Đề xuất mới về quản lý thuế hộ, cá nhân kinh doanh
Tại Dự thảo Luật Quản lý thuế (thay thế) đang được lấy ý kiến, Bộ Tài chính đề xuất định nghĩa và phân loại lại hộ, cá nhân kinh doanh nhằm quản lý phù hợp hơn theo quy mô.
Các tiêu chí như doanh thu, địa điểm kinh doanh, hình thức hoạt động sẽ là cơ sở để xác định phương thức quản lý thuế tương ứng, đảm bảo đồng bộ với Luật Thuế Giá trị gia tăng, Thuế Thu nhập cá nhân, Thuế Thu nhập doanh nghiệp và Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Theo đề xuất, với các hộ, cá nhân kinh doanh ổn định, có địa điểm và doanh thu rõ ràng, cơ quan thuế sẽ áp dụng phương pháp kê khai, kết hợp dữ liệu từ hóa đơn điện tử, thanh toán ngân hàng, sàn thương mại điện tử và các nền tảng số. Trong khi đó, hộ kinh doanh nhỏ lẻ, lưu động, rủi ro thấp sẽ được hỗ trợ tạo lập tờ khai điền sẵn từ hệ thống dữ liệu, gửi cho người nộp thuế để xác nhận nghĩa vụ, thay thế hình thức khoán cố định như hiện nay.
Trên cơ sở doanh thu, cơ quan thuế đề xuất chia hộ kinh doanh thành bốn nhóm. Nhóm thứ nhất là các hộ có doanh thu dưới 200 triệu đồng mỗi năm, không thuộc diện nộp thuế. Nhóm thứ hai có doanh thu từ 200 triệu đến dưới 1 tỷ đồng mỗi năm. Nhóm thứ ba gồm các hộ có doanh thu từ 1 đến 3 tỷ đồng/năm trong lĩnh vực nông nghiệp, công nghiệp, xây dựng, hoặc từ 1 đến 10 tỷ đồng/năm đối với lĩnh vực thương mại, dịch vụ. Nhóm thứ tư là các hộ kinh doanh có doanh thu trên 10 tỷ đồng mỗi năm.
Tùy theo nhóm, việc áp dụng hóa đơn điện tử sẽ được quy định linh hoạt. Nhóm 1 và 2 được khuyến khích sử dụng hóa đơn điện tử, trong đó nhóm 2 có lộ trình áp dụng từ năm 2027 đến 2028. Nhóm 3 và 4 bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử có mã hoặc hóa đơn khởi tạo từ máy tính tiền để tăng tính minh bạch trong giao dịch và giám sát.
Bên cạnh đó, cơ quan thuế cũng đề xuất chuyển đổi từ hình thức khoán thuế sang cơ chế tự khai – tự nộp theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu, kết hợp quản lý theo rủi ro và hậu kiểm. Điều này nhằm nâng cao tính công bằng, giảm tình trạng ấn định thuế thiếu cơ sở thực tiễn.
Một điểm đáng chú ý trong Dự thảo là đề xuất bỏ thuật ngữ “hộ kinh doanh”, chỉ sử dụng cụm từ “cá nhân kinh doanh”. Việc thống nhất thuật ngữ này sẽ giúp sử dụng số định danh cá nhân làm mã số thuế, góp phần đảm bảo liên thông dữ liệu, nâng cao hiệu quả quản lý tập trung và chính xác.
Ngoài ra, Dự thảo cũng đề xuất bắt buộc 100% hộ, cá nhân kinh doanh phải đăng ký kinh doanh, bỏ quy định miễn đăng ký trong một số trường hợp tại Nghị định 01/2021/NĐ-CP. Điều này nhằm thống kê đầy đủ các hoạt động kinh doanh, tăng cường tính minh bạch và quản lý hiệu quả hơn.
Về mặt kế toán, Bộ Tài chính đề xuất sửa đổi Thông tư số 88/2021/TT-BTC nhằm giảm thủ tục hành chính, tiết kiệm chi phí tuân thủ cho hộ, cá nhân kinh doanh khi thực hiện nghĩa vụ thuế.
Dự thảo Luật cũng đưa ra giải pháp khuyến khích các hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa, bằng cách áp dụng mức thuế tương đương với doanh nghiệp cùng quy mô, bảo đảm cạnh tranh công bằng. Những cải cách này không chỉ phù hợp với xu hướng quốc tế mà còn góp phần chuyển đổi từ mô hình quản lý kinh nghiệm sang quản lý bằng số liệu, tạo nền tảng thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân phát triển minh bạch, bền vững và hiện đại hơn.
P.T
