Thị trường Trung thu sôi động, nỗi lo hàng hóa kém chất lượng gia tăng

Theo dõi KT&TD trên

Đi cùng sức nóng đó là nỗi lo ngày càng lớn về hàng không rõ nguồn gốc, hàng giả và hàng kém chất lượng trà trộn trên thị trường, buộc lực lượng chức năng nhiều địa phương phải đồng loạt ra quân kiểm tra, xử lý.

Do Tết Trung thu năm nay rơi vào ngày 25/9, sớm hơn năm ngoái, nhiều doanh nghiệp buộc phải rút ngắn thời gian chuẩn bị và tung sản phẩm ra thị trường từ giữa tháng 6, đầu tháng 7. Theo ước tính được doanh nghiệp trong ngành F&B đưa ra, quy mô thị trường bánh Trung thu Việt Nam hiện đạt khoảng 4.830 tỷ đồng, tăng trưởng bình quân 4-4,5%/năm, song mức độ phân hóa giữa các phân khúc ngày càng rõ.

Ở nhóm doanh nghiệp lớn, các thương hiệu đẩy mạnh cả sản lượng lẫn kênh phân phối. Kinh Đô mở rộng hiện diện tới gần 100.000 điểm bán trên cả nước, đồng thời đẩy mạnh bán hàng qua Shopee, Lazada, TikTok Shop. Tập đoàn KIDO đặt mục tiêu sản lượng năm nay tăng gấp đôi so với năm trước, với lượng đơn đặt hàng từ khối doanh nghiệp, tập đoàn tăng vượt kỳ vọng so với cùng kỳ. Hệ thống bán lẻ MM Mega Market cũng dự kiến tăng nguồn cung khoảng 20% so với năm ngoái. Ở phân khúc quà tặng cao cấp, một số khách sạn 5 sao tại TP.HCM ghi nhận lượng đơn đặt tăng mạnh từ khối khách hàng doanh nghiệp; có nơi lượng đơn đã đạt hơn một nửa kế hoạch mùa vụ ngay từ đầu tháng 8, với kỳ vọng doanh thu cả mùa tăng khoảng 20% so với cùng kỳ. Giá bán các dòng quà tặng phổ biến dao động từ 600.000 đến 2.000.000 đồng/hộp, một số bộ sưu tập cao cấp tại khách sạn có giá trên 2,2 triệu đồng/hộp.

Trái với sự sôi động ở kênh doanh nghiệp và bán lẻ hiện đại, sức mua tại các điểm bán truyền thống, cá nhân lại được ghi nhận có phần dè dặt hơn so với mọi năm. Một số người kinh doanh cho biết vào thời điểm cận Rằm tháng Tám mọi năm, doanh thu có thể đạt khoảng 100 triệu đồng/ngày, nhưng năm nay giảm còn khoảng một nửa. Trong khi đó, kênh trực tuyến vẫn duy trì sức hút với phân khúc bình dân: chỉ trong một tháng, doanh thu bánh Trung thu qua bốn sàn thương mại điện tử lớn đã đạt khoảng 51,7 tỷ đồng, tập trung chủ yếu ở khung giá 10.000-100.000 đồng/chiếc. Về khẩu vị, xu hướng giảm ngọt, giảm béo, vỏ bánh mỏng và bổ sung nguyên liệu tốt cho sức khỏe đang được nhiều thương hiệu theo đuổi để phù hợp khẩu vị đa thế hệ; một số sản phẩm mới lạ như bánh dẻo nhiều trứng gây chú ý trên mạng xã hội, nhưng theo giới quan sát ngành, đây cũng là phép thử về khả năng duy trì chất lượng thực tế sau khi hiệu ứng tò mò ban đầu qua đi.

Càng gần ngày lễ, nguy cơ hàng không rõ nguồn gốc, không bảo đảm an toàn thực phẩm và vi phạm nhãn mác càng gia tăng, nhất là ở các mặt hàng có nhu cầu tiêu dùng cao như bánh kẹo và đồ chơi trẻ em. Bên cạnh kênh bán hàng truyền thống, hoạt động kinh doanh bánh Trung thu trên thương mại điện tử cũng đang được lực lượng chức năng tập trung giám sát. Theo cơ quan quản lý thị trường, một số đối tượng còn chia nhỏ hàng hóa, tập kết tại nhiều kho khác nhau trước khi đưa ra thị trường, gây khó khăn cho công tác truy xuất nguồn gốc và kiểm soát chất lượng. Đây cũng là xu hướng chung được Bộ Công Thương ghi nhận trong năm 2026, khi hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả có xu hướng dịch chuyển mạnh sang môi trường số, lợi dụng mạng xã hội, sàn thương mại điện tử và dịch vụ chuyển phát nhanh.

Để chủ động kiểm soát thị trường mùa lễ, vừa qua, UBND thành phố đã ban hành Kế hoạch số 307/KH-UBND về bảo đảm an toàn thực phẩm Tết Trung thu, triển khai từ ngày 8/8 đến hết 30/9/2026 trên địa bàn 126 xã, phường, ưu tiên kiểm tra đột xuất để kịp thời phát hiện, ngăn chặn vi phạm. Song song đó, ngày 14/8/2026, Chi cục Quản lý thị trường thành phố Hà Nội ban hành Kế hoạch số 27/KH-QLTT, tập trung vào các nhóm hàng có nguy cơ vi phạm cao gồm hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, thực phẩm, bánh kẹo phục vụ Trung thu và hàng nhập khẩu.

Ở phạm vi cả nước, số liệu của Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho thấy trong 6 tháng đầu năm 2026, các lực lượng thuộc Ban Chỉ đạo 389 Bộ Công Thương đã kiểm tra 23.715 vụ việc, phát hiện và xử lý 19.937 vụ với 22.669 hành vi vi phạm, tổng số tiền thu nộp ngân sách hơn 330 tỷ đồng. Riêng trên môi trường thương mại điện tử, lực lượng quản lý thị trường đã xử lý 424 vụ việc, xử phạt khoảng 7,9 tỷ đồng; về sở hữu trí tuệ, chỉ trong quý II/2026 đã có gần 5.400 vụ việc bị xử lý, với số tiền phạt gần 66 tỷ đồng. Trong năm 2025, cả nước ghi nhận hơn 23.000 vụ vi phạm liên quan hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc và vi phạm trên môi trường thương mại điện tử, thu nộp ngân sách gần 372 tỷ đồng.

Một công cụ kiểm soát mới cũng đã được đưa vào áp dụng: Thông tư số 31/2026/TT-BCT ngày 11/6/2026 quy định về truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương, có hiệu lực từ 1/7/2026, theo đó các mặt hàng có mức độ rủi ro cao phải truy xuất nguồn gốc qua hệ thống VeriGoods hoặc hệ thống nội bộ có kết nối với hệ thống này. Đây được xem là bước chuẩn bị hạ tầng dữ liệu cho kế hoạch phòng, chống hàng giả trên nền tảng số giai đoạn 2026-2030 mà Bộ Công Thương đang xây dựng.

Trước tình hình trên, cơ quan chức năng khuyến cáo người tiêu dùng nên lựa chọn mua bánh Trung thu, bánh kẹo và đồ chơi trẻ em tại các cơ sở kinh doanh uy tín, có nhãn mác đầy đủ, nguồn gốc xuất xứ rõ ràng. Với các sản phẩm đặt mua trực tuyến, người mua cần kiểm tra kỹ thông tin người bán, tránh ham rẻ trước những mức giá bất thường thấp so với mặt bằng chung, đồng thời lưu giữ hóa đơn, chứng từ để làm căn cứ khiếu nại nếu phát sinh vấn đề về chất lượng. Đối với đồ chơi trẻ em, cần đặc biệt lưu ý tem hợp quy và thông tin nhà sản xuất, nhà nhập khẩu trên bao bì trước khi mua cho con em sử dụng.

Tiến Hoàng