Xuất khẩu rau quả lập đỉnh mới, sầu riêng trở lại ngoạn mục

Theo dõi KT&TD trên

Sầu riêng “lội ngược dòng”

Theo số liệu từ Tổng cục Hải quan, nửa đầu tháng 9, xuất khẩu rau quả đạt 650 triệu USD, tăng 36% so với nửa đầu tháng 8 và cao hơn 41% so với cùng kỳ năm 2024. Dựa trên các đơn hàng đã ký kết, Hiệp hội Rau quả Việt Nam ước tính tháng 9 sẽ cán mốc kỷ lục 1,3 tỷ USD. Lũy kế 9 tháng, kim ngạch xuất khẩu rau quả đạt hơn 6,11 tỷ USD, tăng 8,3% so với cùng kỳ năm ngoái. Nếu duy trì đà này, mục tiêu 8 tỷ USD trong cả năm 2025 hoàn toàn khả thi.

Không chỉ xuất khẩu, nhập khẩu rau quả tháng 9/2025 cũng tăng nhẹ, đạt 234,3 triệu USD, nâng tổng kim ngạch nhập khẩu 9 tháng lên 1,91 tỷ USD – tăng 15,1% so với năm trước. Nhờ vậy, chỉ riêng tháng 9, ngành rau quả xuất siêu tới 1,059 tỷ USD; tính chung 9 tháng, xuất siêu đạt 4,2 tỷ USD – một con số kỷ lục, khẳng định sức cạnh tranh ngày càng bền vững.

Đáng chú ý nhất là sự trở lại đầy ấn tượng của sầu riêng – mặt hàng xuất khẩu chủ lực. Sau cú sốc hồi đầu năm khi nhiều lô hàng bị trả về vì không đạt chuẩn cadimi và chất vàng O, từ tháng 6/2025, kim ngạch sầu riêng đã bật tăng mạnh. Riêng tháng 9, xuất khẩu sầu riêng ước đạt 800–900 triệu USD, mức cao nhất lịch sử. Tính chung 9 tháng, mặt hàng này đem về 2,5-2,6 tỷ USD, trong đó Trung Quốc chiếm gần 90% thị phần.

Bước ngoặt quan trọng đến từ Quyết định 3015 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, ban hành tháng 8/2025, thiết lập quy trình kiểm soát an toàn thực phẩm riêng cho sầu riêng - từ khâu trồng trọt đến xuất khẩu. Đây là lần đầu tiên một loại trái cây được áp dụng cơ chế giám sát đặc thù, nhằm nâng cao uy tín và hạn chế rủi ro khi tiếp cận thị trường khó tính.

Trên thực tế, những rào cản từ phía hải quan Trung Quốc hồi đầu năm đã khiến giá sầu riêng trong nước sụt giảm, nhiều hộ trồng lao đao. Tuy nhiên, nhờ điều chỉnh quy trình và phối hợp chặt chẽ giữa hai bên, hoạt động xuất khẩu đã nhanh chóng phục hồi. Hiện giá sầu riêng RI6 loại đẹp dao động 52.000–65.000 đồng/kg, trong khi sầu riêng Thái ở mức 72.000–90.000 đồng/kg. Không ít nông dân đã “trúng lớn”, thu lãi hàng tỷ đồng.

Ba năm bứt tốc liên tiếp

Phân tích thị trường, ông Đặng Phúc Nguyên - Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho biết, ngoài Trung Quốc (chiếm 58% thị phần), nhiều thị trường khác cũng tăng trưởng mạnh. 9 tháng qua, xuất khẩu sang Mỹ tăng 60% đạt 363 triệu USD; Nhật Bản tăng 21%; Hà Lan tăng 39%; Malaysia tăng 67%. Xu hướng này cho thấy nỗ lực đa dạng hóa thị trường của doanh nghiệp Việt, giảm phụ thuộc vào Trung Quốc.

Trong ba năm trở lại đây, xuất khẩu rau quả Việt Nam liên tục bứt tốc với những con số ấn tượng. Năm 2023, kim ngạch đạt 5,6 tỷ USD, trong đó Trung Quốc chiếm tới 70% thị phần. Sang năm 2024, giá trị xuất khẩu vọt lên 7,1 tỷ USD, tăng 26,6% so với năm trước; riêng tháng 10 đạt 931 triệu USD - mức cao nhất trong năm. Đáng chú ý, tỷ trọng xuất khẩu sang Trung Quốc giảm còn 65% khi các thị trường như Mỹ, Nhật Bản và Hà Lan bắt đầu tăng tốc nhập khẩu. Bước sang năm 2025, chỉ trong 9 tháng đầu năm, xuất khẩu rau quả đã chạm mốc 6,11 tỷ USD, tăng 8,3% so với cùng kỳ, đồng thời tỷ trọng Trung Quốc tiếp tục lùi xuống 58%, nhường chỗ cho sự vươn lên mạnh mẽ của Mỹ, Nhật Bản, Hà Lan và Malaysia.

Theo các chuyên gia, quý IV/2025 sẽ là “mùa vàng” của xuất khẩu rau quả khi nhu cầu tại châu Á tăng mạnh dịp Giáng sinh và Tết Nguyên đán. Nếu tăng trưởng giữ vững khoảng 10% so với cùng kỳ, kim ngạch cả năm có thể đạt 8,15 tỷ USD – mức cao nhất lịch sử ngành.

Ông Đặng Phúc Nguyên nhận định: “Mục tiêu 10 tỷ USD vào năm 2030 hoàn toàn trong tầm tay, thậm chí có thể vượt xa nếu xây dựng được vùng nguyên liệu lớn, đảm bảo chất lượng cho các mặt hàng lợi thế như chuối, dừa, dứa, chanh leo, xoài. Xu hướng tiêu thụ nông sản nhiệt đới toàn cầu đang mở ra cơ hội rất lớn cho Việt Nam.”