Xuất khẩu nông, lâm, thủy sản hướng tới mục tiêu hơn 74 tỷ USD
Kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản 9 tháng năm 2026 ước đạt 56,3 tỷ USD. Để hoàn thành mục tiêu 74,212 tỷ USD cả năm, ngành nông nghiệp cần mang về thêm khoảng 17,91 tỷ USD trong ba tháng cuối năm.
Kim ngạch xuất khẩu tăng tăng 7,8%
Tại cuộc làm việc sáng 25/9 giữa Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc với các hiệp hội, doanh nghiệp tiêu biểu ngành nông, lâm, thủy sản, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng cho biết xuất khẩu toàn ngành tiếp tục duy trì tăng trưởng trong bối cảnh thị trường quốc tế còn nhiều biến động.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản trong 9 tháng năm 2026 ước đạt 56,3 tỷ USD, tăng 7,8% so với cùng kỳ và hoàn thành khoảng 75,9% mục tiêu năm. Riêng tháng 9, kim ngạch xuất khẩu ước đạt 6,51 tỷ USD, tăng 5,7%.
Trong cơ cấu xuất khẩu, nhóm nông sản đạt khoảng 29,28 tỷ USD; lâm sản đạt 14,41 tỷ USD; thủy sản đạt 9,17 tỷ USD và sản phẩm chăn nuôi đạt 564,4 triệu USD. Thủy sản ghi nhận mức tăng 12,3%, trong khi sản phẩm chăn nuôi tăng 24,6%.
Rau quả tiếp tục là một trong những động lực tăng trưởng nổi bật khi kim ngạch 9 tháng ước đạt 7,35 tỷ USD, tăng 19,9%. Riêng sầu riêng, tính đến hết tháng 8, kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 2,27 tỷ USD, tăng 47,8%.
Lâm sản tiếp tục đóng vai trò quan trọng với kim ngạch khoảng 14,41 tỷ USD, tăng 7,6%; trong đó gỗ và sản phẩm gỗ đạt khoảng 13,43 tỷ USD.
Tuy nhiên, kết quả xuất khẩu giữa các ngành hàng đang có sự phân hóa. Cà phê đạt khoảng 1,44 triệu tấn, tăng 15,4% về lượng nhưng kim ngạch giảm 7,3%, xuống còn 6,54 tỷ USD do giá xuất khẩu bình quân giảm mạnh. Xuất khẩu gạo cũng chịu áp lực khi lượng xuất khẩu giảm 6,1%, còn khoảng 6,4 triệu tấn; kim ngạch giảm 10,9%, đạt khoảng 3,11 tỷ USD.
Dù vậy, cán cân thương mại của toàn ngành tiếp tục duy trì thặng dư. Trong 9 tháng, xuất siêu nông, lâm, thủy sản ước đạt 16,9 tỷ USD, tăng 7,4% so với cùng kỳ.
Áp lực gần 18 tỷ USD trong quý IV
Để đạt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu 74,212 tỷ USD trong năm 2026, ngành nông nghiệp cần xuất khẩu thêm khoảng 17,91 tỷ USD trong ba tháng cuối năm, tương đương bình quân khoảng 5,97 tỷ USD mỗi tháng.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đánh giá gỗ và sản phẩm gỗ, thủy sản, rau quả, cao su và sản phẩm chăn nuôi có khả năng đạt hoặc vượt kế hoạch. Trong khi đó, cà phê, hạt điều, sắn và chè vẫn đứng trước nhiều sức ép.
Một thách thức đáng chú ý là mức độ phụ thuộc lớn vào một số thị trường. Trung Quốc hiện chiếm khoảng 63% kim ngạch xuất khẩu rau quả, 58,7% cao su và khoảng 91% sắn; trong khi khoảng 50,1% kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ tập trung tại thị trường Hoa Kỳ.
Bên cạnh bài toán thị trường, những tiêu chuẩn về chống khai thác IUU, kiểm soát dư lượng, truy xuất nguồn gốc, nguồn gỗ hợp pháp và Quy định chống mất rừng của EU (EUDR) đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với doanh nghiệp cũng như các vùng nguyên liệu.
Trong những tháng cuối năm, Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định tiếp tục giữ vững các nhóm hàng chủ lực như gỗ, thủy sản; khai thác dư địa tăng trưởng của rau quả, đặc biệt là sầu riêng. Đồng thời, ngành sẽ đẩy mạnh đa dạng hóa thị trường tại EU, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia, các nước CPTPP, RCEP và mở rộng sang Trung Đông, Nam Á, châu Phi, Mỹ Latinh.
Đáng chú ý, định hướng phát triển xuất khẩu sẽ từng bước chuyển từ tăng sản lượng sang nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và xây dựng thương hiệu. Với cà phê, trọng tâm là tăng chế biến sâu, phát triển cà phê đặc sản; với gạo là nâng tỷ trọng gạo thơm, gạo chất lượng cao; còn rau quả cần tăng chế biến và kiểm soát chặt mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, dư lượng và truy xuất nguồn gốc.
Cùng với mở rộng thị trường, ngành nông nghiệp sẽ tiếp tục tháo gỡ những điểm nghẽn về thông quan, tiêu chuẩn, kiểm nghiệm, logistics, kho lạnh, tín dụng và tăng liên kết giữa doanh nghiệp chế biến với vùng nguyên liệu.
Mục tiêu xuyên suốt được đặt ra là chuyển mạnh từ tăng trưởng dựa vào sản lượng sang chất lượng, giá trị gia tăng, thương hiệu và chuyển đổi số, qua đó hướng tới hoàn thành mục tiêu tăng trưởng GDP toàn ngành 4% và đưa kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản năm 2026 vượt 74 tỷ USD.
Xuân An
