Xuất khẩu Việt Nam cuối năm 2025: Thách thức từ cả trong và ngoài nước

Theo dõi KT&TD trên

Đây là nhận định được ông Lê Hoàng Tài, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương), đưa ra tại Hội nghị kết nối giao thương, xúc tiến xuất khẩu – Đà Nẵng 2025 tổ chức tại TP. Đà Nẵng ngày 02/10/2025.

Theo ông Lê Hoàng Tài, xuất khẩu tháng 8/2025 đạt 42,23 tỷ USD, đưa kim ngạch lũy kế 8 tháng đầu năm lên gần 305 tỷ USD, tăng 14,4% so với cùng kỳ năm 2024. “Đây là mức tăng trưởng ấn tượng trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất định, thể hiện nỗ lực rất lớn của cộng đồng doanh nghiệp cũng như hiệu quả bước đầu từ các chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ,” ông Tài nhấn mạnh.

Về các nhóm hàng chủ lực, nông, thủy sản đạt 28,54 tỷ USD, tăng 12,7%, cho thấy lợi thế xuất khẩu nông sản Việt Nam vẫn được khai thác tốt, đặc biệt ở các thị trường truyền thống. Tuy nhiên, một số mặt hàng như gạo giảm 17,5%, chè giảm hơn 10%, và rau quả giảm 2,2%, phản ánh sự phân hóa rõ rệt.

Trong khi đó, công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục chiếm tỷ trọng áp đảo với tăng trưởng hai con số ở các mặt hàng như điện thoại, linh kiện, máy vi tính, dệt may, và da giày. Ngược lại, nhóm nhiên liệu, khoáng sản sụt giảm mạnh, chỉ đạt hơn 1,7 tỷ USD, giảm tới 39% so với cùng kỳ.

Ông Tài đánh giá, xuất khẩu 8 tháng qua duy trì đà tăng trưởng khá, thặng dư thương mại được củng cố, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô. Tuy nhiên, để duy trì và bứt phá trong những tháng cuối năm, Việt Nam cần vượt qua những thách thức không nhỏ từ cả yếu tố bên ngoài và nội tại.

Các vấn đề địa chính trị và quân sự toàn cầu diễn biến phức tạp, gây gián đoạn chuỗi cung ứng nguyên liệu, nhiên liệu và hàng hóa, đồng thời đẩy chi phí logistics, vận tải biển, và bảo hiểm hàng hải tăng vọt. Điều này khiến thời gian giao hàng kéo dài, giá thành sản phẩm xuất khẩu tăng, làm giảm sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Bất ổn địa chính trị còn gây biến động giá dầu, giá nguyên liệu đầu vào và tỷ giá, gia tăng rủi ro cho sản xuất – kinh doanh. Xuất khẩu Việt Nam đối mặt với sức ép kép: vừa chịu chi phí tăng, vừa khó duy trì ổn định đơn hàng. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về đa dạng hóa thị trường, phương thức vận tải, và nâng cao khả năng thích ứng linh hoạt của doanh nghiệp.

Cạnh tranh chiến lược giữa các nền kinh tế lớn như Mỹ, Trung Quốc, EU, Nhật Bản, và Ấn Độ ngày càng gay gắt, không chỉ trong thương mại mà còn mở rộng sang công nghệ, tài chính, năng lượng, an ninh chuỗi cung ứng, và tiêu chuẩn phát triển bền vững. Các quốc gia này áp dụng chính sách bảo hộ, ưu đãi công nghiệp, kiểm soát xuất khẩu công nghệ lõi, và đặt ra các rào cản kỹ thuật, môi trường, lao động khắt khe, tạo môi trường kinh doanh toàn cầu đầy bất định.

Về yếu tố nội tại, ông Lê Hoàng Tài nhận định: “Cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam vẫn thiên về gia công, lắp ráp. Tỷ trọng hàng hóa có giá trị gia tăng cao, hàm lượng công nghệ và sáng tạo còn khá khiêm tốn. Điều này khiến biên lợi nhuận thấp, dễ bị tổn thương khi có biến động từ bên ngoài, và phần lớn giá trị gia tăng của chuỗi sản phẩm vẫn nằm ngoài lãnh thổ Việt Nam.”

Phần lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa gặp khó khăn về tài chính và công nghệ, năng lực quản trị chất lượng và tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế còn hạn chế. Doanh nghiệp khó đáp ứng các yêu cầu về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, và tiêu chuẩn môi trường – những điều kiện tiên quyết để thâm nhập các thị trường khó tính như EU hay Mỹ. Nhiều doanh nghiệp bị loại ngay từ vòng sơ tuyển nhà cung cấp. Ngoài ra, việc tận dụng các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới chưa tương xứng với tiềm năng.

Ông Hồ Quang Bửu, Phó Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng, cho biết sau khi sáp nhập với tỉnh Quảng Nam, Đà Nẵng đã trở thành đô thị quy mô lớn hàng đầu cả nước, sở hữu hạ tầng chiến lược với 2 sân bay, 2 cảng biển loại I, cửa khẩu quốc tế Nam Giang, và mạng lưới giao thông kết nối Bắc - Nam, hành lang kinh tế Đông - Tây. Đây là nền tảng để Đà Nẵng không chỉ giữ vai trò trung tâm kinh tế miền Trung mà còn vươn tầm thành điểm trung chuyển hàng hóa và dịch vụ khu vực.

Ông Bửu nhấn mạnh: “Hàng hóa Đà Nẵng đã có mặt tại hơn 120 quốc gia và vùng lãnh thổ, với các sản phẩm chủ lực như dệt may, thủy sản, đồ gỗ, thủ công mỹ nghệ, cơ khí, và điện tử.” Trong 8 tháng đầu năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Đà Nẵng đạt hơn 5,9 tỷ USD, tăng gần 13% so với cùng kỳ. Đặc biệt, việc triển khai Khu thương mại tự do gần 1.900 ha với 7 khu chức năng hiện đại, kết nối trực tiếp cảng Liên Chiểu, sân bay quốc tế, khu công nghệ cao, và Trung tâm tài chính quốc tế, mở ra không gian phát triển mới, hình thành hệ sinh thái thương mại - công nghiệp - dịch vụ năng động, hội nhập sâu rộng.

Bà Lê Thị Thanh Minh, Đại diện Vụ Phát triển thị trường nước ngoài (Bộ Công Thương), nhấn mạnh vai trò chủ động của doanh nghiệp trong việc nghiên cứu và nắm bắt yêu cầu thị trường, tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn thực phẩm, và phát triển bền vững. Bà khuyến nghị doanh nghiệp tập trung vào thị trường ngách để đa dạng hóa thị trường và chuỗi cung ứng.

Bà Minh thông tin, Vụ Phát triển thị trường nước ngoài đang triển khai Đề án “Thúc đẩy doanh nghiệp Việt Nam tham gia trực tiếp các mạng phân phối nước ngoài đến năm 2030”. Đề án hỗ trợ doanh nghiệp đưa hàng trực tiếp vào hệ thống siêu thị, chuỗi bán lẻ, và sàn thương mại điện tử toàn cầu, thay vì qua trung gian. Hàng năm, chương trình Tuần hàng Việt Nam được tổ chức tại các mạng phân phối nước ngoài ở nhiều quốc gia, tạo cơ hội để doanh nghiệp giới thiệu và trưng bày sản phẩm.

“Doanh nghiệp xuất khẩu có thể đăng ký tham gia các sự kiện này để tìm đầu ra cho sản phẩm. Ngoài ra, cần tận dụng sự hỗ trợ của hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài để tiếp cận thông tin, tư vấn thị trường, kết nối đối tác, tham gia hội chợ quốc tế, và tìm kiếm cơ hội phát triển,” bà Minh nhấn mạnh.

Xuất khẩu Việt Nam trong những tháng cuối năm 2025 đứng trước nhiều thách thức từ bất ổn địa chính trị, chi phí logistics tăng cao, và hạn chế nội tại về công nghệ, quản trị. Tuy nhiên, với sự hỗ trợ từ các chính sách của Chính phủ, đề án xúc tiến thương mại, và tiềm năng của các địa phương như Đà Nẵng, Việt Nam có cơ hội vượt qua khó khăn, đa dạng hóa thị trường và nâng cao giá trị gia tăng để duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu bền vững.

Bảo Loan