Cơ hội và thách thức xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc
Trung Quốc là một trong những thị trường lớn nhất và tiềm năng nhất cho các sản phẩm nông sản xuất khẩu của nước ta. Tuy nhiên, việc tiếp cận và phát triển thị trường này cũng đặt ra nhiều thách thức và cơ hội cho các doanh nghiệp nông sản Việt Nam.
Việt Nam hiện đang xuất khẩu nông sản đến Trung Quốc - thị trường lớn nhất của nước ta với hơn 50% tổng khối lượng xuất khẩu. Tuy nhiên, việc xuất khẩu sang Trung Quốc đang gặp nhiều khó khăn hơn do Trung Quốc đã xây dựng hàng rào kỹ thuật cao và yêu cầu chất lượng sản phẩm khắt khe hơn cho từng loại hàng hóa. Tuy vậy, việc Trung Quốc mở cửa trở lại đã giúp hoạt động xuất khẩu nông sản Việt Nam dần phục hồi và nhiều doanh nghiệp Trung Quốc đang quan tâm đến việc mua lượng hàng lớn nông sản, thủy sản từ Việt Nam.
Rau quả là mặt hàng nông sản đang có tăng trưởng mạnh mẽ trong xuất khẩu sang Trung Quốc, đạt 804,646 triệu USD trong 4 tháng đầu năm 2023, tăng gần 28% so với cùng kỳ năm 2022 và chiếm 58,67% thị phần. Số liệu thống kê cũng cho thấy nguồn cung sầu riêng bắt đầu lớn trong tháng 4 và tháng 5, khiến cho xuất khẩu sầu riêng và khoai lang chính ngạch sang thị trường Trung Quốc cũng có sự gia tăng. Ngoài ra, sắn lát khô cũng là mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu tăng tại thị trường Trung Quốc trong 4 tháng qua.
Tuy nhiên, xuất khẩu cà phê và hạt tiêu đang gặp khó khăn do giá xuất khẩu giảm và thị phần của Việt Nam trong tổng lượng nhập khẩu của Trung Quốc cũng giảm đi. Trong lĩnh vực thủy sản, xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc đang giảm mạnh. Trong 4 tháng đầu năm 2023, xuất khẩu thủy sản của Việt Nam sang thị trường Trung Quốc giảm 31,95% so với cùng kỳ năm trước.
Bên cạnh đó, xuất khẩu hạt tiêu của Việt Nam cũng vẫn chịu sức ép do nhu cầu tiêu thụ thấp. Thị phần hạt tiêu của Việt Nam trong tổng lượng nhập khẩu của Trung Quốc giảm từ 39,36% trong quý I năm 2022 xuống 29,75% trong quý I năm 2023.
Trong lĩnh vực thủy sản, xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc đang giảm mạnh. Tính chung 4 tháng đầu năm 2023, xuất khẩu thủy sản của Việt Nam sang thị trường Trung Quốc đạt 363,28 triệu USD, giảm 31,95% so với bốn tháng đầu năm 2022.
Hiện nay, Trung Quốc là một trong ba thị trường nhập khẩu nông, lâm, thủy sản lớn nhất của Việt Nam, với tỷ trọng xuất khẩu sang Trung Quốc chiếm 20,9% giá trị xuất khẩu đến hết tháng 4/2023, tăng 3,3% so với cùng kỳ năm trước.
Từ nửa cuối năm 2022, Việt Nam và Trung Quốc đã ký nghị định thư xuất khẩu chính ngạch cho nhiều mặt hàng như sầu riêng, chuối, khoai lang, tổ yến, mở ra cơ hội mới cho các mặt hàng này tiếp cận thị trường rộng lớn này. Hiện Việt Nam đã có 13 mặt hàng nông sản xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc, bao gồm tổ yến, khoai lang, thanh long, nhãn, chôm chôm, xoài, mít, dưa hấu, chuối, măng cụt, vải, chanh dây và sầu riêng.
Việc tiếp cận và phát triển thị trường nông sản Trung Quốc đem lại nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức cho các doanh nghiệp nông sản Việt Nam. Để thành công trên thị trường này, các doanh nghiệp cần phải tìm ra các giải pháp để cạnh tranh về giá cả và chất lượng, đồng thời tuân thủ các quy định và tiêu chuẩn của thị trường Trung Quốc
Để xuất khẩu chính ngạch vào thị trường Trung Quốc, Việt Nam cần xây dựng chiến lược phát triển ngành, xây dựng thương hiệu đồng thời phát triển vùng sản xuất, vùng nuôi trồng chuyên canh tập trung, quy mô lớn dựa trên tín hiệu thị trường. Doanh nghiệp cần thường xuyên cập nhật và tuân thủ quy định về tiêu chuẩn chất lượng, kiểm nghiệm, kiểm dịch, bao bì đóng gói, truy xuất nguồn gốc tại thị trường Trung Quốc. Ngoài ra, có chiến lược về vấn đề logistics, xây dựng các kho bảo quản nông sản ở các địa phương biên giới để bảo quản lâu hơn và giữ được chất lượng tốt khi đến thời hạn giao hàng.
Để giữ vững và tiếp tục tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc, sản phẩm cần đạt chất lượng tốt và đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng. Với mặt hàng thanh long và sầu riêng, Việt Nam cần tạo ra được những lợi thế cạnh tranh lớn hơn về giá, độ ngọt, màu sắc cho sản phẩm.
Trong lĩnh vực thủy sản, Trung Quốc là thị trường nhập khẩu thủy sản lớn thứ hai của Việt Nam sau Mỹ, với các sản phẩm xuất khẩu chủ lực là tôm và cá tra. Tuy nhiên, xuất khẩu hai sản phẩm này đã giảm, kéo theo kim ngạch xuất khẩu thủy sản chung sang Trung Quốc sụt giảm. Mặt hàng cá cơm khô xuất khẩu sang Trung Quốc đang có sức hút lớn với mức tăng 50% trong quý I năm 2023. Nhiều sản phẩm khác cũng có giá trị xuất khẩu tăng mạnh như tôm khô, cá chỉ vàng đông lạnh, cá hố đông lạnh, đây cũng là gợi ý cho việc mở rộng mặt hàng xuất khẩu để bù đắp kim ngạch của các doanh nghiệp.
Bảo An
