Vì sao ngân hàng khó giải ngân tín dụng xanh?
Tín dụng xanh được coi là xu hướng tất yếu nhằm thúc đẩy tăng trưởng bền vững, nhưng tại Việt Nam, dòng vốn này vẫn chưa được khai thác hiệu quả.
Doanh nghiệp chật vật tiếp cận tín dụng xanh
Mới đây, tại Hội thảo “Khơi thông dòng vốn tín dụng xanh”, ông Lê Quang Thắng, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Đầu Tư và Xây Dựng Việt Long cho biết, để phát triển bền vững, doanh nghiệp cần áp dụng mô hình sản xuất tuần hoàn và chuỗi giá trị sản phẩm theo hướng kinh tế xanh. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai mô hình này, công ty ông gặp không ít khó khăn, đặc biệt trong việc tiếp cận nguồn vốn tín dụng xanh.
Hiện tại, dư nợ tín dụng xanh tại Việt Nam chỉ chiếm 4,5% tổng dư nợ nền kinh tế, thấp hơn nhiều so với kỳ vọng. Ông Thắng cho biết, doanh nghiệp gặp trở ngại do ngân hàng chưa có tiêu chí xanh cụ thể cho từng ngành, khiến việc xác định đủ điều kiện nhận vốn xanh trở nên khó khăn. Cụ thể, dự án xây dựng nhà máy xử lý chất thải và sản xuất nông nghiệp tuần hoàn của công ty đã mất hơn 10 năm làm hồ sơ xin vay vốn, nhưng vẫn chưa tiếp cận được nguồn tín dụng ưu đãi.
Ngoài ra, hạn chế về tài sản đảm bảo cũng là một rào cản lớn. Các doanh nghiệp sản xuất nông nghiệp không có tài sản thế chấp truyền thống, không thể sử dụng tài sản hình thành từ dự án để vay vốn, mà thường phải thế chấp tài sản khác ngoài dự án. Điều này khiến các ngân hàng chưa thực sự mặn mà với những khoản vay dành cho doanh nghiệp xanh.
Ngân hàng có gói tín dụng xanh nhưng không thể giải ngân
Bà Phùng Thị Bình, Phó Tổng Giám đốc Agribank, cho biết ngân hàng đã phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn triển khai gói tín dụng xanh 50.000 tỷ đồng từ năm 2017. Hiện, ngân hàng vẫn triển khai hai gói tín dụng xanh, một gói cho khách hàng cá nhân và một gói cho doanh nghiệp.
Tuy nhiên, theo số liệu thống kê của Ngân hàng Nhà nước cho thấy, đến nay tín dụng xanh đạt gần 29.000 tỷ đồng, thống kê theo tiêu chí các khoản vay xanh. Thực tế con số phải cao hơn, bởi nhiều doanh nghiệp đáp ứng được điều kiện xuất khẩu, nhưng số doanh nghiệp khác vẫn rất khó đáp ứng.
Bà Bình thừa nhận rằng dù ngân hàng có nhiều gói tín dụng xanh nhưng việc giải ngân vẫn gặp khó khăn. “Chúng tôi rất chia sẻ với nhiều doanh nghiệp vì không thể tiếp cận được vốn tín dụng xanh. Đây không chỉ là câu chuyện của một hoặc vài doanh nghiệp mà là tình trạng phổ biến”, bà nói.
Hành lang pháp lý đang được hoàn thiện
TS. Lại Văn Mạnh, Viện Chiến lược Chính sách Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, hiện đơn vị này đã làm việc với Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước để gửi danh mục phân loại xanh đến Chính phủ. Đây là bước đi quan trọng nhằm hoàn thiện khung pháp lý cho thị trường tài chính xanh.
Ông Mạnh nhấn mạnh, lần đầu tiên, Luật Bảo vệ Môi trường mới có bước tiến quan trọng khi đưa vào hai điều khoản riêng biệt về tín dụng xanh và trái phiếu xanh, tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho việc huy động và phân bổ vốn vào các dự án phát triển bền vững.
Bà Hà Thu Giang, Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, Ngân hàng Nhà nước, cho rằng để mở rộng, khơi thông và sử dụng hiệu quả nguồn vốn tín dụng xanh của hệ thống ngân hàng đòi hỏi sự phối, kết hợp từ các bộ, ngành, cơ quan chức năng trong việc hoàn thiện hành lang pháp lý, cơ chế hỗ trợ, tạo động lực huy động mọi nguồn lực từ các khu vực kinh tế.
Bên cạnh đó, cần xây dựng và thực hiện các giải pháp hỗ trợ các tổ chức tín dụng tiếp cận, huy động các nguồn tài chính từ các định chế, tài chính, các quỹ và các nhà đầu tư tư nhân quốc tế, các quỹ tài chính để có điều kiện cung cấp các khoản tín dụng với thời hạn dài và lãi suất ưu đãi cho các ngành, lĩnh vực xanh. Đặc biệt, danh mục phân loại xanh quốc gia sớm được ban hành.
Theo số liệu từ Ngân hàng Nhà nước, số tổ chức tín dụng tham gia vào thị trường tín dụng xanh đã tăng từ 15 đơn vị năm 2017 lên 50 đơn vị năm 2024, với tốc độ tăng trưởng dư nợ tín dụng xanh đạt 22%/năm. Tuy nhiên, tỷ lệ tín dụng xanh trên tổng dư nợ tín dụng vẫn chỉ đạt 4,6%, cho thấy tiềm năng phát triển của lĩnh vực này còn rất lớn.
Các chuyên gia cho rằng, để tín dụng xanh thực sự trở thành động lực cho nền kinh tế bền vững, cần có các tiêu chí rõ ràng, cơ chế bảo lãnh, ưu đãi lãi suất, đồng thời mở rộng danh mục ngành nghề đủ điều kiện tiếp cận vốn xanh.
H.A
