Hà Nội thông qua chính sách ưu đãi phát triển không gian ngầm và không gian tầm thấp

Việc ban hành nghị quyết được đánh giá là bước đi quan trọng nhằm tạo hành lang pháp lý, cơ chế ưu đãi đủ mạnh để khai thác hiệu quả các nguồn lực không gian mới của Thủ đô, bao gồm không gian ngầm dưới mặt đất và không gian tầm thấp trên không, góp phần thúc đẩy phát triển hạ tầng đô thị hiện đại, giao thông thông minh và các ngành kinh tế công nghệ cao trong tương lai.

Theo nghị quyết, các cơ quan nhà nước, tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân trong nước và nước ngoài tham gia đầu tư, xây dựng, quản lý, vận hành, khai thác công trình ngầm, không gian ngầm và không gian tầm thấp trên địa bàn Thành phố đều thuộc đối tượng áp dụng.

Đối với không gian ngầm, nghị quyết quy định nguyên tắc khai thác, sử dụng phải bảo đảm quốc phòng, an ninh, phù hợp với Quy hoạch tổng thể Thủ đô, quy hoạch không gian ngầm, quy hoạch đô thị và các quy hoạch chuyên ngành liên quan. Việc phát triển các công trình ngầm phải bảo đảm kết nối liên thông, không chồng lấn với hệ thống hạ tầng hiện có, đồng thời đáp ứng các yêu cầu nghiêm ngặt về địa chất, thủy văn, phòng chống ngập úng, phòng cháy chữa cháy, cứu nạn cứu hộ và bảo vệ môi trường.

Một trong những điểm đáng chú ý của nghị quyết là chính sách ưu đãi về đất đai đối với các công trình ngầm. Theo đó, các công trình ngầm phục vụ mục đích công cộng và bãi đỗ xe ngầm độc lập trong khu vực Vành đai 1 được miễn tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với phần không gian từ mặt đất đến độ sâu 15m. Đối với các công trình ngầm có độ sâu lớn hơn 15m, Thành phố thực hiện miễn tiền sử dụng đất, tiền thuê đất theo quy định của nghị quyết.

Bên cạnh đó, các dự án đầu tư xây dựng công trình ngầm công cộng, bãi đỗ xe công cộng, công trình hạ tầng kỹ thuật ngầm, công trình giao thông ngầm và các công trình phục vụ lợi ích công cộng theo quy hoạch sẽ được hỗ trợ 100% chi phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng theo phạm vi dự án được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Để tăng tính hấp dẫn đối với các nhà đầu tư, nghị quyết cho phép các dự án bãi đỗ xe ngầm được khai thác một phần diện tích để phát triển dịch vụ thương mại và dịch vụ hỗ trợ. Cụ thể, tổng diện tích sàn khai thác dịch vụ thương mại, dịch vụ hỗ trợ không vượt quá 40% tổng diện tích sàn xây dựng của dự án; riêng các dự án trong khu vực Vành đai 1 hoặc vùng phát thải thấp chưa đáp ứng đủ nhu cầu đỗ xe có thể được khai thác tối đa 45% diện tích sàn. Quy định này được kỳ vọng sẽ tạo thêm nguồn thu để bù đắp chi phí đầu tư, vận hành và bảo trì các công trình ngầm.

Nghị quyết cũng đưa ra cơ chế "làn xanh" và cơ chế một cửa liên thông đối với hồ sơ đầu tư xây dựng công trình ngầm công cộng nhằm rút ngắn thời gian xử lý thủ tục hành chính, tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án hạ tầng quan trọng của Thành phố.

Đối với không gian tầm thấp, nghị quyết xác định đây là lĩnh vực có tiềm năng phát triển lớn trong tương lai, đặc biệt trong các hoạt động logistics, giao thông thông minh, dịch vụ vận tải mới và ứng dụng công nghệ bay không người lái.

Theo đó, việc khai thác không gian tầm thấp phải bảo đảm quốc phòng, an ninh, an toàn hàng không, an toàn dữ liệu, an ninh mạng, quyền riêng tư của người dân và phù hợp với quy hoạch tổng thể Thủ đô cũng như quy hoạch không gian tầm thấp được phê duyệt.

Đáng chú ý, Thành phố sẽ từng bước bố trí và huy động các nguồn lực hợp pháp để xây dựng hệ thống hạ tầng phục vụ khai thác không gian tầm thấp như bãi đáp, trạm sạc, trung tâm logistics, trung tâm điều hành, trung tâm giám sát, khu thử nghiệm, hệ thống bản đồ số và các nền tảng dữ liệu phục vụ quản lý, vận hành.

Nghị quyết cũng cho phép áp dụng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với các mô hình khai thác không gian tầm thấp. Thành phố sẽ ưu tiên nghiên cứu lựa chọn các khu vực có điều kiện thuận lợi như Khu Công nghệ cao Hòa Lạc, các khu vực phát triển mới hoặc khu vực ít xung đột với hạ tầng hiện hữu để triển khai thí điểm trước khi mở rộng trên phạm vi toàn Thành phố.

Bên cạnh đó, Hà Nội khuyến khích đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) nhằm phát triển hạ tầng kỹ thuật và hình thành hệ sinh thái kinh tế tầm thấp. Các tổ chức, cá nhân tham gia khai thác phải tuân thủ các yêu cầu về định danh, định vị, chia sẻ dữ liệu, bảo mật thông tin và chịu trách nhiệm đối với những thiệt hại phát sinh trong quá trình hoạt động theo quy định của pháp luật.

Việc ban hành nghị quyết không chỉ tạo cơ chế ưu đãi để thu hút nguồn lực xã hội đầu tư vào các lĩnh vực mới mà còn góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Thủ đô theo mô hình đô thị đa tầng, thông minh, hiện đại. Đây được xem là nền tảng quan trọng để Hà Nội khai thác hiệu quả không gian dưới mặt đất và không gian tầm thấp, tạo động lực phát triển kinh tế mới, nâng cao chất lượng hạ tầng đô thị và năng lực cạnh tranh của Thủ đô trong giai đoạn tới.