Bức tranh ngành F&B 2026

Theo dõi KT&TD trên

Với quy mô thị trường đã chạm ngưỡng 79,3 tỷ USD vào năm 2025, dư địa tăng trưởng vẫn còn đó, nhưng "miếng bánh" ngon giờ đây chỉ dành cho những doanh nghiệp thực sự cam kết với chất lượng và minh bạch hóa chuỗi giá trị.

Sự dịch chuyển dòng tiền: Ưu tiên thiết yếu và khát vọng chuẩn hóa protein

Nhìn lại năm 2025, thị trường F&B Việt Nam đã ghi nhận mức tăng trưởng 7% so với cùng kỳ, với động lực chính đến từ quy mô dân số 101 triệu người. Tuy nhiên, đằng sau con số tăng trưởng kép (CAGR) 5% của giai đoạn 2015-2025 là một sự dịch chuyển ngầm trong cơ cấu chi tiêu. Hơn hai phần ba hầu bao của người tiêu dùng vẫn đang dồn vào lương thực và thực phẩm thiết yếu, phản ánh tâm lý phòng thủ và thận trọng. Đáng chú ý, nhóm ngành thịt và gia cầm đang nổi lên như một động lực tăng trưởng mới với mức CAGR dự kiến đạt 3-4% đến năm 2030. Xu hướng này không chỉ đơn thuần là nhu cầu ăn no, mà là nhu cầu "ăn sạch". Thu nhập gia tăng cùng những lo ngại thường trực về an toàn vệ sinh thực phẩm đang thúc đẩy các hộ gia đình chuyển dịch mạnh mẽ sang các sản phẩm có thương hiệu, nguồn gốc rõ ràng và chế biến sẵn.

Trong khi đó, ngành sữa – từng là "ngôi sao" của thập kỷ trước đang cho thấy dấu hiệu chững lại với mức tăng trưởng khiêm tốn khoảng 2%. Sự bão hòa của thị trường nội địa buộc người tiêu dùng ngày càng khắt khe hơn, ưu tiên các sản phẩm nhập khẩu với tiêu chuẩn chất lượng vượt trội. Bối cảnh này đặt ra bài toán hóc búa cho các doanh nghiệp nội địa: hoặc phải nâng cấp chất lượng để cạnh tranh sòng phẳng với hàng ngoại, hoặc chấp nhận mất dần thị phần ngay trên sân nhà. Dự báo cho năm 2026, sức mua được kỳ vọng sẽ phục hồi dần vào nửa cuối năm, với khu vực nông thôn, nơi chiếm 65% dân số tiếp tục đóng vai trò là bệ đỡ quan trọng cho tổng cầu.

Cú sốc chính sách và sự sàng lọc kênh phân phối truyền thống

Năm 2026 không chỉ là câu chuyện của cung cầu tự nhiên, mà còn chịu tác động sâu sắc từ các quyết sách quản lý nhà nước. Việc Chính phủ siết chặt các quy định đối với hộ kinh doanh cá thể và phát động các chiến dịch chống hàng giả, hàng nhái đang tạo ra những "cơn địa chấn" trong hệ thống phân phối. Trong ngắn hạn, các kênh tiêu thụ truyền thống vốn là huyết mạch của ngành FMCG – đang đối mặt với vô vàn khó khăn. Sự kiểm soát gắt gao này vô hình trung làm tăng chi phí tuân thủ, khiến nhiều nhà bán lẻ nhỏ lẻ phải thu hẹp hoạt động hoặc rời bỏ thị trường. Hệ quả là đà phục hồi của ngành hàng tiêu dùng nhanh trong năm 2026 được VNDirect dự báo sẽ diễn ra chậm chạp với mức tăng chỉ khoảng 4%.

Tuy nhiên, nhìn ở góc độ vĩ mô, đây là một quá trình "đau đớn nhưng cần thiết" để làm sạch thị trường. Về dài hạn, chính sách này sẽ là đòn bẩy khổng lồ cho các nhà sản xuất lớn và các kênh bán lẻ hiện đại (Modern Trade). Khi hàng giả, hàng kém chất lượng bị đẩy lùi, người tiêu dùng sẽ tự động tìm đến các kênh siêu thị, cửa hàng tiện lợi và thương mại điện tử uy tín. Các doanh nghiệp đầu ngành, những người đã sớm đầu tư bài bản vào hệ thống phân phối hiện đại và trực tuyến, sẽ là những người hưởng lợi lớn nhất từ sự lo ngại về nguồn gốc sản phẩm của người dân. Bên cạnh đó, các chính sách hỗ trợ người lao động như tăng lương tối thiểu và nâng mức giảm trừ gia cảnh dự kiến áp dụng trong năm 2026 cũng được kỳ vọng sẽ là "liều thuốc trợ lực" kịp thời, giúp kích cầu tiêu dùng sau giai đoạn trầm lắng đầu năm.

Nghịch lý ngành đồ uống và cơ hội từ mô hình chăn nuôi 3F

Bức tranh ngành F&B còn thể hiện sự phân hóa rõ rệt giữa các nhóm ngành hàng. Ngành đồ uống có cồn (bia, rượu) đang phải đối mặt với "mùa đông dài" khi xu hướng giảm tiêu thụ sau đại dịch Covid-19 vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại, cộng hưởng với áp lực cực lớn từ các quy định siết chặt nồng độ cồn khi tham gia giao thông. Trái ngược với gam màu trầm của ngành bia, nhóm thực phẩm giàu protein (thịt, trứng) và trái cây lại đang trên đà tăng trưởng ổn định nhờ xu hướng hiện đại hóa tiêu dùng.

Đặc biệt, thị trường thịt heo đang trải qua một cuộc tái cấu trúc mạnh mẽ từ phía cung. Dịch bệnh hoành hành trong năm 2025 đã khiến gần 10% tổng đàn heo cả nước bị tiêu hủy, chủ yếu tập trung tại các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ truyền thống. Sự sụt giảm nguồn cung ngắn hạn này, kết hợp với nhu cầu tăng cao dịp Tết Nguyên đán, được dự báo sẽ đẩy giá heo hơi phục hồi trong nửa đầu năm 2026. Đây là cơ hội vàng cho các doanh nghiệp chăn nuôi quy mô lớn, những đơn vị đã tiên phong áp dụng mô hình 3F (Feed - Farm - Food: Từ thức ăn, trang trại đến bàn ăn). Với quy trình khép kín, an toàn sinh học cao và khả năng kiểm soát giá thành, các doanh nghiệp này không chỉ tránh được rủi ro dịch bệnh mà còn tận dụng được lợi thế chi phí thức ăn chăn nuôi đang ở mức thấp do nguồn cung dồi dào từ Nam Mỹ.

Triển vọng thận trọng của những "người khổng lồ"

Trong bối cảnh phức tạp đó, triển vọng kinh doanh của các ông lớn đầu ngành như Vinamilk (VNM) và Sabeco (SAB) được giới phân tích nhìn nhận với sự thận trọng đáng kể. SSI dự báo lợi nhuận của hai "gã khổng lồ" này trong năm 2026 sẽ chỉ ghi nhận mức tăng trưởng thấp, lần lượt là 2,4% và 4%. Đáng chú ý, động lực tăng trưởng này không đến từ sự bùng nổ doanh thu mà chủ yếu dựa trên mức nền so sánh thấp của năm 2025 và lợi thế từ chi phí đầu vào thuận lợi.

Điều này cho thấy, ngay cả những doanh nghiệp lớn nhất cũng đang chật vật tìm kiếm động lực tăng trưởng mới khi thị trường nội địa dần bão hòa và áp lực cạnh tranh ngày càng gay gắt. Rủi ro biên lợi nhuận bị thu hẹp do biến động giá nguyên liệu nhập khẩu vẫn luôn lơ lửng, đặc biệt đối với các doanh nghiệp gặp hạn chế trong việc chuyển chi phí sang người tiêu dùng. Để thoát khỏi cái bẫy tăng trưởng chậm, các nhà sản xuất FMCG đang buộc phải hướng tầm nhìn ra ngoài biên giới, tìm kiếm cơ hội tại các thị trường quốc tế tiềm năng. Xuất khẩu không còn là một lựa chọn thêm thắt, mà đang trở thành con đường bắt buộc để duy trì đà tăng trưởng trong dài hạn.

Năm 2026 sẽ là một năm bản lề đối với ngành F&B Việt Nam. Đó là năm của sự thanh lọc, nơi chất lượng và niềm tin sẽ lên ngôi, đẩy lùi những mô hình kinh doanh chộp giật. Dù còn nhiều khó khăn ngắn hạn, nhưng với nền tảng vĩ mô ổn định và xu hướng tiêu dùng ngày càng văn minh, ngành F&B vẫn hứa hẹn là một mảnh đất màu mỡ cho những doanh nghiệp biết kiên nhẫn gieo trồng giá trị thực.

Bảo An