Bất động sản du lịch nông nghiệp: Mở đường để phát triển bền vững

Theo dõi KT&TD trên

Theo thống kê của Viện Kinh tế Du lịch nông nghiệp Việt Nam, hiện nay trên toàn quốc có khoảng 500 mô hình du lịch nông nghiệp, nông thôn, miệt vườn và khu nghỉ dưỡng trang trại (Farmstay) đang hoạt động, bao phủ từ miền núi phía Bắc đến Tây Nguyên, Đông Nam Bộ và đồng bằng sông Cửu Long,... với đa dạng sản phẩm nông nghiệp và trở thành điểm nhấn thu hút, thúc đẩy sự phát triển của ngành du lịch vùng miền. Nhu cầu của du khách muốn trải nghiệm loại hình du lịch này cũng tăng đều khoảng 20% mỗi năm.

Các mô hình du lịch nông nghiệp, nông thôn thường được xây dựng tại những vùng có điều kiện tự nhiên thuận lợi, như vùng quê hoặc đồi núi có không gian rộng rãi, phù hợp cho những du khách muốn tìm kiếm những trải nghiệm thực tế và độc đáo về nông nghiệp và văn hóa địa phương, vùng miền. Đồng thời, đây còn là cơ hội để đổi mới giáo dục, đưa trẻ em gần gũi với thiên nhiên, rèn luyện tính tự giác, tự lập và tạo điều kiện cho du khách trở thành những người nông dân thực thụ, tận hưởng không gian yên tĩnh và tham gia vào các hoạt động canh tác, nuôi trồng thực tế của nông trại.

Các mô hình du lịch nông nghiệp và nông thôn có thể thúc đẩy và tạo ra hiệu quả kinh tế cho hình thức nông nghiệp tự nhiên, khai thác tốt hơn tiềm năng và giá trị của đất nông nghiệp, đồng thời phát triển kinh tế và nâng cao thu nhập cho người dân địa phương thông qua nhiều hình thức khác nhau, bao gồm:

• Du lịch canh nông phục vụ du khách tham quan và trải nghiệm nhưng không lưu trú qua đêm;
• Du lịch cộng đồng kết hợp với trải nghiệm văn hóa vùng quê;
• Tour thăm quan trà, cà phê, tinh dầu;
• Tour đánh bắt thủy hải sản, câu cá, câu mực đêm...

Trước đây, hạ tầng giao thông của Việt Nam chưa phát triển, nên chưa kích thích được nhu cầu đi lại và khám phá của người dân từ vùng miền này đến vùng miền khác, từ thành thị đến nông thôn, vùng sâu vùng xa. Hiện nay, hạ tầng giao thông cơ bản đã được đầu tư phát triển đồng bộ, đủ các loại hình từ đường bộ cao tốc, tỉnh lộ, đường xương cá, đường sắt, hàng không… và còn tiếp tục được mở rộng phát triển thêm nữa. Do đó, vấn đề kết nối giữa các địa phương, vùng miền đã không còn là rào cản. Thêm vào đó, cơ chế chính sách cũng đang trở thành trợ lực quan trọng để thúc đẩy du lịch nông nghiệp, nông thôn đi lên.

Tuy nhiên, trong thực tế, một trong những điểm hạn chế của du lịch nông nghiệp, nông thôn hiện tại là ít cơ sở lưu trú chất lượng để lưu giữ khách ở lại lâu hơn, phần nhiều là nhà ở của người dân, nên tiềm lực đầu tư hạn chế và vẫn “mạnh ai nấy làm”, chưa tạo ra bức tranh du lịch nông nghiệp tổng thể. Cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất phụ trợ tại nhiều điểm du lịch nông nghiệp, nông thôn tại các địa phương chưa được đầu tư hoàn chỉnh hoặc đã được đầu tư nhưng không đảm bảo chất lượng.

Bên cạnh đó, theo quy định hiện hành từ luật đến các nghị định, thông tư liên quan đều chưa có định danh tên gọi các loại hình BĐS cụ thể trong mô hình du lịch nông nghiệp, nông thôn để quản lý, nên khó thu hút các nhà đầu tư vào phân khúc này, nhằm tránh tình trạng như các loại hình bất động sản nghỉ dưỡng condotel, shophouse... trước đây có thời kỳ phát triển rầm rộ, thu hút được nguồn lực đầu tư, nhưng vì thiếu hành lang pháp lý dẫn đến đổ vỡ, gây thiệt hại cho các doanh nghiệp, nhà đầu tư và cả địa phương.

Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021 - 2025 xác định, mô hình du lịch nông nghiệp, nông thôn là một trong những động lực đem lại việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn; bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống, bảo vệ môi trường. Phát triển du lịch nông nghiệp hiệu quả sẽ góp phần phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn và xây dựng nông thôn mới bền vững. Mục tiêu đặt ra đến năm 2025, mỗi tỉnh, thành phố phấn đấu có ít nhất 1 điểm du lịch nông thôn được công nhận gắn với lợi thế về nông nghiệp, văn hóa, làng nghề hoặc môi trường sinh thái của địa phương.

Theo các chuyên gia BĐS, mô hình du lịch nông nghiệp, nông thôn phát triển tạo ra không gian mới để thu hút đầu tư, tạo tiềm năng, dư địa lớn để hình thành và phát triển phân khúc BĐS du lịch nông nghiệp. Tuy nhiên, những loại hình du lịch nông nghiệp vẫn chủ yếu phát triển thiếu chiến lược quy củ, bài bản, chuyên nghiệp như các phân khúc bất động sản khác do thiếu hành lang pháp lý để điều chỉnh và khuyến khích các nhà đầu tư. Các Luật Đất đai, Luật Du lịch và Luật Kinh doanh BĐS cũng chưa có quy định nào cụ thể, rõ ràng, đề cập trực diện về BĐS du lịch nông nghiệp, nông thôn; quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, chính sách miễn giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đến quyền của các tổ chức, cá nhân... liên quan đến sử dụng đất phục vụ mục đích du lịch nông nghiệp, nông thôn.

Vì vậy, các cơ quan quản lý Nhà nước cần nhanh chóng rà soát, sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện khung pháp lý về thị trường BĐS nói chung và phân khúc thị trường BĐS du lịch nông nghiệp, nông thôn nói riêng, để đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ. Khi hoàn thiện, sửa đổi Luật Đất đai, Luật Kinh doanh BĐS cần bổ sung các quy định làm cơ sở pháp lý nền tảng thu hút nhà đầu tư tham gia phát triển phân khúc BĐS này.

Về vấn đề này, ngày 18/5/2023, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 82/NQ-CP về nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu đẩy nhanh phục hồi, tăng tốc phát triển du lịch hiệu quả, bền vững, trong đó Chính phủ đã giao Bộ Tài nguyên và Môi trường phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn xác định các loại đất nông nghiệp và khu vực đất được quy hoạch cho mục đích nông nghiệp kết hợp với hoạt động du lịch. Đây là chủ trương kịp thời, giải quyết khó khăn, đáp ứng nhu cầu thực tiễn của các địa phương nhằm thu hút đầu tư vào phát triển du lịch và BĐS du lịch nông nghiệp nông thôn.

Các mô hình du lịch nông nghiệp, nông thôn tại các địa phương đang mở ra nhiều cơ hội để đầu tư BĐS du lịch nông nghiệp, nông thôn. Đây là loại hình BĐS mới so với các phân khúc BĐS khác, chưa có nhiều người tham gia vào thị trường, nên có lợi thế và dư địa phát triển tại các địa phương, nhất là tại những vựa lúa đồng bằng sông Cửu Long, đồng bằng sông Hồng; vựa cà phê, hồ tiêu Tây Nguyên; miệt vườn Tây Nam Bộ, ruộng bậc thang Tây Bắc...

Viện Kinh tế Du lịch nông nghiệp Việt Nam vừa hoàn thành cuộc khảo sát mô hình du lịch nông nghiệp, nông thôn tại 20 tỉnh, thành phố từ TP Hồ Chí Minh - Hà Nội, với mục tiêu đẩy mạnh quảng bá hình ảnh các điểm đến, tìm hiểu, trao đổi kinh nghiệm của các mô hình du lịch nông nghiệp, nông thôn nổi bật đang triển khai tại các địa phương, từ đó đánh giá hiệu quả và kêu gọi, xúc tiến đầu tư vào lĩnh vực này, góp phần định vị Việt Nam là điểm đến hàng đầu về du lịch nông nghiệp, nông thôn.

Bảo Anh