VSDC ban hành quy chế mới bù trừ, thanh toán chứng khoán phái sinh

Theo dõi KT&TD trên

Ngày 16 tháng 4 năm 2025, Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam ("VSDC") đã ban hành Quyết định số 26/QĐ-HĐTV (“Quyết định 26”) về việc ban hành “Quy chế bù trừ và thanh toán giao dịch chứng khoán phái sinh tại Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC)”, thay thế cho Quy chế cũ theo Quyết định số 12/QĐ-HĐTV ngày 10 tháng 8 năm 2023 (“Quyết định 12”).

Bộ Quy chế mới được xây dựng trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam chuẩn bị đưa vào vận hành hệ thống công nghệ thông tin mới KRX – một nền tảng tích hợp toàn diện cho thị trường cổ phiếu, trái phiếu và phái sinh, do Sở Giao dịch Chứng khoán Hàn Quốc hỗ trợ phát triển. Đây là một trong những bước chuyển mình quan trọng nhằm hiện đại hóa hạ tầng giao dịch và thanh toán, giúp thị trường tiệm cận chuẩn mực quốc tế. Theo bộ quy chế mới, có một số điểm đáng chú ý như sau:

Bổ sung quy định chi tiết điềukiện của “Trái phiếu có thể chuyển giao” trongHợp đồng tương lai trái phiếu chính phủvà khi nộp tài sản ký quỹ:

Quy chế mới chính thức đưa vào nội dung chi tiết về loại trái phiếu có thể chuyển giao được sử dụng để chuyển giao vào ngày thanh toán cuối cùng của Hợp đồng tương lai Trái phiếu chính phủ (“HĐTL TPCP”).

Theo đó, trái phiếu có thể chuyển giao phải đáp ứng các điều kiện sau:

Là trái phiếu do Kho bạc Nhà nước phát hành, có mệnh giá 100.000 đồng, lãi suất danh nghĩa cố định, thanh toán lãi định kỳ vào cuối kỳ mười hai (12) tháng một lần, các kỳ trả lãi bằng nhau, thanh toán gốc một lần khi đáo hạn;

Đảm bảo điều kiện về kỳ hạn còn lại và giá trị niêm yết tối thiểu theo mẫu HĐTL TPCP.

VSDC sẽ công bố danh sách trái phiếu đủ điều kiện chuyển giao kèm theo hệ số chuyển đổi được tính theo công thức tính hệ số chuyển đổi trong quy chế. Danh sách được chốt trước tối thiểu 30 ngày làm việc và không được bổ sung sau thời điểm chốt.

Quy chế mới cũng quy định trong trường hợp nộp ký quỹ chuyển giao bằng trái phiếu phải đảm bảo nguyên tắc mỗi HĐTL TPCP chỉ nộp 01 mã trái phiếu trong danh sách các trái phiếu có thể chuyển giao và số lượng trái phiếu nộp là bội số của số nhân hợp đồng.

Thiết lập cổng giao tiếp điện tử nhằm số hóa quy trình nghiệp vụ trong hoạt động bù trừ và thanh toán giao dịch chứng khoán phái sinh:

Quy chế lần đầu tiên định nghĩa và quy định rõ về Cổng giao tiếp điện tử – một nền tảng ứng dụng cho phép các thành viên lưu ký, tổ chức mở tài khoản trực tiếp và VSDC trao đổi dữ liệu nghiệp vụ dưới dạng báo cáo và giao dịch điện tử. Cụ thể, cổng giao tiếp điện tử là môi trường phần mềm ứng dụng trong đó cho phép các thành viên lưu ký, tổ chức mở tài khoản trực tiếp và VSDC trao đổi các thông tin về hoạt động nghiệp vụ dưới dạng báo cáo điện tử, giao dịch điện tử một cách gián tiếp thông qua các máy trạm đặt tại trụ sở chính hoặc chi nhánh của thành viên lưu ký, tổ chức mở tài khoản trực tiếp đã được cài đặt phần mềm của VSDC.

Điều này góp phần số hóa toàn bộ quy trình bù trừ – thanh toán, đồng bộ hóa hệ thống dữ liệu giữa các bên. Thành viên lưu ký và tổ chức mở tài khoản trực tiếp cần đầu tư hạ tầng công nghệ, đào tạo nhân sự để khai thác tối đa hiệu quả từ hệ thống này.

Bổ sung quy định về trình tự, thủ tục sửa lỗi sau giao dịch chứng khoán phái sinh của VSDC:

Quy định về việc sửa lỗi sau giao dịch chứng khoán phái sinh đã được đề cập và quy định tại Thông tư 58/2021/TT-BTC, tuy nhiên Quy chế ban hành kèm theo Quyết định 12 chưa có quy định về thời hạn gửi hồ sơ sửa lỗi cũng như trình tự, thủ tục điều chỉnh, sửa đổi đối với các giao dịch phát sinh lỗi.

Theo quy chế mới tại Quyết định 26, việc thực hiện sửa lỗi sau giao dịch được thực hiện theo quy trình như sau:

- VSDC chỉ xử lý sửa lỗi đối với các trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 8 Thông tư 58/2021/TT-BTC. Trường hợp ngoài phạm vi này, VSDC phải báo cáo và được Ủy ban Chứng khoán nhà nước chấp thuận trước khi xử lý.

- Thời hạn gửi hồ sơ sửa lỗi: chậm nhất vào 15h00 ngày giao dịch (T).

- VSDC thực hiện sửa lỗi.

- Ngay sau khi hoàn tất sửa lỗi sau giao dịch, VSDC gửi Thông báo sửa lỗi sau giao dịch (Điện MT 598) cho Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội và các thành viên liên quan.

Tráchnhiệm của các thành viên bù trừ:

+ Trường hợp không nộp hồ sơ hoặc hồ sơ không hợp lệ VSDC được quyền chuyển giao dịch lỗi về tài khoản tự doanh của thành viên bù trừ. Thành viên chịu hoàn toàn trách nhiệm với mọi tổn thất phát sinh từ việc này.

+ Thành viên bù trừ chịu trách nhiệm về tính chính xác, trung thực của hồ sơ sửa lỗi sau giao dịch. Việc VSDC thực hiện sửa lỗi sau giao dịch không hàm ý VSDC xác nhận, đảm bảo về tính trung thực, chính xác của hồ sơ sửa lỗi.

Quyết định 26 sẽ chỉ có hiệu lực kể từ ngày Hệ thống công nghệ thông tin của gói thầu “Thiết kế, giải pháp, cung cấp lắp đặt và chuyển giao hệ thống công nghệ thông tin - Sở Giao dịch chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh” chính thức vận hành. Như vậy, Quyết định 26/QĐ-HĐTV không chỉ mang tính cập nhật về nội dung pháp lý mà còn thể hiện tính chuẩn bị kỹ thuật cho việc tích hợp hệ thống mới, giúp đảm bảo tính ổn định, liên thông và hiệu quả khi hệ thống KRX chính thức được triển khai.