Xuất khẩu nông lâm thủy sản khởi sắc đầu năm 2026

Theo dõi KT&TD trên

Chỉ trong 2 tháng đầu năm, kim ngạch toàn ngành đã đạt khoảng 11,3 tỷ USD, tăng 17,1% so với cùng kỳ năm trước, cho thấy đà phục hồi của nhu cầu tiêu thụ và năng lực thích ứng ngày càng tốt của doanh nghiệp nông nghiệp Việt Nam.

Riêng trong tháng 2/2026, kim ngạch xuất khẩu ước đạt 4,71 tỷ USD. Mặc dù con số này thấp hơn 28,4% so với tháng 1 - điều có thể lý giải một phần bởi yếu tố mùa vụ và kỳ nghỉ Tết Nguyên đán - nhưng vẫn tăng 1,9% so với cùng kỳ năm trước, cho thấy đà tăng trưởng được duy trì xuyên suốt.

Các nhóm hàng chủ lực và điểm sáng bất ngờ

Trong cơ cấu xuất khẩu 2 tháng đầu năm, nhóm nông sản tiếp tục giữ vai trò đầu tàu với giá trị xuất khẩu đạt 6,09 tỷ USD, tăng 17,1% so với cùng kỳ. Thủy sản ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng hơn với 1,76 tỷ USD, tương đương mức tăng 23,3%. Lâm sản đạt 2,82 tỷ USD, tăng 7,4%, phản ánh sức cầu ổn định từ các thị trường nhập khẩu đồ gỗ và sản phẩm chế biến từ gỗ.

Tuy nhiên, điểm sáng đáng chú ý nhất lại đến từ những nhóm hàng có quy mô nhỏ hơn nhưng tốc độ tăng trưởng vượt trội. Xuất khẩu sản phẩm chăn nuôi đạt 140,7 triệu USD, ghi nhận mức tăng mạnh tới 84,3% so với cùng kỳ năm trước. Đây là tín hiệu cho thấy ngành chăn nuôi trong nước đang dần nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế sau nhiều năm chủ yếu phục vụ tiêu dùng nội địa. Bên cạnh đó, xuất khẩu các sản phẩm đầu vào sản xuất tăng 51,7% và xuất khẩu muối tăng 69% - những con số phản ánh sự đa dạng hóa ngày càng rõ rệt trong cơ cấu hàng hóa nông nghiệp xuất khẩu của Việt Nam.

Châu Á dẫn đầu, Trung Quốc bứt phá ngoạn mục

Về cấu trúc thị trường, châu Á tiếp tục khẳng định vị thế là khu vực nhập khẩu lớn nhất của nông lâm thủy sản Việt Nam, chiếm 45,5% tổng thị phần. Châu Mỹ đứng thứ hai với 21% và châu Âu đứng thứ ba với 15,7%. Thị phần xuất khẩu sang châu Phi và châu Đại Dương lần lượt ở mức 2,2% và 1,4%.

So với cùng kỳ năm 2025, tốc độ tăng trưởng xuất khẩu sang châu Đại Dương dẫn đầu với 32,4%, tiếp theo là châu Á với 27,7%, châu Âu với 12% và châu Mỹ với 10,4%. Riêng châu Phi ghi nhận chiều hướng ngược lại khi giảm 19,6%, đặt ra yêu cầu phải rà soát và điều chỉnh chiến lược tiếp cận thị trường này trong thời gian tới.

Ở cấp độ quốc gia, Trung Quốc tiếp tục là thị trường lớn nhất chiếm 22,9% tổng kim ngạch, nhưng điều đáng nói là giá trị xuất khẩu sang thị trường này trong 2 tháng đầu năm tăng tới 55,9% so với cùng kỳ năm 2025 - một mức tăng đột biến cho thấy quan hệ thương mại nông sản Việt - Trung đang ở giai đoạn phục hồi và mở rộng mạnh mẽ. Hoa Kỳ đứng thứ hai với thị phần 18,7%, ghi nhận mức tăng 9,2%, trong khi Nhật Bản giữ vị trí thứ ba với 7,2% thị phần và tốc độ tăng trưởng 9,8%.

Mục tiêu 73-75 tỷ USD và chiến lược nâng tầm giá trị

Kết quả khả quan trong 2 tháng đầu năm được Bộ Nông nghiệp và Môi trường đánh giá là tín hiệu phục hồi tích cực của thị trường, tạo nền tảng thuận lợi để toàn ngành tiếp tục phấn đấu hoàn thành mục tiêu xuất khẩu từ 73 đến 75 tỷ USD trong cả năm 2026. Đây là mục tiêu đầy tham vọng, đòi hỏi tốc độ tăng trưởng ổn định và bền vững trong suốt các tháng còn lại của năm.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã xác định một loạt nhóm giải pháp đồng bộ, trong đó trọng tâm là nâng cao giá trị gia tăng thay vì chỉ chú trọng tăng sản lượng thô. Theo đó, ngành sẽ tập trung tăng cường quản lý sản xuất theo chuỗi, đẩy mạnh liên kết giữa các khâu từ sản xuất, sơ chế, chế biến đến tiêu thụ trong một chuỗi giá trị thống nhất. Các mô hình liên kết gắn với vùng nguyên liệu tập trung, đảm bảo truy xuất nguồn gốc và an toàn thực phẩm sẽ được ưu tiên xây dựng và nhân rộng trên phạm vi cả nước.

Một định hướng quan trọng khác là khuyến khích doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ, phát triển chế biến sâu gắn với vùng nguyên liệu. Trọng tâm là công nghệ bảo quản sau thu hoạch và công nghệ chế biến phụ phẩm theo hướng kinh tế tuần hoàn, nhằm nâng cao tỷ lệ tận dụng nguyên liệu và giảm thiểu tổn thất sau thu hoạch. Mục tiêu dài hạn là tăng dần tỷ trọng sản phẩm qua chế biến trong cơ cấu xuất khẩu, từng bước thoát khỏi sự phụ thuộc vào xuất khẩu nguyên liệu thô vốn mang lại giá trị gia tăng thấp.

Chủ động thích ứng với bối cảnh địa chính trị bất định

Trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu tiếp tục diễn biến phức tạp, có thể tác động trực tiếp đến vận tải, thanh toán và dòng chảy thương mại quốc tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh yêu cầu nâng cao năng lực dự báo và xây dựng các kịch bản ứng phó linh hoạt. Đây là một điểm mới trong tư duy quản lý ngành, thể hiện sự chủ động thay vì bị động trước các rủi ro từ bên ngoài.

Song song với đó, ngành tiếp tục đẩy mạnh xây dựng thương hiệu nông lâm thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế, tăng cường xúc tiến thương mại và kết nối cung - cầu. Hệ thống logistics chuyên biệt cũng được định hướng phát triển theo hướng hiện đại và bền vững hơn, nhằm giảm chi phí và nâng cao sức cạnh tranh cho hàng hóa xuất khẩu. Việc mở rộng đàm phán, tháo gỡ rào cản kỹ thuật tại các thị trường trọng điểm và đẩy mạnh ký kết các thỏa thuận công nhận lẫn nhau trong lĩnh vực thực phẩm cũng được xác định là nhiệm vụ ưu tiên trong thời gian tới, góp phần tạo thuận lợi tối đa cho hoạt động xuất khẩu nông sản Việt Nam vươn xa hơn trên bản đồ thương mại thế giới.

Bảo An