Kinh tế Việt Nam đầu năm 2026: Tín hiệu phục hồi sau kỳ nghỉ Tết

Theo dõi KT&TD trên

Dù vậy, những biến động trong hoạt động doanh nghiệp và sự phụ thuộc lớn vào khu vực FDI vẫn cho thấy nền kinh tế cần thêm động lực để duy trì đà tăng trưởng bền vững.

Những tháng đầu năm thường được xem là “phép thử” cho sức bật của nền kinh tế trong cả năm. Theo báo cáo của Cục Thống kê (Bộ Tài chính) công bố ngày 6/3, bức tranh kinh tế Việt Nam tháng 2 và hai tháng đầu năm 2026 cho thấy nhiều tín hiệu tích cực. Dù chịu tác động của kỳ nghỉ Tết Nguyên đán khiến số ngày làm việc giảm, các lĩnh vực sản xuất, tiêu dùng và thương mại vẫn duy trì xu hướng phục hồi, tạo nền tảng cho tăng trưởng trong các quý tiếp theo.

Trong tháng 2/2026, chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) giảm 18,4% so với tháng trước do yếu tố mùa vụ, khi nhiều doanh nghiệp tạm ngừng hoặc giảm công suất trong dịp nghỉ Tết. Tuy nhiên, nếu so với cùng kỳ năm 2025, chỉ số này vẫn tăng 1%, cho thấy hoạt động sản xuất vẫn duy trì đà ổn định. Đáng chú ý, tính chung hai tháng đầu năm, IIP tăng 10,4% – cao hơn đáng kể so với mức tăng 7,5% của cùng kỳ năm trước.

Động lực chính của tăng trưởng công nghiệp tiếp tục đến từ ngành chế biến, chế tạo với mức tăng 11,5%, đóng góp gần 9 điểm phần trăm vào mức tăng chung của toàn ngành. Nhiều lĩnh vực sản xuất ghi nhận sự khởi sắc rõ rệt như sản phẩm khoáng phi kim loại, kim loại, hóa chất, đồ uống, ô tô và dệt may. Điều này cho thấy nhu cầu thị trường trong và ngoài nước đang dần phục hồi, đồng thời phản ánh vai trò ngày càng quan trọng của ngành chế biến, chế tạo trong cơ cấu kinh tế Việt Nam.

Song song với sản xuất, thị trường tiêu dùng cũng cho thấy sức bật đáng kể trong dịp Tết và sau Tết. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng trong tháng 2 ước đạt khoảng 613.700 tỷ đồng, tăng 8,5% so với cùng kỳ năm trước. Các lĩnh vực có mức tăng trưởng cao gồm may mặc tăng 14,3%, dịch vụ lưu trú và ăn uống tăng 9,7%, du lịch lữ hành tăng 13,8%. Sự phục hồi mạnh mẽ của du lịch nội địa và quốc tế đã góp phần thúc đẩy nhiều ngành dịch vụ liên quan như vận tải, lưu trú và giải trí.

Trong lĩnh vực thương mại quốc tế, hoạt động xuất nhập khẩu tiếp tục duy trì quy mô lớn. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa trong hai tháng đầu năm đạt 155,7 tỷ USD, tăng 22,2% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, xuất khẩu đạt 76,36 tỷ USD, tăng 18,3%, còn nhập khẩu đạt 79,34 tỷ USD, tăng 26,3%. Tuy nhiên, cán cân thương mại chuyển sang nhập siêu 2,98 tỷ USD, trái ngược với mức xuất siêu 1,77 tỷ USD của cùng kỳ năm trước. Diễn biến này phần nào phản ánh nhu cầu nhập khẩu nguyên vật liệu phục vụ sản xuất gia tăng khi các doanh nghiệp đẩy mạnh hoạt động sau kỳ nghỉ lễ.

Một điểm đáng chú ý khác là vai trò nổi bật của khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI). Khu vực này đóng góp tới 79,1% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước, trong khi xuất khẩu của khu vực kinh tế trong nước giảm 12%. Điều này cho thấy nền kinh tế Việt Nam vẫn phụ thuộc khá lớn vào khối doanh nghiệp FDI trong hoạt động xuất khẩu.

Dù vậy, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vẫn duy trì xu hướng tích cực. Trong hai tháng đầu năm 2026, vốn FDI thực hiện đạt 3,21 tỷ USD, tăng 8,8% so với cùng kỳ và là mức cao nhất của giai đoạn hai tháng đầu năm trong vòng 5 năm trở lại đây. Phần lớn nguồn vốn này tiếp tục tập trung vào lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo, chiếm hơn 80% tổng vốn thực hiện. Điều này khẳng định Việt Nam vẫn giữ vị thế quan trọng trong chuỗi cung ứng sản xuất toàn cầu, đặc biệt trong bối cảnh nhiều tập đoàn quốc tế đang đa dạng hóa địa điểm sản xuất.

Ở góc độ môi trường kinh doanh, hai tháng đầu năm ghi nhận gần 35.500 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 70,7% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường cũng tăng mạnh với gần 58.500 doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh và gần 7.900 doanh nghiệp giải thể, tăng hơn 110%. Bình quân mỗi tháng có khoảng 38.500 doanh nghiệp rời thị trường. Con số này cho thấy cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn đang phải đối mặt với nhiều khó khăn về vốn, chi phí và sức cạnh tranh.

Về ổn định kinh tế vĩ mô, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 2 tăng 1,14% so với tháng trước do nhu cầu mua sắm và đi lại trong dịp Tết tăng cao. So với cùng kỳ năm trước, CPI tăng 3,35%. Bình quân hai tháng đầu năm, lạm phát ở mức 2,94%, vẫn nằm trong ngưỡng kiểm soát của Chính phủ. Tuy nhiên, giá vàng tăng mạnh hơn 11% so với tháng trước do những biến động kinh tế và địa chính trị trên thế giới, phản ánh xu hướng tìm kiếm tài sản an toàn của nhà đầu tư.

Nhìn tổng thể, kinh tế Việt Nam trong tháng 2 và hai tháng đầu năm 2026 ghi nhận nhiều tín hiệu khả quan: sản xuất công nghiệp phục hồi, tiêu dùng tăng trưởng, thương mại quốc tế mở rộng và dòng vốn FDI tiếp tục duy trì. Tuy nhiên, tình trạng doanh nghiệp rời thị trường gia tăng cùng sự phụ thuộc lớn vào khu vực FDI cho thấy nền kinh tế vẫn đối mặt với không ít thách thức.

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động, việc đẩy mạnh đầu tư công, cải thiện môi trường kinh doanh và mở rộng thị trường xuất khẩu sẽ đóng vai trò then chốt để duy trì đà phục hồi và tạo động lực tăng trưởng bền vững cho nền kinh tế Việt Nam trong các tháng tiếp theo của năm 2026.