Bí quyết kết hợp trà và thực phẩm bảo vệ sức khỏe

Theo dõi KT&TD trên

Nhưng để trà phát huy tối đa lợi ích, cần hiểu cách kết hợp với thực phẩm một cách khoa học và hợp lý – đó chính là chìa khóa nuôi dưỡng sức khỏe từ bên trong.

Hơn cả một thức uống để thưởng thức cho vui, trà còn được xem như một loại dược liệu tự nhiên quý giá, với nhiều công dụng tích cực đã được khoa học chứng minh. Tuy nhiên, cũng giống như bất kỳ một loại dược liệu nào khác, để trà có thể phát huy được hết những lợi ích của mình, việc sử dụng nó một cách đúng đắn là vô cùng quan trọng. Nếu dùng không đúng cách, nhất là khi uống trà cùng với một số loại thực phẩm "kỵ" nhau, trà không chỉ không mang lại lợi ích mà thậm chí còn có thể gây ra những phản tác dụng không mong muốn. Nó có thể gây cản trở quá trình hấp thu các chất dinh dưỡng quan trọng, làm đầy bụng, khó tiêu, hoặc ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe.

Sự tương tác với các khoáng chất và protein: Khi trà vô tình cản trở sự hấp thụ dinh dưỡng của cơ thể

Một trong những lưu ý quan trọng nhất khi uống trà là tránh kết hợp nó cùng lúc với các loại thực phẩm giàu protein và khoáng chất, đặc biệt là sắt. Các loại thực phẩm như gan động vật, các loại thịt đỏ, cải bó xôi, hay đậu nành đều là những nguồn cung cấp chất sắt quan trọng cho cơ thể. Tuy nhiên, khi chúng ta dùng những thực phẩm này cùng với trà, đặc biệt là các loại trà pha đậm, cơ thể sẽ gặp khó khăn trong việc hấp thu sắt, nhất là loại sắt không heme (loại sắt có trong các nguồn thực vật và một phần trong động vật). Nguyên nhân của hiện tượng này là do trong trà có chứa một hàm lượng lớn các hợp chất tanin và polyphenol.

Những hợp chất này có xu hướng dễ dàng kết hợp với các phân tử sắt trong đường tiêu hóa để tạo thành các loại muối phức không tan, làm giảm đáng kể khả năng hấp thu sắt của ruột non. Nếu thói quen uống trà ngay trong hoặc ngay sau bữa ăn giàu sắt này được lặp lại một cách thường xuyên, nó có thể dẫn đến tình trạng thiếu máu mãn tính, kéo theo các triệu chứng như cơ thể mệt mỏi, suy giảm trí nhớ và khả năng tập trung. Các nhóm đối tượng như phụ nữ mang thai, người cao tuổi và trẻ em, những người có nhu cầu sắt cao hoặc khả năng hấp thu kém hơn, cần đặc biệt lưu ý và tránh thói quen này. Lời khuyên được các chuyên gia đưa ra là bạn nên đợi ít nhất từ 1 đến 2 giờ sau khi đã ăn các loại thực phẩm giàu sắt rồi mới nên uống trà.

Tương tự như sắt, các loại hải sản – đặc biệt là các loại có vỏ cứng như tôm, cua, ghẹ – chứa rất nhiều canxi và protein. Khi được kết hợp với tanin có trong trà, những dưỡng chất này cũng dễ dàng tạo ra các hợp chất kết tủa, khó tiêu hóa. Việc này có thể khiến bạn gặp phải các triệu chứng khó chịu về đường tiêu hóa như cảm giác đầy bụng, khó tiêu, đau bụng nhẹ hoặc thậm chí là tiêu chảy. Không chỉ gây ra sự khó chịu tức thời, việc duy trì thói quen này trong một thời gian dài còn có thể tạo ra một gánh nặng không cần thiết cho thận trong việc đào thải các hợp chất không tan này.

Đặc biệt, đối với những người vốn đã có các vấn đề về hệ tiêu hóa hoặc hệ bài tiết, càng nên cẩn trọng hơn nữa. Lời khuyên cũng tương tự như đối với thực phẩm giàu sắt: sau một bữa ăn có hải sản, bạn nên tránh uống trà trong ít nhất 1 đến 2 giờ. Nếu cần một thức uống sau bữa ăn, hãy ưu tiên chọn nước lọc ấm hoặc một chút nước chanh pha loãng. Trứng gà và trứng vịt, vốn là những thực phẩm rất giàu protein, cũng không nên được kết hợp cùng lúc với trà vì lý do tương tự. Khi gặp tanin trong trà, protein trong trứng có thể bị kết hợp và tạo thành các chất khó tiêu hóa, đồng thời việc uống trà ngay sau khi ăn trứng còn có thể làm giảm đi giá trị dinh dưỡng vốn có của trứng.

Những sự kết hợp có thể gây kích ứng và làm giảm đi tác dụng vốn có của trà

Một số sự kết hợp khác tuy không gây cản trở hấp thu dinh dưỡng nhưng lại có thể gây kích ứng cho cơ thể hoặc làm mất đi những lợi ích sức khỏe của trà. Các loại thức ăn cay, chứa nhiều ớt, tiêu, gừng… vốn đã có tính kích thích khá cao đối với niêm mạc dạ dày. Nếu ngay sau khi thưởng thức một bữa ăn cay nóng như vậy, bạn lại dùng thêm một tách trà đặc hoặc một loại trà có tính lạnh như trà xanh, điều này sẽ làm cho niêm mạc dạ dày bị kích ứng mạnh hơn nữa. Sự "kích thích kép" này có thể dễ dàng gây ra các triệu chứng như đau bụng, tiêu chảy hoặc trào ngược axit. Do đó, với những bữa ăn có nhiều món cay nóng, bạn nên để cho dạ dày của mình được nghỉ ngơi ít nhất từ 30 đến 60 phút trước khi quyết định uống trà.

Nhiều người trong chúng ta có thói quen thêm đường trắng vào trà để làm cho vị trà trở nên dễ uống hơn. Tuy nhiên, việc sử dụng đường trắng tinh luyện không chỉ làm tăng lượng calo rỗng nạp vào cơ thể mà còn có thể làm giảm đi hoạt tính chống oxy hóa quý giá có trong trà. Hơn nữa, môi trường ngọt của trà đường còn tạo điều kiện thuận lợi cho các loại vi khuẩn có hại phát triển trong khoang miệng và cả trong đường ruột. Việc uống trà đường một cách thường xuyên có thể dễ dàng gây ra tình trạng tăng đường huyết, cảm giác mỏi cơ, hoặc góp phần vào việc tích tụ mỡ máu. Nếu bạn muốn uống trà có vị ngọt, hãy nên ưu tiên sử dụng các chất tạo ngọt tự nhiên và lành mạnh hơn như mật ong nguyên chất, một chút đường phèn hoặc đường thô. Dù vậy, cũng chỉ nên sử dụng với một lượng vừa phải và không nên pha chúng vào trà khi nước còn đang quá nóng để có thể giữ được các enzym có lợi.

Một thói quen khác cũng cần được xem xét lại là việc pha trà với sữa bò để tạo thành món "trà sữa" hoặc trà nóng theo kiểu phương Tây. Mặc dù sự kết hợp này có thể tạo ra một hương vị thơm béo, hấp dẫn, nhưng trong sữa bò có chứa casein – một loại protein có khả năng dễ dàng kết hợp với các hợp chất catechin có trong trà, đặc biệt là trà xanh. Khi hai chất này kết hợp với nhau, các hoạt chất chống oxy hóa có trong trà có thể sẽ bị mất đi một phần hoặc toàn bộ tác dụng bảo vệ tim mạch và chống lão hóa của chúng. Nếu bạn là một người yêu thích trà sữa, lời khuyên là nên chọn các loại trà đen đậm vị hoặc hồng trà để pha cùng với sữa, bởi hai loại trà này được cho là ít bị ảnh hưởng hơn khi kết hợp. Nên hạn chế việc pha sữa vào các loại trà thanh nhẹ hơn như trà xanh, trà ô long hoặc bạch trà để có thể tận hưởng được trọn vẹn những lợi ích sức khỏe của chúng.

Những sự kết hợp đặc biệt nguy hiểm cần phải tuyệt đối tránh xa

Cuối cùng, có hai sự kết hợp với trà được xem là đặc biệt nguy hiểm mà mọi người cần phải tuyệt đối tránh. Thói quen đầu tiên, và cũng là một sai lầm nghiêm trọng mà nhiều người vẫn mắc phải, đó là dùng trà để "giải rượu". Rượu có tác động mạnh mẽ đến hệ thần kinh, trong khi đó, trà – đặc biệt là trà pha đậm – lại có tác dụng kích thích, làm cho tim đập nhanh hơn và các mạch máu bị co thắt lại. Khi kết hợp hai thứ này với nhau, cả hai đều sẽ tạo ra một gánh nặng rất lớn lên hệ tim mạch và gan. Tình trạng này thậm chí có thể gây ra các rối loạn nhịp tim nguy hiểm, làm tăng huyết áp đột ngột hoặc gia tăng nguy cơ bị đột quỵ. Sau khi đã uống rượu, bạn tuyệt đối không nên uống trà trong vòng từ 2 đến 3 giờ. Thay vào đó, hãy để cho cơ thể có thời gian giải rượu một cách tự nhiên, hoặc có thể sử dụng nước lọc ấm, nước gừng pha loãng để hỗ trợ quá trình này.

Sự kết hợp nguy hiểm thứ hai là thói quen uống thuốc với nước trà. Điều này rất nguy hiểm bởi các hợp chất tanin và polyphenol có trong trà có thể cản trở sự hấp thu của thuốc, làm giảm hiệu quả điều trị, hoặc thậm chí là tạo ra các phản ứng hóa học có thể gây hại cho cơ thể. Ví dụ, trà có thể làm giảm tác dụng của các loại thuốc an thần, các viên bổ sung sắt, một số loại kháng sinh hoặc các loại thuốc chống đông máu. Trong những trường hợp xấu nhất, việc kết hợp sai cách có thể sinh ra các độc tố nhẹ. Do đó, nguyên tắc an toàn tuyệt đối là chỉ nên dùng nước lọc khi uống thuốc và tránh dùng trà trong vòng từ 1 đến 2 giờ sau khi đã uống thuốc.

Tóm lại, trà sẽ thực sự có lợi cho sức khỏe khi được chúng ta sử dụng một cách đúng đắn, đúng thời điểm và đúng cách. Việc hiểu rõ về các loại thực phẩm không nên kết hợp cùng với trà sẽ giúp chúng ta có thể tránh được những ảnh hưởng không mong muốn tới sức khỏe. Bằng cách uống trà một cách thông minh và có ý thức, chúng ta có thể đảm bảo rằng từng ngụm trà mà mình thưởng thức sẽ là một sự thanh lọc nhẹ nhàng, mang lại những lợi ích thực sự cho cả cơ thể và tâm hồn.

Hồng Anh