Chứng khoán Việt Nam bước vào sân chơi mới của dòng vốn toàn cầu
Việc Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp mở thêm cơ hội thu hút dòng vốn quốc tế, đồng thời đặt ra yêu cầu nâng chuẩn thị trường.
Ngày 21/9/2026 đánh dấu một cột mốc đáng chú ý đối với thị trường chứng khoán Việt Nam khi việc nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp theo phân loại của FTSE Russell chính thức có hiệu lực.
Đây không chỉ là sự thay đổi về vị trí trên các bảng xếp hạng quốc tế, mà còn phản ánh quá trình cải cách kéo dài nhiều năm nhằm nâng cao khả năng tiếp cận, minh bạch và hiệu quả vận hành của thị trường vốn.
Tại Hội nghị “Việt Nam chính thức tham gia vào rổ chỉ số toàn cầu – FTSE Russell Global Equity Index Series” diễn ra ngày 18/9 tại Hà Nội, Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và FTSE Russell đã cùng đánh dấu bước chuyển quan trọng này. Theo FTSE Russell, việc phân loại lại Việt Nam là kết quả của quá trình cải cách và những tiến bộ trong khả năng tiếp cận thị trường của nhà đầu tư quốc tế.
Từ thị trường cận biên đến thị trường mới nổi: Cánh cửa vốn quốc tế rộng hơn
Trong nhiều năm, nâng hạng thị trường được xem là một trong những mục tiêu quan trọng của quá trình phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam. Việc chính thức bước vào nhóm thị trường mới nổi thứ cấp đồng nghĩa với việc cổ phiếu Việt Nam có điều kiện tiếp cận rộng hơn với các bộ chỉ số toàn cầu, qua đó nâng mức độ nhận diện của thị trường đối với các định chế tài chính quốc tế.
FTSE Russell hiện có các bộ chỉ số được sử dụng làm tham chiếu cho lượng tài sản toàn cầu rất lớn. Do đó, việc Việt Nam được đưa vào FTSE Global Equity Index Series có ý nghĩa không chỉ đối với các doanh nghiệp niêm yết mà còn đối với toàn bộ cấu trúc thị trường vốn.
Một trong những thay đổi quan trọng được FTSE Russell ghi nhận là Việt Nam đã triển khai mô hình không yêu cầu nhà đầu tư tổ chức nước ngoài phải ký quỹ trước giao dịch, đồng thời thiết lập cơ chế xử lý giao dịch không thành công. Những cải cách này góp phần giải quyết các vấn đề về khả năng tiếp cận thị trường và đáp ứng tốt hơn nhu cầu vận hành của các nhà đầu tư quốc tế.
Ở góc độ quy mô, thị trường chứng khoán Việt Nam hiện có vốn hóa cổ phiếu trên 410 tỷ USD, tương đương khoảng 83% GDP, với hơn 1.600 mã niêm yết; thanh khoản bình quân đạt gần 1,2 tỷ USD/ngày. Hệ sinh thái thị trường cũng ngày càng đa dạng với thị trường trái phiếu, chứng khoán phái sinh và các quỹ ETF.
Những con số này cho thấy thị trường chứng khoán đang ngày càng giữ vai trò lớn hơn trong việc huy động và phân bổ nguồn lực cho nền kinh tế. Khi mức độ kết nối với các dòng vốn quốc tế được nâng lên, doanh nghiệp Việt Nam cũng có thêm cơ hội tiếp cận các nguồn vốn dài hạn và đa dạng hóa kênh huy động ngoài tín dụng ngân hàng.
Tuy nhiên, dòng vốn quốc tế không chỉ tìm kiếm một thị trường có quy mô lớn. Các nhà đầu tư tổ chức còn đặc biệt quan tâm đến tính minh bạch, chất lượng quản trị doanh nghiệp, khả năng tiếp cận thông tin, thanh khoản và mức độ ổn định của hệ thống.
Vì vậy, nâng hạng vừa là kết quả của cải cách, vừa tạo ra yêu cầu phải tiếp tục cải cách.
Nâng hạng là điểm khởi đầu cho một chuẩn mực thị trường cao hơn
Việc chính thức gia nhập nhóm thị trường mới nổi thứ cấp không đồng nghĩa dòng vốn quốc tế sẽ lập tức tạo ra những thay đổi lớn trên thị trường. Quy mô và tốc độ dòng vốn còn phụ thuộc vào việc các quỹ đầu tư cơ cấu danh mục, diễn biến kinh tế thế giới, tỷ giá, lãi suất, định giá cổ phiếu và triển vọng lợi nhuận của doanh nghiệp.
Các phân tích được công bố trước đó cũng cho thấy tác động của nâng hạng thường cần thời gian để thể hiện, trong khi diễn biến ngắn hạn vẫn chịu ảnh hưởng đáng kể từ các yếu tố vĩ mô và dòng tiền toàn cầu.
Điểm quan trọng hơn nằm ở sự thay đổi về chất lượng của thị trường. Khi tham gia sâu hơn vào hệ thống chỉ số toàn cầu, các doanh nghiệp niêm yết sẽ phải đối mặt với yêu cầu cao hơn về công bố thông tin, quản trị, minh bạch tài chính và quan hệ với nhà đầu tư.
Đối với cơ quan quản lý, đây cũng là động lực để tiếp tục hoàn thiện hạ tầng giao dịch, cơ chế thanh toán, giám sát thị trường và các sản phẩm tài chính mới. Đối với doanh nghiệp, việc tiếp cận nguồn vốn quốc tế đi cùng yêu cầu nâng cao năng lực quản trị và hiệu quả sử dụng vốn.
Từ góc độ nền kinh tế, thị trường chứng khoán phát triển sâu rộng có thể góp phần giảm sự phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng, tạo thêm kênh huy động vốn trung và dài hạn cho doanh nghiệp, đặc biệt là những lĩnh vực cần lượng vốn lớn như hạ tầng, công nghệ, năng lượng và chuyển đổi xanh.
Đây cũng là điểm giao giữa phát triển thị trường vốn và mục tiêu tăng trưởng bền vững. Khi các tiêu chuẩn ESG, tài chính xanh và đầu tư có trách nhiệm ngày càng được các định chế quốc tế coi trọng, việc nâng chuẩn quản trị và minh bạch của doanh nghiệp Việt Nam có thể tạo điều kiện thuận lợi hơn để thu hút những dòng vốn hướng tới các dự án có giá trị dài hạn.
Theo định hướng được nêu tại hội nghị ngày 18/9, nâng hạng không phải đích đến cuối cùng. Việt Nam tiếp tục hướng tới việc phát triển thị trường chứng khoán hiện đại, minh bạch, hiệu quả và có khả năng chống chịu tốt hơn trước biến động quốc tế.
Với cột mốc FTSE Russell, thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước sang một giai đoạn mới: từ mục tiêu được nâng hạng sang yêu cầu duy trì và nâng cao chất lượng của một thị trường mới nổi. Thành công của giai đoạn này sẽ không chỉ được đo bằng lượng vốn ngoại thu hút được, mà còn bằng khả năng biến nguồn vốn đó thành động lực cho tăng trưởng doanh nghiệp, đổi mới công nghệ và phát triển kinh tế bền vững.
Xuân Hoà
