Rộn ràng xuất khẩu đầu Xuân, mở nhịp tăng trưởng theo mô hình mới
Ngay từ những ngày đầu năm mới, hoạt động xuất khẩu đã sôi động với nhiều lô hàng "xông đất" thuận lợi. Đà khởi sắc đầu Xuân không chỉ tạo kỳ vọng tăng trưởng mà còn đặt ra yêu cầu chuyển dịch sang mô hình phát triển nâng cao giá trị gia tăng.
Hàng hóa "xông đất" từ mùng 1 Tết
Ngay từ những ngày đầu năm mới, các lô hàng xuất khẩu đã nhộn nhịp "xuất hành", mở ra kỳ vọng về một năm tăng trưởng mới với nhiều kỷ lục.
Theo thông tin từ Cửa khẩu quốc tế đường bộ số II Kim Thành (Lào Cai), hoạt động xuất nhập khẩu đã sôi động ngay từ đầu năm. Các mặt hàng chủ yếu làm thủ tục trong ngày đầu năm gồm nông sản, hoa quả tươi, hàng tiêu dùng và thiết bị, máy móc phục vụ sản xuất.
Lô hàng "xông đất" đầu tiên xuất phát từ sáng mùng 1 Tết Nguyên đán là dàn xe đầu kéo chở 17 tấn sầu riêng đạt tiêu chuẩn xuất khẩu sang Hà Khẩu (Trung Quốc). Lô hàng của Công ty TNHH MTV Thanh Phong được thu mua tại Tiền Giang, bảo đảm tiêu chuẩn an toàn vệ sinh thực phẩm, vận chuyển bằng xe bảo ôn chuyên dụng để giao cho đối tác tại Côn Minh, tỉnh Vân Nam (Trung Quốc). Đến nay, gần 100 chuyến hàng đã xuất khẩu thành công qua cửa khẩu này.
Tương tự, tại cửa khẩu quốc tế Lao Bảo (Quảng Trị), nhiều doanh nghiệp đã hoàn tất thủ tục thông quan cho các lô hàng đầu năm. Trong đó, Công ty TNHH Thương mại dịch vụ DTT đã thực hiện xuất khẩu lô hàng đường với khối lượng 234 tấn.
Không khí giao thương cũng sôi động tại khu vực cảng biển. Trong đêm Giao thừa, cảng Tân Cảng - Cát Lái, cảng biển lớn nhất cả nước, đã tiếp nhận 7 chuyến tàu container làm hàng, với tổng sản lượng xếp dỡ gần 11.200 TEUs, tương đương khoảng 155.000 tấn hàng hóa. Để phục vụ hoạt động sản xuất trong dịp Tết Bính Ngọ 2026, mỗi ca tại cảng duy trì hơn 1.000 lao động tham gia quản lý, điều hành và phục vụ doanh nghiệp xuất nhập khẩu.
Xuất khẩu – một trong những trụ cột quan trọng của tăng trưởng – đã lập kỷ lục trong năm qua khi tổng kim ngạch lần đầu vượt 475 tỷ USD. Những chuyến hàng "xông đất" đầu năm không chỉ tạo khí thế cho hoạt động ngoại thương mà còn tiếp tục khẳng định vai trò của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Theo Cục Hải quan, các khâu tiếp nhận hồ sơ, kiểm tra thực tế, giám sát và thông quan đều được thực hiện nhanh gọn, đúng quy định. Để bảo đảm hoạt động xuất nhập khẩu thông suốt, lực lượng chức năng tại các cửa khẩu đã chủ động xây dựng kế hoạch từ sớm, bố trí cán bộ trực đầy đủ, sẵn sàng giải quyết thủ tục cả trong và ngoài giờ hành chính khi doanh nghiệp có nhu cầu, không để xảy ra ách tắc.
Kỳ vọng bứt phá năm 2026
Năm 2026, xuất khẩu được kỳ vọng tăng trưởng ở mức 15-16%. Tuy nhiên, theo giới chuyên gia kinh tế và thương mại, đây là mục tiêu đầy thách thức trong bối cảnh thương mại toàn cầu tiếp tục biến động khó lường, xu hướng bảo hộ gia tăng, trong khi các tiêu chuẩn hàng hóa ngày càng khắt khe.
Ông Nguyễn Anh Sơn, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương), cho biết để đạt mục tiêu Chính phủ giao, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2026 cần đạt khoảng 546-550 tỷ USD, tương đương mức bình quân 45-46 tỷ USD mỗi tháng. Theo ông, yêu cầu đặt ra không chỉ là mở rộng quy mô mà quan trọng hơn là phải chuyển dịch mạnh mẽ về chất lượng tăng trưởng.
Theo đó, Việt Nam cần từng bước rời khỏi mô hình tăng trưởng theo chiều rộng, phụ thuộc vào gia công và lợi thế chi phí thấp, chuyển sang phát triển theo chiều sâu, chú trọng hiệu quả, tính bền vững và khả năng tạo giá trị gia tăng cao.
TS Nguyễn Bích Lâm, nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê (Bộ Tài chính), cũng nhấn mạnh cần chuyển trọng tâm chính sách từ tăng trưởng về quy mô sang nâng cao chất lượng thương mại, với mục tiêu giữ lại nhiều giá trị hơn cho nền kinh tế.
Theo đó, cần ưu tiên nâng tỷ lệ giá trị gia tăng nội địa, tăng vai trò của doanh nghiệp trong nước, phát triển các ngành có khả năng giữ lại giá trị cao và giảm dần phụ thuộc vào nhập khẩu đầu vào.
Các lĩnh vực như nông sản, thủy sản cần được nâng tầm thành động lực chiến lược thông qua chế biến sâu, tiêu chuẩn hóa và xây dựng thương hiệu. Về dài hạn, chiến lược thương mại cần tái định nghĩa mục tiêu phát triển, lấy khả năng tích lũy giá trị, cân đối bền vững và vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu làm trung tâm, thay cho tư duy chạy theo kỷ lục kim ngạch.
"Đây là nền tảng để thương mại tiếp tục đóng góp hiệu quả cho tăng trưởng kinh tế giai đoạn 2026-2030 theo hướng bền vững và tự chủ hơn", ông Lâm nhấn mạnh.
