Uống trà quá nóng: Thói quen nhỏ, hậu quả lớn
Trong nhịp sống hiện đại, nhiều người vẫn giữ cho mình thói quen uống trà mỗi ngày như một cách thanh lọc cơ thể và nuôi dưỡng tâm hồn. Trà từ lâu đã được ca ngợi như một thức uống có lợi cho sức khoẻ và phòng ngừa bệnh tật.
Nhưng ít ai biết rằng, chỉ một hành động nhỏ - uống trà khi còn quá nóng lại có thể trở thành "mồi lửa" âm ỉ dẫn đến căn bệnh ung thư thực quản, một trong những loại ung thư nguy hiểm bậc nhất hiện nay.
Người Việt có thói quen uống trà từ bao đời nay. Từ chén trà sáng ở hiên nhà cho đến ấm trà trong những cuộc họp mặt thân tình, trà không đơn thuần là một loại thức uống, mà còn là sợi dây kết nối giữa người với người, giữa đời sống và chiều sâu văn hóa. Nhưng cùng với vẻ đẹp ấy là một thực tế đáng lo ngại: nhiều người vẫn có thói quen uống trà khi còn đang nóng bỏng môi. Cảm giác nhấp một ngụm trà nóng hổi có thể mang lại khoái cảm tức thời, nhưng lại khiến niêm mạc miệng, cổ họng và thực quản tổn thương từng chút một, lặp đi lặp lại mỗi ngày.
Theo cảnh báo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), việc thường xuyên tiêu thụ đồ uống quá nóng, cụ thể là trên 65 độ C có thể làm tăng đáng kể nguy cơ mắc ung thư thực quản. Đây không phải là lời cảnh báo mang tính phỏng đoán mà đã được chứng minh qua nhiều nghiên cứu quy mô quốc tế. Một trong số đó, được công bố trên tạp chí International Journal of Cancer, cho thấy những người có thói quen uống trà quá nóng có nguy cơ mắc ung thư thực quản cao hơn tới 90% so với những người uống trà ở nhiệt độ vừa phải.
Cơ chế dẫn đến ung thư thực quản không đến ngay sau vài lần uống nóng, nhưng lại bắt đầu từ những tổn thương nhỏ không nhìn thấy được. Khi trà hoặc bất kỳ loại đồ uống nào được tiêu thụ ở nhiệt độ cao, lớp biểu mô niêm mạc trong thực quản bị bỏng vi mô. Những tổn thương này, nếu xảy ra thường xuyên, sẽ khiến tế bào phải liên tục tái tạo. Quá trình tái tạo không ngừng ấy dễ làm xuất hiện đột biến, tạo điều kiện cho tế bào ung thư hình thành và phát triển. Điều nguy hiểm là ung thư thực quản thường tiến triển âm thầm và khó phát hiện ở giai đoạn đầu, khiến tỷ lệ tử vong của bệnh này thuộc hàng cao nhất trong các loại ung thư đường tiêu hóa.
Một điều trớ trêu là, người uống trà vì mong muốn tăng cường sức khỏe, song lại vô tình làm hại chính mình vì uống sai cách. Bên cạnh nguy cơ ung thư, việc uống trà quá nóng còn làm hỏng men răng, gây viêm loét miệng, tổn thương cổ họng và ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa. Nhiệt độ cao cũng phá vỡ cấu trúc của các hợp chất có lợi trong lá trà như polyphenol và catechin - những chất vốn nổi tiếng với khả năng chống oxy hóa và ngăn ngừa lão hóa tế bào. Như vậy, không những không thu được lợi ích gì, mà việc uống trà khi còn quá nóng còn làm mất đi giá trị đích thực của loại thức uống quý này.
Trong văn hóa thưởng trà, những người sành thường không bao giờ vội. Họ để nước trà nguội bớt trước khi nhấp từng ngụm nhỏ, đủ để cảm nhận trọn vẹn hương vị và độ ngọt hậu của lá trà. Trà, cũng giống như con người, cần thời gian để "thở", để "chín" ở nhiệt độ vừa phải. Việc uống trà quá nóng không chỉ làm mất đi tinh thần thư thái vốn có của nghệ thuật uống trà, mà còn phản tác dụng với mục đích ban đầu là bảo vệ sức khỏe.
Một số người vẫn tin rằng, uống nóng sẽ giúp “giữ ấm cơ thể”, hỗ trợ tiêu hóa hay thậm chí là “diệt khuẩn”, nhưng các chuyên gia y tế cho biết đó là quan niệm sai lầm. Cảm giác ấm bụng do đồ uống nóng mang lại chỉ là tạm thời, không đáng để đánh đổi lấy nguy cơ gây bỏng và tổn thương tế bào. Nhiệt độ lý tưởng để uống trà là từ 50 đến 60 độ C, đủ để hương vị còn đậm đà, mà vẫn an toàn cho vùng họng, thực quản.
Cần hiểu rằng, ung thư thực quản không phải là căn bệnh "của ai đó", mà hoàn toàn có thể xảy ra với bất kỳ ai, đặc biệt là những người đang giữ thói quen uống trà, cà phê, nước canh hay nước súp khi còn quá nóng. Sự tích tụ tổn thương mỗi ngày có thể không biểu hiện thành bệnh trong một vài năm, nhưng khi bộc phát, hậu quả thường rất khó lường.
Thay đổi thói quen là điều không dễ, nhưng không có nghĩa là không thể. Một vài phút chờ đợi để trà nguội bớt, một chút kiên nhẫn trước khi đưa ly lên môi - những điều tưởng như nhỏ nhặt ấy lại có thể tạo nên sự khác biệt lớn cho sức khỏe đường tiêu hóa nói riêng và toàn cơ thể nói chung. Chúng ta không nhất thiết phải từ bỏ thói quen uống trà, mà chỉ cần uống trà một cách có hiểu biết và trách nhiệm hơn với chính bản thân mình.
Thưởng thức trà là một nghệ thuật và nghệ thuật ấy chỉ thực sự trọn vẹn khi đi kèm với sự tỉnh táo trong cách tiếp cận. Một ấm trà thơm không chỉ làm dịu tâm hồn, mà còn cần dịu cả nhiệt độ, để không vô tình trở thành thứ vũ khí tấn công lặng lẽ lên cơ thể người uống. Trong bối cảnh bệnh ung thư ngày càng trẻ hóa và khó kiểm soát, thì việc bảo vệ thực quản - con đường đầu tiên đưa mọi thứ vào cơ thể lại càng trở nên cấp thiết. Đừng để thói quen nhỏ gieo mầm cho một hậu quả lớn. Đừng để một ly trà nóng làm nguội đi sự an toàn trong chính bạn.
Xuân Thanh
