chỉ nâng cao trải nghiệm khách hàng mà còn giúp các nhà bán lẻ tiết kiệm chi phí vận hành đáng kể.

Một xu hướng đáng chú ý khác là sự phát triển của "phygital" – sự kết hợp giữa trải nghiệm vật lý và kỹ thuật số. Các cửa hàng truyền thống không biến mất mà đang được tái định nghĩa thành những không gian trải nghiệm, nơi khách hàng có thể tương tác trực tiếp với sản phẩm trong khi vẫn tận hưởng các tiện ích kỹ thuật số.

Tiến Hoàng