Đẩy mạnh các nhiệm vụ, giải pháp thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội
Phát triển nhà ở xã hội (NOXH) là một trong những yếu tố quan trọng nhằm đảm bảo an sinh xã hội và đạt mục tiêu phát triển bền vững. Tuy nhiên, thực tế triển khai chương trình NOXH vẫn đang gặp nhiều rào cản về cơ chế, chính sách và thủ tục hành chính.
Việc đẩy mạnh các nhiệm vụ trọng tâm, kèm theo các biện pháp giảm pháp lý khác phục những vướng mắc, sẽ giúp tháo gỡ các khó khăn và tăng tốc quá trình phát triển NOXH trong giai đoạn tới.
Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, giai đoạn từ năm 2021 đến nay, cả nước có 655 dự án nhà ở xã hội đã được triển khai. Riêng năm 2024 có 28 dự án đã hoàn thành, 23 dự án được cấp phép, khởi công xây dựng. Con số này tăng khá mạnh so với những năm trước đó.
Những căn hộ có giá 700-800 triệu hoặc hơn 1 tỷ đồng/căn, với 2 phòng ngủ, đã mở ra cơ hội mua nhà, thuê nhà cho người dân tại các đô thị lớn và khu công nghiệp. Nhiều giải pháp cấp bách đặt ra để tăng nguồn cung nhà ở xã hội.
Từ đầu năm tới nay, phát triển các nhà ở xã hội là vấn đề được người dân hết sức quan tâm. Đặc biệt trong bối cảnh giá nhà chung cư ở các thành phố lớn không ngừng tăng cao. Một số dự án nhà ở xã hội đã hoàn thành, hoặc bắt đầu khởi công, có giá bán chỉ bằng 1/2 hoặc 1/3 so với nhà ở thương mại đã làm nóng thị trường. Tuy nhiên nguồn cung vẫn còn hạn chế, khiến chỉ có một số ít người có thể mua được.
Tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc về tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội, diễn ra vào chiều 06/3/2025. Phát biểu kết luận, Thủ tướng Phạm Minh Chính đánh giá, việc phát triển nhà ở xã hội thời gian qua đã đạt được những kết quả nhất định nhưng hiệu quả chưa cao, chưa đạt được mục tiêu đề ra, nhiều địa phương chậm thực hiện so kế hoạch đăng ký. Thủ tướng yêu cầu địa phương phải coi đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng, với quan điểm lấy con người là trung tâm, là chủ thể, mọi chính sách phải hướng đến con người.
Theo Thủ tướng, phát triển nhà ở xã hội là một động lực phát triển kinh tế - xã hội, nhất là trong bối cảnh hiện nay, góp phần tăng đầu tư, tiêu dùng, bảo đảm an sinh, tiến bộ và công bằng xã hội, phát triển dân số, phát triển đô thị sáng xanh sạch đẹp. Đầu tư cho nhà ở xã hội là đầu tư cho sự phát triển của xã hội, của đất nước; là nhiệm vụ quan trọng của hệ thống chính trị, phải có sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể, người dân, doanh nghiệp.
Cho rằng, vừa qua việc xây dựng nhà ở xã hội đã có kết quả, tiến bộ, chuyển biến nhất định nhưng so với yêu cầu, mong muốn thì chưa đạt, do đó Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu các bộ ngành, địa phương thực hiện 10 nhóm nhiệm vụ, giải pháp tạo chuyển biến tích cực, rõ nét để đạt mục tiêu đề ra, xây dựng ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội cho đối tượng thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp giai đoạn 2021 - 2030.
Trong đó, Thủ tướng chỉ đạo Bộ Xây dựng chủ trì, rà soát lại thể chế, quy trình, thủ tục vướng mắc ở điểm nào, ai giải quyết, làm trong bao lâu, khi nào có kết quả, "rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm"; tại các luật, nghị định, thông tư thì cơ quan nào phải sửa và đề xuất Chính phủ chậm nhất trong tháng 4, trình Quốc hội có chính sách ưu đãi phát triển nhà ở xã hội.
Để tạo chuyển biến tích cực, rõ nét sau hội nghị, đạt được mục tiêu đề ra, Thủ tướng chỉ rõ 10 nhóm nhiệm vụ, giải pháp với các bộ ngành, địa phương.
Thứ nhất, về thể chế, Bộ Xây dựng chủ trì, rà soát lại thể chế, quy trình, thủ tục vướng mắc ở điểm nào, ai giải quyết, làm trong bao lâu, khi nào có kết quả, "rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm"; vướng mắc tại các luật, nghị định, thông tư thì cơ quan nào phải sửa và đề xuất Chính phủ, trình Quốc hội. Nhấn mạnh lĩnh vực ưu đãi phải có chính sách ưu đãi, Thủ tướng yêu cầu việc này phải trình trong tháng 3, chậm nhất trong tháng 4.
Thứ hai, về quy hoạch, các địa phương phải quy hoạch, điều chỉnh quy hoạch nhà ở xã hội phù hợp, chậm nhất trong quý II phải xong, nếu vướng mắc thì đề xuất. Các địa phương có kế hoạch, chủ động giao đất cho các chủ đầu tư; nghiên cứu thu hồi các dự án lãng phí, khu đất bỏ hoang nhiều năm, xử lý vướng mắc, giao cho các chủ đầu tư; giải quyết, bố trí quỹ đất đầy đủ, nhanh cho chủ đầu tư; giải phóng mặt bằng cho doanh nghiệp. Tinh thần là chủ động, sáng tạo nhưng trong sáng, công khai, minh bạch, phòng chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí.
Thứ ba, Bộ Xây dựng rà soát lại tiêu chuẩn, quy chuẩn, định mức liên quan nhà ở xã hội (như chiều cao, vật liệu xây dựng…). Thủ tướng chỉ đạo cần thiết kế mẫu mã phù hợp từng vùng miền để có thể nghiên cứu việc tiến hành sản xuất hàng loạt, sử dụng các cấu kết lắp ghép để thi công nhanh; giao cho các doanh nghiệp lớn triển khai, góp phần phát triển các ngành công nghiệp phục vụ nhà ở xã hội như sản xuất cấu kiện thép, bê tông…
Thứ tư, về hạ tầng, các địa phương phải phát triển đồng bộ hạ tầng, đáp ứng yêu cầu, nếu cần thì đầu tư công; có thể chỉ định thầu đồng bộ giữa dự án nhà ở xã hội và dự án hạ tầng, quan trọng là phải phòng chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí.
Thứ năm, về cơ chế vốn cho dự án nhà ở xã hội, Thủ tướng yêu cầu nghiên cứu mức lợi nhuận phù hợp (hiện 10%), có thể tăng nhưng quan trọng là dự án phải làm nhanh, kịp thời, "thay vì phải thủ tục mất 3 năm thì chỉ làm trong 1, 2 tháng sẽ giúp tiết kiệm chi phí tuân thủ", thì nếu dự án kéo dài thì chi phí tuân thủ cũng tăng lên, gây lãng phí thời gian, công sức, niềm tin, phải làm việc nào dứt việc đó, làm việc nào ra việc đó.
Thứ sáu, về huy động nguồn lực, Thủ tướng giao Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc chỉ đạo Bộ Tài chính, hoàn thành việc lập quỹ nhà ở quốc gia trong tháng 3/2025. Thực hiện phê duyệt danh sách người được mua, thuê mua, thuê nhà ở xã hội trên cơ sở dữ liệu dân cư tích hợp với các tiêu chuẩn, tiêu chí. Cùng với đó, có cơ chế hỗ trợ giải phóng mặt bằng của địa phương; huy động nguồn lực xã hội, người dân, hợp tác công tư; nguồn vốn ngân sách địa phương ủy thác qua Ngân hàng Chính sách xã hội… NHNN không tính tín dụng cho vay nhà ở xã hội vào 'room' tín dụng của các ngân hàng.
Thứ bảy, Văn phòng Chính phủ chủ trì, rà soát, cắt giảm ít nhất 30% thủ tục hành chính trong năm 2025. Người có nhu cầu phải chờ 5 năm, 10 năm mới có nhà ở xã hội thì không có tác dụng nhiều, Thủ tướng phát biểu.
Thứ tám, Bộ Xây dựng giao Hội Kiến trúc sư Việt Nam tổ chức cuộc thi thiết kế kiến trúc nhà ở xã hội, với giải thưởng từ ngân sách Nhà nước, triển khai trước 30/4/2025.
Thứ chín, Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí.
Thứ mười, các cơ quan báo chí truyền thông đẩy mạnh các chương trình thúc đẩy nhà ở xã hội, tạo động lực, truyền cảm hứng cho toàn xã hội, người dân, doanh nghiệp, biểu dương những cách làm hay, kinh nghiệm tốt…
Tiến Hoàng
