EU giảm cảnh báo an toàn thực phẩm với nông sản Việt

Theo dõi KT&TD trên

Đây là tín hiệu tích cực, song các chuyên gia cho rằng doanh nghiệp vẫn cần chủ động thích ứng khi các thị trường lớn đang thay đổi cách quản lý an toàn thực phẩm.

Số cảnh báo giảm mạnh, tín hiệu tích cực từ thị trường EU

Ngày 22/12, Văn phòng Thông báo và điểm hỏi đáp quốc gia về vệ sinh an toàn thực phẩm và kiểm dịch động thực vật (SPS Việt Nam), Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đã tổ chức hội nghị tổng kết công tác năm 2025 và triển khai kế hoạch năm 2026.

Thông tin tại hội nghị, ông Ngô Xuân Nam – Phó Giám đốc SPS Việt Nam cho biết, công tác kiểm soát vi phạm về vệ sinh an toàn thực phẩm và kiểm dịch động thực vật đối với nông, lâm, thủy sản xuất khẩu trong năm 2025 đạt nhiều kết quả rõ nét. Đáng chú ý, tại thị trường EU, số lần cảnh báo đối với nông sản, thực phẩm Việt Nam đã giảm tới 48% so với năm 2024, từ 114 cảnh báo xuống còn 60 cảnh báo.

“Đây là mức giảm mạnh, phản ánh sự chuyển biến thực chất trong việc tuân thủ các quy định về an toàn thực phẩm và kiểm dịch, thay vì chỉ xử lý mang tính tình huống như trước đây”, ông Ngô Xuân Nam nhận định.

Không chỉ riêng EU, so với các năm 2023 và 2024, tổng số vụ vi phạm và cảnh báo vệ sinh an toàn thực phẩm và kiểm dịch động thực vật (SPS) đối với nông, lâm, thủy sản Việt Nam trong năm 2025 cũng có xu hướng giảm tại nhiều thị trường nhập khẩu khác.

Theo SPS Việt Nam, kết quả này đến từ việc tăng cường kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, nâng cao an toàn thực phẩm và chủ động đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật của thị trường nhập khẩu. Đặc biệt, việc xử lý kịp thời, có hệ thống các thông báo SPS quốc tế đã giúp doanh nghiệp và địa phương chủ động điều chỉnh quy trình sản xuất, hạn chế tình trạng bị động khi hàng hóa đã xuất khẩu hoặc gặp sự cố tại cửa khẩu.

SPS không còn là “thủ tục”, mà là điều kiện tiếp cận thị trường cao cấp

Đánh giá về ý nghĩa của việc giảm số cảnh báo, ông Đặng Phúc Nguyên – Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh các thị trường nhập khẩu ngày càng siết chặt tiêu chuẩn, tuân thủ SPS không còn là yêu cầu mang tính hình thức, mà đã trở thành “giấy thông hành” để nông sản Việt Nam thâm nhập các thị trường cao cấp.

Những thị trường như EU, Mỹ hay các quốc gia phát triển áp dụng hệ thống tiêu chuẩn rất khắt khe, song nếu đáp ứng được, sản phẩm Việt Nam không chỉ mở rộng thị trường mà còn có thể đạt mức giá bán cao hơn, gia tăng giá trị xuất khẩu.

Ở góc độ thủy sản, ông Nguyễn Hoài Nam – Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) – đánh giá việc số lượng cảnh báo SPS giảm trong năm 2025 là tín hiệu đáng mừng. Tuy nhiên, ông cho rằng không nên chỉ nhìn vào con số tuyệt đối, mà cần đặt trong mối tương quan với quy mô xuất khẩu ngày càng mở rộng.

Theo ông Nam, cộng đồng doanh nghiệp hiện có xu hướng tiếp cận thông tin SPS nhanh, trực tiếp và theo thói quen số, thông qua các nền tảng trực tuyến, công cụ hỏi – đáp và cơ sở dữ liệu mở. Do đó, Văn phòng SPS cần xác định rõ vai trò và hình ảnh mới của mình trên không gian số để hỗ trợ doanh nghiệp kịp thời và hiệu quả hơn.

Thị trường chuyển sang đánh giá quản lý theo chuỗi, yêu cầu ngày càng cao

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam nhận định, việc số lượng cảnh báo SPS giảm trong thời gian qua mới chỉ là kết quả bước đầu và chưa thể chủ quan.

Theo Thứ trưởng, các thị trường nhập khẩu lớn đang chuyển mạnh từ phương thức kiểm soát từng lô hàng sang đánh giá năng lực quản lý theo chuỗi sản xuất và theo hồ sơ rủi ro quốc gia. Điều này khiến yêu cầu đối với Việt Nam trong thời gian tới sẽ cao hơn, phức tạp hơn và mang tính hệ thống.

Trong bối cảnh thương mại quốc tế biến động, SPS ngày càng được các quốc gia sử dụng như một công cụ kỹ thuật gắn với điều tiết thương mại, chứ không chỉ đơn thuần là vấn đề an toàn thực phẩm hay kiểm dịch.

“Văn phòng SPS cần đi sâu vào bản chất của các quy định SPS, phân tích vì sao các nước thay đổi tiêu chuẩn, thay đổi ở khâu nào của chuỗi, tác động cụ thể tới từng nhóm sản phẩm và từng thị trường. Từ đó, tham mưu sớm các kịch bản ứng phó cho Bộ và Chính phủ, thay vì để doanh nghiệp bị cảnh báo rồi mới xử lý”, Thứ trưởng Trần Thanh Nam nhấn mạnh.

Theo các chuyên gia, việc duy trì xu hướng giảm cảnh báo SPS không chỉ phụ thuộc vào nỗ lực của cơ quan quản lý, mà còn đòi hỏi sự thay đổi đồng bộ từ khâu sản xuất, chế biến đến xuất khẩu. Đây được xem là điều kiện then chốt để nông sản Việt Nam nâng cao vị thế và phát triển bền vững tại các thị trường khó tính trong thời gian tới.