Nhà đầu tư vàng mắc kẹt giữa cơn tăng giá

Theo dõi KT&TD trên

...đà tăng trở lại của thị trường vẫn chưa đủ để họ thoát khỏi vòng xoáy thua lỗ. Nghịch lý "giá tăng nhưng vẫn kẹt vốn" đang phản ánh đúng bản chất rủi ro của một thị trường vàng từng được xem là kênh trú ẩn an toàn tuyệt đối.

Giá vàng trong nước ngày 20/9: Đi ngang cuối tuần

Theo ghi nhận sáng 20/9/2026, giá vàng miếng SJC được các doanh nghiệp lớn niêm yết ở mức 144,6 triệu đồng/lượng (mua vào) và 147,6 triệu đồng/lượng (bán ra), không đổi so với phiên liền trước. Đây cũng là vùng giá được DOJI, Phú Quý và PNJ tại Hà Nội, TP.HCM đồng loạt áp dụng. Riêng Bảo Tín Minh Châu niêm yết chiều mua thấp hơn mặt bằng chung, ở mức 143,6 triệu đồng/lượng, trong khi chiều bán vẫn giữ 147,6 triệu đồng/lượng.

Đáng chú ý, khoảng cách giữa giá mua và giá bán tại hầu hết các thương hiệu vẫn được neo ở mức 3 triệu đồng/lượng — biên độ được nới rộng đáng kể so với giai đoạn thị trường ổn định trước đây. Với vàng nhẫn, DOJI niêm yết ở vùng 144 - 148 triệu đồng/lượng, cao hơn vàng miếng cùng thương hiệu.

Trên thị trường quốc tế, giá vàng thế giới chốt tuần quanh 4.378 USD/ounce, tăng gần 1% trong tuần và áp sát vùng đỉnh ngắn hạn sau khi thị trường đánh giá lại kỳ vọng lãi suất. Quy đổi theo tỷ giá hiện hành, giá vàng thế giới tương đương khoảng 138,3 triệu đồng/lượng — thấp hơn giá bán SJC trong nước khoảng 9,2-9,3 triệu đồng/lượng. Khoảng cách này tuy đã thu hẹp nhiều so với mức chênh trên 30 triệu đồng/lượng hồi đầu năm, nhưng vẫn là một trong những nguyên nhân khiến vàng trong nước biến động không hoàn toàn đồng pha với thế giới.

Một năm nhiều biến động: Từ đỉnh lịch sử đến đáy sâu, rồi phục hồi

Diễn biến của giá vàng trong năm 2026 là một minh chứng rõ nét cho tính hai mặt của kênh đầu tư từng được coi là an toàn nhất. Từ mức khoảng 85 triệu đồng/lượng đầu năm 2025, vàng miếng SJC bước vào một đợt tăng nóng chưa từng có, cộng hưởng với đà tăng của giá vàng thế giới khi kim loại quý này vượt ngưỡng 5.000 USD/ounce lần đầu tiên trong lịch sử. Đỉnh điểm, ngày 29/1/2026, giá vàng miếng SJC được niêm yết tới 190,8 triệu đồng/lượng, trong khi vàng thế giới đạt đỉnh 5.608 USD/ounce. Cảnh người dân xếp hàng từ sáng sớm để mua vàng, tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội (FOMO) bao trùm thị trường.

Nhưng cơn sốt không kéo dài. Chỉ hơn bốn tháng sau, sáng 11/6/2026, giá vàng SJC lùi sâu về vùng 136 triệu đồng/lượng, tương đương mức giảm gần 29% so với đỉnh lịch sử. Những người mua vàng ngay từ phiên giao dịch đầu năm và buộc phải bán ra ở thời điểm đó chịu khoản lỗ ước tính trên 26 triệu đồng/lượng; còn với nhóm mua đúng vùng đỉnh cuối tháng 1, mức lỗ tạm tính có thời điểm lên tới 50-60 triệu đồng/lượng.

Từ đáy tháng 6 đến nay, giá vàng đã phục hồi trở lại, hiện quanh 147,6 triệu đồng/lượng — tăng khoảng 11,6 triệu đồng/lượng, tương đương gần 8,5%. Tuy vậy, so với đỉnh lịch sử hồi tháng 1, giá vàng hiện vẫn thấp hơn khoảng 43 triệu đồng/lượng. Nói cách khác, đà tăng giá gần đây tuy tích cực nhưng chưa đủ sức kéo những nhà đầu tư "đu đỉnh" thoát khỏi trạng thái thua lỗ.

Vì sao nhà đầu tư vẫn "mắc kẹt" dù giá đang tăng?

Về mặt lý thuyết, một đợt tăng giá kéo dài nhiều tháng lẽ ra phải mang lại tín hiệu tích cực cho người nắm giữ vàng. Nhưng thực tế cho thấy không ít nhà đầu tư cá nhân vẫn ở trong thế tiến thoái lưỡng nan.

Thứ nhất, biên độ chênh lệch giữa giá mua và giá bán vẫn được doanh nghiệp kinh doanh vàng duy trì ở mức cao, phổ biến 3 triệu đồng/lượng, có thời điểm lên tới 5-6 triệu đồng/lượng trong giai đoạn biến động mạnh. Điều này đồng nghĩa nhà đầu tư phải chờ giá tăng đủ lớn mới hòa được vốn, chưa kể các chi phí giao dịch khác.

Thứ hai, mức lỗ tạm tính của nhóm mua ở vùng đỉnh vẫn còn quá lớn để có thể xem đà phục hồi hiện tại là đủ. Với biên độ giảm gần 43 triệu đồng/lượng so với đỉnh, những người mua vào cuối tháng 1 hoặc đầu tháng 3/2026 nhiều khả năng vẫn phải chờ đợi thêm, hoặc chấp nhận cắt lỗ ở mức thiệt hại đáng kể.

Thứ ba, tâm lý thị trường vẫn dao động giữa hy vọng và bất an. Nhiều người chọn tiếp tục nắm giữ với kỳ vọng giá sẽ trở lại vùng đỉnh cũ, trong khi một bộ phận khác lo ngại một nhịp điều chỉnh mới có thể xảy ra bất cứ lúc nào, đặc biệt khi thị trường vàng thế giới vẫn chịu chi phối bởi các quyết định lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) và diễn biến địa chính trị.

Khung pháp lý đang thay đổi, tác động dài hạn đến thị trường

Bên cạnh yếu tố cung cầu và tâm lý, thị trường vàng trong nước còn đang chịu tác động từ quá trình cải cách khung pháp lý. Nghị định số 232/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 10/10/2025, đã sửa đổi, bổ sung Nghị định số 24/2012/NĐ-CP theo hướng xóa bỏ cơ chế Nhà nước độc quyền sản xuất vàng miếng — vốn được duy trì từ năm 2012. Ngân hàng Nhà nước sau đó ban hành Thông tư số 34/2025/TT-NHNN để hướng dẫn chi tiết việc triển khai.

Theo đại diện Ngân hàng Nhà nước, định hướng quản lý sắp tới sẽ cho phép cấp phép cho các doanh nghiệp và tổ chức tín dụng đủ điều kiện được sản xuất, nhập khẩu vàng miếng, thay vì duy trì độc quyền như trước. Mục tiêu được đặt ra là thu hẹp chênh lệch bất hợp lý giữa giá vàng trong nước với giá thế giới, cũng như giữa vàng miếng SJC và các thương hiệu khác. Dự thảo sửa đổi tiếp theo, được công bố hồi cuối tháng 5/2026, còn đề xuất đưa hoạt động sản xuất, kinh doanh vàng trang sức, mỹ nghệ ra khỏi danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện, một thay đổi được giới phân tích đánh giá là bước tiến hướng tới một thị trường vàng vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước.

Nếu các thay đổi này được thực thi đầy đủ, nguồn cung vàng miếng trong nước có thể được cải thiện, kéo theo khả năng thu hẹp thêm khoảng cách giá trong nước - quốc tế vốn vẫn đang ở mức trên 9 triệu đồng/lượng. Tuy nhiên, giới chuyên gia cũng lưu ý quá trình chuyển đổi chính sách thường đi kèm giai đoạn thị trường điều chỉnh, đòi hỏi nhà đầu tư cá nhân cần thận trọng hơn thay vì kỳ vọng giá sẽ biến động một chiều.

Trước bối cảnh thị trường vừa trải qua biến động mạnh chưa từng có trong hơn một thập kỷ, các chuyên gia tài chính khuyến nghị nhà đầu tư cá nhân cần nhìn nhận vàng như một kênh phân bổ tài sản mang tính phòng thủ dài hạn, thay vì công cụ lướt sóng ngắn hạn. Với những người đang "mắc kẹt" ở vùng giá cao, quyết định cắt lỗ hay tiếp tục nắm giữ cần dựa trên khả năng chịu đựng rủi ro tài chính của từng cá nhân, chứ không nên chạy theo tâm lý đám đông.

Đối với những người có ý định mua mới, việc theo dõi sát diễn biến chính sách quản lý thị trường vàng, cùng với biên độ chênh lệch mua - bán tại từng thời điểm, sẽ giúp hạn chế rủi ro mua vào ở vùng giá bất lợi. Trong bối cảnh khung pháp lý đang được hoàn thiện theo hướng minh bạch hơn, thị trường vàng Việt Nam được kỳ vọng sẽ bớt dần những cú sốc giá cực đoan như đã chứng kiến trong nửa đầu năm 2026 nhưng đó vẫn là một quá trình cần thời gian, chứ không phải một sự thay đổi tức thời.

Hoàng Nguyễn