Nhượng quyền cà phê, trà sữa: Hết bão hòa hay tái định vị?
Đi trên bất kỳ con phố nào ở các thành phố lớn của Việt Nam, bạn sẽ dễ dàng bắt gặp hàng chục cửa hàng cà phê và trà sữa chen chúc nhau trong cùng một khu vực.
Mật độ dày đặc này liệu thị trường nhượng quyền đồ uống có đang bão hòa? Hay đây chỉ là thời điểm để các thương hiệu tái định vị và tìm kiếm hướng đi mới?
Trong vài năm gần đây, mô hình nhượng quyền cà phê và trà sữa đã trở thành một trong những lựa chọn kinh doanh hấp dẫn nhất tại Việt Nam. Với mức đầu tư ban đầu từ vài trăm triệu đến vài tỷ đồng tùy thương hiệu, nhiều người đã nhảy vào cuộc chơi với hy vọng tận dụng làn sóng tiêu dùng đồ uống của giới trẻ. Tuy nhiên, thực tế cho thấy không phải cửa hàng nào cũng thành công, và khoảng cách giữa những thương hiệu dẫn đầu với phần còn lại đang ngày càng lớn.
Khi nhìn vào bức tranh tổng thể, có thể thấy thị trường đang phân hóa rõ rệt. Một bên là những thương hiệu lớn như Highlands Coffee, The Coffee House, Phúc Long hay Gong Cha vẫn duy trì được lượng khách ổn định và tiếp tục mở rộng mạng lưới. Bên kia là hàng trăm thương hiệu nhỏ lẻ đang phải vật lộn với doanh thu giảm sút và chi phí vận hành tăng cao. Sự chênh lệch này không chỉ đơn thuần là về quy mô mà còn phản ánh năng lực thích ứng và đổi mới của mỗi thương hiệu.
Thực tế, nói thị trường bão hòa có lẽ chưa hoàn toàn chính xác. Điều đang xảy ra là sự bão hòa của những mô hình kinh doanh lỗi thời và thiếu sự khác biệt. Những cửa hàng chỉ đơn giản sao chép menu, không gian và cách phục vụ của nhau đang dần bị thị trường đào thải. Trong khi đó, những thương hiệu biết cách tạo ra trải nghiệm riêng biệt, kết nối cảm xúc với khách hàng và không ngừng đổi mới vẫn có chỗ đứng vững chắc.
Xu hướng tái định vị đang diễn ra mạnh mẽ trong ngành. Nhiều thương hiệu cà phê truyền thống đã bắt đầu mở rộng sang các dòng sản phẩm mới như trà trái cây, smoothie hay thức uống lên men để thu hút nhóm khách hàng đa dạng hơn. Ngược lại, các thương hiệu trà sữa cũng đang cố gắng "nghiêm túc hóa" hình ảnh bằng cách cải thiện chất lượng nguyên liệu, giảm độ ngọt và tạo ra những sản phẩm phù hợp với xu hướng sống khỏe. Sự giao thoa này cho thấy ranh giới giữa các phân khúc đang dần mờ nhạt, và khách hàng ngày càng tìm kiếm sự đa dạng trong một không gian duy nhất.
Một yếu tố quan trọng khác trong cuộc cạnh tranh hiện nay là công nghệ. Các thương hiệu hàng đầu đã đầu tư mạnh vào ứng dụng đặt hàng trực tuyến, chương trình khách hàng thân thiết số và hệ thống quản lý dữ liệu để hiểu rõ hơn về thói quen tiêu dùng. Điều này không chỉ giúp tăng doanh thu mà còn tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững. Những cửa hàng nhượng quyền không theo kịp chuyển đổi số đang dần mất đi một phần đáng kể khách hàng trẻ, những người quen với việc đặt hàng qua điện thoại và mong đợi sự tiện lợi tối đa.
Về mặt địa điểm, chiến lược mở rộng cũng đang thay đổi. Thay vì chỉ tập trung vào các vị trí đắc địa ở trung tâm thành phố với chi phí thuê mặt bằng cao ngất ngưởng, nhiều thương hiệu đã chọn cách tiếp cận linh hoạt hơn. Các mô hình cửa hàng nhỏ gọn, quầy take-away hoặc kiosk trong các tòa nhà văn phòng, trường đại học đang trở nên phổ biến. Chiến lược này không chỉ giúp giảm chi phí vận hành mà còn đưa sản phẩm đến gần hơn với khách hàng trong cuộc sống hàng ngày của họ.
Tuy nhiên, thách thức lớn nhất mà các nhà nhượng quyền phải đối mặt không phải là cạnh tranh mà là sự thay đổi không ngừng của thị hiếu người tiêu dùng. Thế hệ khách hàng trẻ ngày nay không chỉ mua một ly đồ uống, họ còn mua cả trải nghiệm, câu chuyện và giá trị mà thương hiệu mang lại. Họ quan tâm đến nguồn gốc nguyên liệu, cam kết bảo vệ môi trường của thương hiệu và cách mà doanh nghiệp đóng góp cho cộng đồng. Những thương hiệu không thể truyền tải được những giá trị này một cách chân thực sẽ khó có thể giữ chân khách hàng lâu dài.
Chi phí vận hành cũng là một áp lực không nhỏ. Giá thuê mặt bằng, tiền lương nhân viên, chi phí nguyên liệu đều có xu hướng tăng trong khi biên lợi nhuận của mỗi sản phẩm không thể tăng nhiều do cạnh tranh gay gắt về giá. Điều này buộc các nhà nhượng quyền phải tối ưu hóa mọi khâu trong quy trình vận hành, từ quản lý kho, giảm lãng phí đến tăng năng suất lao động. Những ai không có kiến thức quản lý tốt hoặc không nhận được sự hỗ trợ đầy đủ từ thương hiệu mẹ sẽ rất dễ gặp khó khăn.
Trong tương lai, thị trường nhượng quyền cà phê và trà sữa vẫn còn nhiều cơ hội, nhưng không phải cho tất cả mọi người. Cơ hội thuộc về những thương hiệu biết cách lắng nghe khách hàng, không ngừng đổi mới và tạo ra giá trị thực sự. Nó cũng thuộc về những nhà nhượng quyền có tầm nhìn dài hạn, sẵn sàng đầu tư vào chất lượng và trải nghiệm thay vì chỉ chạy theo lợi nhuận nhanh.
Hoàng Nguyễn
