Dòng tiền được “tiếp sức”, lãi suất liên ngân hàng giảm tốc
Sau một tuần biến động mạnh, lãi suất qua đêm trên thị trường liên ngân hàng đã lùi về vùng thấp nhất trong nhiều tuần nhờ các đợt cung ứng thanh khoản của Ngân hàng Nhà nước. Tuy nhiên, các kỳ hạn dài hơn vẫn ở mức cao, cho thấy áp lực cân đối vốn chưa được giải tỏa hoàn toàn.
Diễn biến lãi suất liên ngân hàng trong nửa cuối tháng 9 cho thấy thanh khoản có thể đổi trạng thái rất nhanh. Theo số liệu Hội Nghiên cứu thị trường liên ngân hàng Việt Nam (VIRA) mà các báo dẫn lại, trong tuần 14-18/9 Ngân hàng Nhà nước (NHNN) hút ròng khoảng 62.543 tỷ đồng qua thị trường mở, giữ lãi suất qua đêm quanh 4,5%/năm. Sang phiên đầu tuần 21/9, chỉ số này bật lên gần 7%/năm (6,84% theo một nguồn), đúng lúc NHNN bơm ròng gần 47.915 tỷ đồng. Từ đó, lãi suất hạ dần: 4,40% ở phiên 22/9, 2,5% ở phiên 23/9 và về khoảng 1,1%/năm vào cuối tuần, mức thấp nhất kể từ ngày 30/7/2026.
Tính chung tuần 21-25/9, NHNN bơm ròng 34.329 tỷ đồng, đưa lượng vốn lưu hành trên kênh cầm cố lên khoảng 186.800 tỷ đồng, trong khi kênh tín phiếu không phát sinh giao dịch. Sang phiên 28/9, NHNN chào thầu 1.565 tỷ đồng trên kênh cầm cố, trúng thầu toàn bộ ở mức 4,5%/năm, trong khi có 46.358 tỷ đồng đáo hạn, nên hút ròng khoảng 44.793 tỷ đồng và khối lượng lưu hành còn 142.023 tỷ đồng. Việc “tiếp sức” vì vậy mang tính điều tiết hai chiều: bơm khi thị trường căng, hút lại khi lãi suất đã hạ nhiệt.
Ngoài kênh cầm cố với lãi suất 4,5%/năm, ngày 21/9 NHNN thực hiện hoán đổi USD/VND kỳ hạn 7 ngày với các tổ chức tín dụng, quy mô tối đa 2 tỷ USD. Theo tính toán được công bố, nếu dùng hết hạn mức, lượng VND cung ứng ban đầu khoảng 48.800 tỷ đồng. Đây là lần đầu dùng lại công cụ này kể từ cuối tháng 6, với quy mô lớn hơn trước. Việc kết hợp nhiều công cụ cho thấy cơ quan điều hành muốn cân bằng thanh khoản hệ thống, ổn định tỷ giá và hỗ trợ dòng vốn cho nền kinh tế.
Dữ liệu cuối tuần 25/9 cho thấy sự phân hóa rõ. Lãi suất kỳ hạn một tuần giảm từ 6,43% xuống 5,06%/năm, kỳ hạn hai tuần từ 7,42% xuống 5,35%, nhưng kỳ hạn ba tháng lại tăng từ 7,01% lên 7,2%/năm. Ở phiên 23/9, chênh lệch giữa lãi suất qua đêm và kỳ hạn một tháng lên tới 4,1 điểm phần trăm.
Vì sao mặt bằng lãi suất khó giảm nhanh
Yếu tố đầu tiên là cân đối giữa tín dụng và huy động. Theo NHNN, đến ngày 28/8 dư nợ tín dụng toàn hệ thống khoảng 20,5 triệu tỷ đồng, tăng 10,24% so với cuối năm 2025. Cùng thời điểm gần đó, huy động vốn bằng VND tăng 8,77% (số liệu đến 22/8). Hai số liệu lệch nhau về mốc thời gian nên không nên so sánh trực tiếp, nhưng nhiều tổ chức phân tích, trong đó có VCBS, vẫn nhận định áp lực huy động còn hiện hữu khi nhu cầu vốn trung, dài hạn tăng. Lãi suất tiền gửi kỳ hạn dài chênh lệch đáng kể giữa các ngân hàng, từ khoảng 7% đến trên 9%/năm tùy khảo sát.
Yếu tố thứ hai đến từ bên ngoài. Ngày 16/9, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tăng lãi suất 0,25 điểm phần trăm, lần tăng đầu tiên sau hơn ba năm, và nâng dự báo lãi suất trung vị cuối năm 2026 từ 3,8% lên 4,1%. Theo CME FedWatch, xác suất Fed tăng thêm ít nhất 25 điểm cơ bản trong cuộc họp tháng 10 đã lên khoảng 68,6% tính đến 25/9. Trong nước, CPI tháng 8 tăng 4,89% so với cùng kỳ, chủ yếu do nhóm nhiên liệu; Bộ Tài chính cập nhật ba kịch bản CPI bình quân cả năm ở mức 4,5%, 5% và 5,5%. Giá dầu Brent quanh ngưỡng 100 USD/thùng cũng khiến tính toán về lạm phát và tỷ giá thêm phức tạp.
Về tỷ giá, mức trung tâm sáng 25/9 khoảng 25.635 đồng/USD, giá bán tại Vietcombank 26.180 đồng. VND mới mất giá khoảng 1% từ đầu năm và UOB dự báo USD/VND quanh 26.200 trong quý IV: chưa phải áp lực đột biến, nhưng đủ để NHNN giữ sự linh hoạt thay vì cam kết một quỹ đạo lãi suất cố định.
Tác động lên trái phiếu và chứng khoán
Ở thị trường trái phiếu chính phủ thứ cấp, phiên 28/9 ghi nhận lợi suất kỳ hạn 3 năm 3,71%, 5 năm 4,29%, 7 năm 4,33%, 10 năm 4,47% và 15 năm 4,58%, phần lớn giữ nguyên so với phiên trước. Theo Vietstock, Kho bạc Nhà nước vừa huy động thành công hơn 27.000 tỷ đồng trái phiếu chính phủ, được nhắc đến như một yếu tố rút bớt dòng tiền khỏi cổ phiếu.
Thanh khoản qua đêm dồi dào chưa chuyển hóa ngay thành lực cầu cổ phiếu. Kết phiên 28/9, VN-Index giảm 4,43 điểm (0,25%) xuống 1.780,68 điểm, khối ngoại tiếp tục bán ròng hơn 251 tỷ đồng, và thanh khoản khớp lệnh ở mức thấp so với trung bình phiên đầy đủ. Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm suýt lập đỉnh từ năm 2007, còn giá dầu khiến tâm lý dao động từng phiên.
Theo Chứng khoán VNDirect, lãi suất liên ngân hàng bình quân kỳ hạn một tuần có thể dao động quanh 5% trong những tháng cuối năm, thấp hơn mức 6,5-7% của nửa đầu năm, và NHNN cũng sẵn sàng hút ròng nếu cần để bảo vệ ổn định tỷ giá và lạm phát. Ngược lại, lãi suất qua đêm cũng có thể ở vùng thấp nếu NHNN tiếp tục cung ứng thanh khoản phù hợp, nhưng khó kỳ vọng cả đường cong giảm mạnh, vì nhu cầu vốn cho tín dụng, lạm phát, tỷ giá và mặt bằng lãi suất USD cao đang giới hạn dư địa nới lỏng.
Các chuyên gia tài chính cho rằng, số liệu lãi suất được các báo tổng hợp theo phiên với độ trễ khác nhau nên có thể chênh lệch nhỏ giữa các nguồn. Cần theo dõi cuộc họp tháng 10 của Fed, CPI tháng 9, tăng trưởng tín dụng và cách NHNN cân bằng giữa bơm và hút.
Do vậy, dòng tiền đã được tiếp sức đủ để lãi suất qua đêm hạ nhiệt, nhưng chi phí vốn dài hạn của nền kinh tế vẫn phụ thuộc vào những biến số nằm ngoài thị trường liên ngân hàng: tín dụng, lạm phát, tỷ giá và chính sách của các ngân hàng trung ương lớn.
Tiến Hoàng
