Quản lý thuế trong TMĐT: "Cuộc chơi" mới đã bắt đầu

Theo dõi KT&TD trên

Tuy nhiên, song song với sự phát triển này là những thách thức không nhỏ về quản lý thuế trong lĩnh vực đầy tiềm năng nhưng cũng không kém phần phức tạp này. Cơ quan quản lý thuế đang dần thắt chặt giám sát, đánh dấu một kỷ nguyên mới trong "cuộc chơi" thuế đối với thương mại điện tử.

Bức tranh thương mại điện tử Việt Nam hiện tại cho thấy sự tăng trưởng vượt bậc với dự báo đạt mức 20 tỷ USD vào năm 2025. Đại dịch COVID-19 đã tạo ra cú hích chưa từng có, thúc đẩy việc chuyển đổi từ mua sắm truyền thống sang mua sắm trực tuyến. Người tiêu dùng đã dần quen với việc mua sắm trên các nền tảng như Shopee, Lazada, Tiki hay TikTok Shop. Tuy nhiên, đằng sau sự bùng nổ này là khoảng trống trong quản lý thuế đối với hàng nghìn cá nhân, tổ chức kinh doanh trực tuyến.

Thực trạng quản lý thuế trong thương mại điện tử hiện nay đặt ra nhiều thách thức. Theo số liệu từ cơ quan thuế, chỉ có khoảng 30% người bán trực tuyến thực hiện kê khai và nộp thuế đầy đủ. Nguyên nhân đến từ nhiều phía: cơ chế giám sát còn lỏng lẻo, thiếu công cụ hiệu quả để theo dõi doanh thu thực tế, nhiều giao dịch diễn ra bằng tiền mặt khó kiểm soát, và ý thức tuân thủ pháp luật thuế của người kinh doanh còn hạn chế.

Từ góc độ người kinh doanh, việc quản lý thuế trong thương mại điện tử cũng không kém phần khó khăn. Nhiều người bán hàng online, đặc biệt là các cá nhân kinh doanh nhỏ lẻ, gặp khó khăn trong việc hiểu và áp dụng đúng quy định thuế. Không ít trường hợp thậm chí không biết mình thuộc đối tượng phải kê khai và nộp thuế. Bên cạnh đó, thủ tục hành chính phức tạp cũng làm nhiều người ngại đăng ký kinh doanh và kê khai thuế.

Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề này, cơ quan quản lý đã và đang triển khai nhiều giải pháp đột phá. Nghị định 126/2020/NĐ-CP đã quy định rõ trách nhiệm của các sàn thương mại điện tử trong việc cung cấp thông tin người bán hàng cho cơ quan thuế. Thông tư 40/2021/TT-BTC hướng dẫn cụ thể về thuế đối với thương mại điện tử xuyên biên giới. Đặc biệt, Luật Quản lý thuế 2019 đã bổ sung quy định về trách nhiệm của ngân hàng, tổ chức tín dụng trong việc cung cấp thông tin tài khoản của người nộp thuế khi có yêu cầu từ cơ quan thuế.

Công nghệ đang đóng vai trò then chốt trong cuộc cách mạng quản lý thuế. Cơ quan thuế đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn để giám sát giao dịch thương mại điện tử. Hệ thống hóa đơn điện tử được triển khai rộng rãi giúp minh bạch hóa doanh thu. Đặc biệt, việc kết nối dữ liệu giữa ngân hàng, sàn thương mại điện tử và cơ quan thuế đang dần trở thành hiện thực, tạo nên một mạng lưới giám sát chặt chẽ các giao dịch online.

Đối với doanh nghiệp và cá nhân kinh doanh, việc tuân thủ quy định thuế không chỉ là nghĩa vụ mà còn là yếu tố quan trọng để phát triển bền vững. Trong thời đại số hóa, mọi giao dịch đều để lại dấu vết kỹ thuật số, việc trốn tránh thuế ngày càng trở nên khó khăn và rủi ro. Chi phí cho các vi phạm về thuế có thể lên đến hàng trăm triệu đồng, chưa kể đến việc bị đình chỉ hoạt động kinh doanh.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy nhiều nước đã thành công trong việc quản lý thuế thương mại điện tử. Singapore với mô hình thuế GST (Goods and Services Tax) áp dụng cho cả dịch vụ số từ nước ngoài, hay Australia với cơ chế thu thuế GST đối với hàng hóa giá trị thấp nhập khẩu qua thương mại điện tử là những bài học quý giá. Trung Quốc thành công với mô hình kết hợp giữa công nghệ giám sát tiên tiến và chính sách khuyến khích người kinh doanh tự nguyện tuân thủ.

Tương lai của quản lý thuế trong thương mại điện tử hứa hẹn nhiều đổi mới đột phá. Blockchain có thể được áp dụng để tạo ra hệ thống minh bạch, không thể thay đổi cho các giao dịch. Trí tuệ nhân tạo giúp phân tích hành vi người dùng, phát hiện gian lận. Cơ chế thuế tự động có thể trở thành hiện thực, khi thuế được tính toán và thu ngay tại thời điểm giao dịch.

Để thích ứng với "cuộc chơi" mới này, doanh nghiệp và cá nhân kinh doanh cần chủ động nâng cao hiểu biết về pháp luật thuế, đầu tư vào hệ thống quản lý tài chính minh bạch, và xem việc tuân thủ thuế như một phần không thể thiếu trong chiến lược kinh doanh lâu dài. Đồng thời, cơ quan quản lý thuế cần tiếp tục đơn giản hóa thủ tục hành chính, tăng cường tuyên truyền, và xây dựng hệ thống giám sát hiệu quả trên nền tảng công nghệ tiên tiến.

Bước vào kỷ nguyên số, quản lý thuế trong thương mại điện tử không còn là "cuộc chơi" của riêng cơ quan thuế mà là sự tham gia của toàn bộ hệ sinh thái: từ người bán hàng, sàn thương mại điện tử, đến ngân hàng và người tiêu dùng. Chỉ khi tất cả các bên cùng nhận thức và hành động, thì nền thương mại điện tử Việt Nam mới có thể phát triển bền vững, minh bạch và đóng góp xứng đáng cho ngân sách nhà nước.

Tiến Hoàng