Thị trường chuỗi cà phê phân hóa: The Coffee House chạm đáy, Katinat bứt tốc

Theo dõi KT&TD trên

Nhìn vào bản báo cáo tổng quan thị trường bán lẻ hiện đại Việt Nam 2026 của Q&Me, Highlands Coffee vẫn vững vàng ở vị trí số 1. Bản số liệu tự công bố tính đến cuối tháng 3 cho thấy thương hiệu này đã vượt mốc 1.011 điểm bán trên toàn cầu sau khi mở thêm 26 cửa hàng chỉ trong 90 ngày đầu năm. Với quy mô nhân sự hơn 10.000 người phục vụ trên 100 triệu lượt khách mỗi năm, Highlands đang là con gà đẻ trứng vàng thực thụ cho công ty mẹ Jollibee Foods Corporation khi mang về tới 297 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, khấu hao và lãi vay chỉ trong quý 1/2026. Sức mạnh dòng tiền này là bệ phóng hoàn hảo để chuỗi chuẩn bị cho canh bạc phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng vào quý 1/2027 nhằm thâu tóm thêm thị phần nội địa và quốc tế.

Ở chiều ngược lại, cái tên từng một thời được xem là thanh xuân của giới trẻ Việt là The Coffee House lại đang rơi vào một cuộc khủng hoảng quy mô chưa từng có. Từ một chuỗi có 141 cửa hàng vào năm 2024, thương hiệu này liên tục phải đóng cửa hàng loạt điểm bán kém hiệu quả, kéo tụt số lượng xuống còn 93 quán năm 2025. Ngay cả khi đã được bán cho đại gia ngành F&B Golden Gate vào năm ngoái, làn sóng cắt giảm vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại. Báo cáo từ đơn vị chủ quản mới cho thấy tính đến cuối năm ngoái, toàn hệ thống The Coffee House chỉ còn vỏn vẹn 78 cửa hàng, tập trung chủ yếu tại khu vực lõi Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh và giảm thêm 15 điểm bán so với thời điểm chuyển nhượng. Giới phân tích dự báo quy mô của chuỗi có thể tiếp tục teo tóp về mốc 82 cửa hàng hoặc thấp hơn trong năm 2026, chính thức đẩy thương hiệu này xuống nhóm cuối của cuộc đua phân khúc tầm trung.

Sự rút lui của The Coffee House đã dọn đường cho những thương hiệu trẻ trung hơn nhảy vào xé nhỏ miếng bánh thị trường. Đại diện tiêu biểu nhất cho làn sóng này chính là Katinat. Xuất phát điểm từ một vài cửa hàng mang đậm hơi thở vỉa hè của thành phố Hồ Chí Minh vào năm 2016, thương hiệu này đã có cú chuyển mình ngoạn mục khi tái định vị nhận diện thương hiệu thành Katinat Coffee & Tea House để đánh vào gu thẩm mỹ của thế hệ Z. Từ quy mô 69 cửa hàng năm 2024, Katinat đang tiến tới mục tiêu cán mốc 120 điểm bán ngay trong năm 2026. Tốc độ bành trướng đáng kinh ngạc này giúp Katinat chính thức vượt mặt The Coffee House cả về số lượng lẫn hiệu suất trên từng mét vuông sàn, trở thành biểu tượng mới của phân khúc cà phê phong cách sống dành cho giới trẻ.

Bên cạnh cuộc đua của những người trẻ, phân khúc trà và cà phê cao cấp vẫn đang chứng kiến sự trỗi dậy của Phúc Long sau giai đoạn dọn dẹp lại hệ thống. Kể từ khi được tập đoàn Masan gom về một mối, Phúc Long đã trải qua những thay đổi chiến lược như khai tử mô hình các kiosk hoạt động kém hiệu quả bên trong chuỗi WinMart để dồn tổng lực quay trở lại phát triển các cửa hàng độc lập diện tích lớn. Nước đi chiến lược này đã mang lại quả ngọt ngay lập tức. Số lượng cửa hàng của hãng đã tăng vọt từ 156 quán năm 2024 lên 237 quán năm 2025 và dự kiến chạm mốc 250 điểm bán trong năm 2026. Báo cáo tài chính quý 1/2026 của Phúc Long vừa công bố con số doanh thu kỷ lục lên tới 569 tỷ đồng, tăng trưởng 34% so với cùng kỳ năm trước. Việc đều đặn bỏ túi hơn 6 tỷ đồng mỗi ngày giúp chuỗi có quý thứ 3 liên tiếp lập đỉnh doanh thu, củng cố vững chắc vị thế số 2 thị trường và tự tin đặt mục tiêu mở thêm 40 đến 50 cửa hàng flagship trong năm nay, đặc biệt tập trung đánh mạnh vào thị trường Hà Nội.

Trong khi các thương hiệu nội địa đang cắn xé nhau để tranh giành từng mét vuông mặt bằng, Starbucks vẫn kiên định với triết lý chậm mà chắc của mình. Kể từ khi mở cửa hàng đầu tiên tại ngã sáu Phù Đổng vào tháng 2/2013, thương hiệu Mỹ này chưa bao giờ sa đà vào cuộc chiến mở chuỗi bạt mạng mà chỉ tập trung săn tìm các vị trí đắc địa nhất để bán không gian trải nghiệm cao cấp. Sự cực đoan trong chiến lược vận hành giúp Starbucks duy trì đà tăng trưởng đều đặn từ 104 cửa hàng năm 2024 lên mức dự báo 149 điểm bán vào năm 2026. Đây là minh chứng cho thấy một tệp khách hàng trung thành có mức chi tiêu cao hoàn toàn có thể giúp một thương hiệu sống khỏe mà không cần phải tham gia vào cuộc chạy đua vũ trang về số lượng.

Có thể thấy, thời kỳ đốt tiền để chạy đua mở rộng quy mô, lấy số lượng cửa hàng đè bẹp đối thủ đã chính thức khép lại. Giai đoạn kinh doanh F&B dựa dẫm vào may rủi và sự tăng trưởng nóng của thị trường đã không còn đất dung thân khi chi phí mặt bằng, nhân công và nguyên liệu đầu vào liên tục thiết lập những mặt bằng giá mới. Bài toán hiện nay đối với bất kỳ chuỗi cà phê nào, từ những gã khổng lồ tỷ USD cho đến những tân binh mới nổi, là năng lực quản trị vận hành tinh gọn, khả năng tối ưu hóa chi phí trên từng ly nước và nghệ thuật giữ chân khách hàng bằng một hệ sinh thái trải nghiệm khác biệt.

Những thương hiệu có điểm tựa tài chính vững chắc, định vị phân khúc rõ ràng như Highlands Coffee hay Phúc Long sẽ tiếp tục tận dụng khủng hoảng để gia tăng khoảng cách và gom bớt thị phần. Ngược lại, những cái tên từng một thời lừng lẫy nhưng chậm thay đổi, thiếu đi một hệ sinh thái hỗ trợ phía sau sẽ buộc phải chấp nhận quy luật đào thải nghiệt ngã của thị trường. Câu chuyện The Coffee House rơi rụng dần các điểm bán chính là lời cảnh tỉnh đanh thép nhất cho thấy thương trường không có chỗ cho những ký ức hoài niệm, nếu không thể tối ưu hóa hiệu quả vận hành hằng ngày, bất kỳ ông lớn nào cũng có thể bị đẩy xuống hạng cuối của cuộc đua kinh tế.

Bảo An