Cục trưởng Đường sắt: Cần cơ chế mạnh để doanh nghiệp trong nước làm chủ công nghệ
Bí thư Đảng ủy, Cục trưởng Cục Đường sắt VN Trần Thiện Cảnh đề xuất loạt giải pháp để phát triển giao thông vận tải đường sắt hiện đại, đồng bộ, trong đó phát triển công nghiệp đường sắt là nhiệm vụ trọng tâm.
Chiều 4/8, tại phiên trù bị Đại hội đại biểu lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 của Đảng bộ Bộ Xây dựng, ông Trần Thiện Cảnh - Bí thư Đảng ủy, Cục trưởng Cục Đường sắt Việt Nam đã trình bày tham luận, đề xuất 5 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm phát triển ngành đường sắt trong giai đoạn mới.
Trong đó, giải pháp được nhấn mạnh là đẩy mạnh phát triển công nghiệp đường sắt, thông qua việc hoàn thiện cơ chế chính sách để thu hút các doanh nghiệp trong nước tham gia đầu tư, sản xuất, ứng dụng công nghệ.
Ông Cảnh đề xuất Chính phủ và Bộ Xây dựng sớm ban hành chính sách ưu tiên phát triển công nghiệp đường sắt, bao gồm cả đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chuyên ngành. Đồng thời, kiến nghị đẩy nhanh việc đưa các quy định của Luật Đường sắt năm 2025 vào thực tiễn, đặc biệt các nội dung liên quan đến đầu tư, nghiên cứu và ứng dụng công nghệ ngành.
Cục trưởng Cục Đường sắt cho rằng cần thu hút tổ chức, cá nhân tham gia nghiên cứu, chuyển giao công nghệ; Ban hành danh mục hàng hóa, dịch vụ công nghiệp đường sắt để ưu tiên đặt hàng, giao nhiệm vụ cho doanh nghiệp Việt Nam.
Xây dựng tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư, cơ chế ưu đãi, bố trí ngân sách phù hợp nhằm phát triển công nghiệp và đào tạo nguồn nhân lực; Áp dụng linh hoạt các hình thức lựa chọn nhà thầu như đấu thầu hạn chế, chỉ định thầu, đặt hàng
Doanh nghiệp thực hiện nhiệm vụ KH&CN trong lĩnh vực này được hưởng chính sách tương tự như doanh nghiệp công nghệ cao, trong đó có hỗ trợ ngân sách mua sắm và vận hành thiết bị.
"Các cơ chế này sẽ đảm bảo đầu ra thị trường, tạo niềm tin cho doanh nghiệp tiên phong đầu tư phát triển công nghiệp đường sắt trong nước. Qua đó, hình thành lực lượng nòng cốt, làm chủ công nghệ, xây dựng thương hiệu quốc gia, sẵn sàng đáp ứng yêu cầu triển khai các dự án đường sắt trọng điểm và đường sắt đô thị trong thời gian tới," ông Cảnh nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, ông Trần Thiện Cảnh cũng kiến nghị 4 nhóm giải pháp quan trọng khác. Trong đó, đầu tiên, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế. Quốc hội, Chính phủ, Bộ Xây dựng tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, chính sách nhằm tạo môi trường thuận lợi, khuyến khích mọi thành phần kinh tế, đặc biệt là khu vực tư nhân, tham gia đầu tư phát triển đường sắt.
Cùng đó, lãnh đạo Cục Đường sắt cũng kiến nghị Bộ Xây dựng cần sớm hoàn thiện quy hoạch mạng lưới đường sắt quốc gia và các tuyến, ga đường sắt trong tổng thể quy hoạch quốc gia và quy hoạch vùng, nhằm định hướng hiệu quả việc bố trí nguồn lực đầu tư.
Về huy động nguồn lực, ông Cảnh kiến nghị ưu tiên bố trí vốn từ kế hoạch đầu tư công trung hạn, nguồn tăng thu - tiết kiệm chi hằng năm; đa dạng hóa nguồn vốn và phương thức đầu tư, đặc biệt là theo hình thức đối tác công tư (PPP), khai thác hiệu quả nguồn lực đất dành cho hạ tầng đường sắt.
Cuối cùng, theo ông Cảnh, rất cần sự hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương để thúc đẩy hợp tác song phương, đa phương trong lĩnh vực đường sắt, nhất là trong khuôn khổ Tổ chức Hợp tác đường sắt (OSJD); ưu tiên kết nối với Trung Quốc, Lào, Campuchia nhằm tăng sản lượng vận chuyển hành khách và hàng hóa qua các hành lang vận tải quốc tế.
