Mở rộng danh mục trái cây xuất khẩu sang Trung Quốc: Cơ hội mới cho bưởi và chanh

Theo dõi KT&TD trên

Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm đa dạng hóa danh mục hàng hóa và gia tăng giá trị kim ngạch xuất khẩu chính ngạch sang thị trường lân cận.

Kết quả của nỗ lực đàm phán lâu dài

Để có được tấm "thẻ thông hành" chính ngạch cho bưởi và chanh, các cơ quan chức năng của hai nước đã trải qua một quá trình đàm phán kỹ thuật và đánh giá nguy cơ dịch hại kéo dài nhiều năm. Đây không chỉ là kết quả của nỗ lực ngoại giao kinh tế mà còn là sự khẳng định về chất lượng và uy tín của nông sản Việt Nam. Phía Trung Quốc ngày càng siết chặt các quy định về an toàn thực phẩm thông qua Lệnh 248 và 249, do đó việc ký kết Nghị định thư đồng nghĩa với việc quy trình canh tác và đóng gói của Việt Nam đã đáp ứng được những tiêu chuẩn khắt khe nhất.

Việc chuyển dịch từ hình thức mua bán trao đổi cư dân biên giới sang xuất khẩu chính ngạch theo Nghị định thư giúp doanh nghiệp ổn định được đầu ra, giảm thiểu các rủi ro về ách tắc cửa khẩu và ép giá. Đây là cơ sở để các địa phương hình thành vùng chuyên canh tập trung và thu hút đầu tư vào hạ tầng logistics nông nghiệp.

Tiềm năng kinh tế từ hai mặt hàng trọng điểm

Bưởi và chanh không hạt là hai loại cây trồng có diện tích canh tác lớn tại Việt Nam nhưng trước đây chủ yếu phục vụ tiêu thụ nội địa hoặc xuất khẩu sang các thị trường xa như EU, Mỹ với số lượng chưa đột phá.

Việt Nam hiện có khoảng 105.000 ha diện tích trồng với sản lượng hàng năm đạt gần 1 triệu tấn. Các giống bưởi như bưởi Da Xanh, bưởi Năm Roi hay bưởi Diễn đều có đặc điểm vỏ dày, chịu được quá trình vận chuyển xa và có thời gian bảo quản tự nhiên khá lâu. Thị trường Trung Quốc vốn có thói quen tiêu dùng bưởi rất lớn, đặc biệt là vào các dịp lễ Tết, đây sẽ là khoảng trống thị trường vô cùng tiềm năng cho các vùng trồng bưởi tại Đồng bằng sông Cửu Long và các tỉnh phía Bắc.

Đối với quả chanh, đặc biệt là chanh không hạt, cơ hội đến từ sự bùng nổ của ngành dịch vụ đồ uống và trà trái cây tại các đô thị lớn của Trung Quốc. Chanh Việt Nam có lợi thế về độ mọng nước và hương thơm đặc trưng, trong khi khả năng cung ứng quanh năm giúp bù đắp sự thiếu hụt nguồn cung theo mùa vụ của nội địa Trung Quốc. Nhiều chuyên gia dự báo, kim ngạch từ bưởi và chanh có thể đóng góp thêm từ 300 đến 500 triệu USD mỗi năm cho ngành rau quả trong thời gian tới.

Rào cản kỹ thuật và yêu cầu về tính tuân thủ

Dù cánh cửa thị trường đã mở, nhưng để duy trì và phát triển bền vững, các doanh nghiệp và nông dân Việt Nam phải đối mặt với những rào cản kỹ thuật nghiêm ngặt. Theo nội dung Nghị định thư, toàn bộ các vùng trồng và cơ sở đóng gói bưởi, chanh xuất khẩu sang Trung Quốc đều phải được đăng ký và phê duyệt bởi Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC).

Mã số vùng trồng hiện nay không chỉ là một thủ tục hành chính mà là "giấy khai sinh" của sản phẩm, giúp truy xuất nguồn gốc một cách minh bạch. Các vấn đề về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, sự hiện diện của các loài sinh vật gây hại thuộc diện kiểm dịch đều được phía bạn kiểm soát chặt chẽ tại cửa khẩu. Chỉ cần một vài lô hàng vi phạm, toàn bộ vùng trồng hoặc doanh nghiệp đó có thể bị đình chỉ xuất khẩu tạm thời, gây thiệt hại dây chuyền cho cả ngành hàng.

Do đó, thách thức lớn nhất hiện nay là việc chuẩn hóa quy trình sản xuất của các hộ nông dân nhỏ lẻ vào các hợp tác xã và chuỗi liên kết. Việc áp dụng các tiêu chuẩn như VietGAP hay GlobalGAP không còn là sự lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc để bước vào sân chơi chính ngạch.

Định hướng phát triển bền vững cho nông sản Việt

Để biến "cú hích" từ Nghị định thư thành lợi ích kinh tế lâu dài, theo chuyên gia, các địa phương trọng điểm như Bến Tre, Đồng Tháp, Vĩnh Long và Phú Thọ đang khẩn trương rà soát lại quy hoạch vùng trồng. Công tác tập huấn, phổ biến kiến thức pháp luật và kỹ thuật canh tác theo quy định mới đang được đẩy mạnh nhằm đảm bảo tỷ lệ hàng hóa đạt chuẩn ở mức cao nhất.

Bên cạnh đó, việc đầu tư vào công nghệ sau thu hoạch và chế biến sâu cũng là yếu tố quan trọng. Thay vì chỉ xuất khẩu trái tươi, việc phát triển các sản phẩm giá trị gia tăng như nước ép chanh cô đặc, tinh dầu vỏ bưởi hay mứt bưởi sẽ giúp giải tỏa áp lực tiêu thụ khi vào chính vụ và gia tăng lợi nhuận cho chuỗi giá trị.

Nghị định thư đối với bưởi và chanh không chỉ đơn thuần là việc mở cửa một thị trường, mà còn là đòn bẩy để tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng chuyên nghiệp và minh bạch hơn. Việc thấu hiểu và tuân thủ các quy tắc của thị trường quốc tế là con đường duy nhất để trái cây Việt Nam giữ vững vị thế và khẳng định chất lượng trên hành trình vươn ra thế giới.