Xúc tiến thương mại đang trở thành trụ cột chiến lược của xuất khẩu Việt

Theo dõi KT&TD trên

Con số kỷ lục này không chỉ phản ánh quy mô ngày càng mở rộng của nền kinh tế, mà còn cho thấy khả năng thích ứng đáng kể của doanh nghiệp Việt Nam trong một môi trường thương mại toàn cầu nhiều biến động.

Những cú sốc thuế quan buộc doanh nghiệp phải tự nâng mình lên

Nhìn lại năm 2025, nhiều ngành hàng xuất khẩu chủ lực đã trải qua những thời khắc căng thẳng. Tại thị trường Hoa Kỳ, ngành gỗ đối mặt với mức thuế đối ứng cao và nguy cơ tiếp tục gia tăng từ năm 2026. Ngành thủy sản cũng đứng trước khả năng thuế chống bán phá giá quay trở lại ở mức rất cao, sau hơn một thập kỷ tương đối ổn định. Những rào cản này không chỉ làm gia tăng chi phí, mà còn đặt ra câu hỏi lớn về khả năng trụ vững của doanh nghiệp Việt trong các thị trường khó tính nhất.

Theo ông Ngô Sỹ Hoài, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam, ngành gỗ đứng trước áp lực cực lớn khi mức thuế đối ứng tại thị trường Mỹ hiện ở mức 25%. Đáng lo ngại hơn, nếu không đạt được các thỏa thuận song phương, mức thuế này có thể tăng gấp đôi lên 50% từ ngày 01/01/2026.

Không riêng ngành gỗ, ngành thủy sản cũng đối mặt với kịch bản tương tự. Ông Nguyễn Hoài Nam, Phó Tổng thư ký, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), chia sẻ rằng sau hơn 10 năm giữ mức thuế 0%, kết quả sơ bộ cho thấy thuế chống bán phá giá đối với ngành tôm có thể vọt lên mức 35,29%. Đây là một gánh nặng khổng lồ đối với ngành hàng đóng góp tới 4,5 tỷ USD mỗi năm.

Thế nhưng, chính trong nghịch cảnh, bản lĩnh của doanh nghiệp Việt lại tỏa sáng. Thay vì rút lui, các hiệp hội đã phối hợp chặt chẽ với Cục Xúc tiến thương mại để tìm lối thoát. Không ít doanh nghiệp đã chọn cách đi chậm hơn nhưng chắc chắn hơn. Thay vì chạy theo đơn hàng ngắn hạn, họ tập trung nhiều hơn vào minh bạch chuỗi cung ứng, chuẩn hóa hồ sơ pháp lý và nâng cao năng lực tiếp cận thị trường. Kết quả là trong một năm nhiều biến động, xuất khẩu gỗ vẫn đạt gần 18 tỷ USD, còn thủy sản lần đầu tiên vượt mốc 11 tỷ USD. Những con số này không chỉ phản ánh sức chịu đựng của doanh nghiệp, mà còn cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của các hoạt động xúc tiến thương mại gắn với phòng vệ thương mại và thông tin thị trường.

Từ những gian hàng nhỏ đến sự công nhận trên thị trường lớn

Nếu phải tìm một nơi thể hiện rõ nhất vai trò của xúc tiến thương mại, đó chính là các hội chợ và sự kiện giao thương quốc tế. Năm 2025, việc doanh nghiệp Việt Nam xuất hiện bài bản hơn tại các hội chợ chuyên ngành lớn đã tạo ra những thay đổi đáng kể trong cách nhìn của đối tác nước ngoài.

Bà Trương Thị Chí Bình, Tổng Thư ký Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam (VASI) dẫn chứng một ví dụ điển hình về hiệu quả của việc "mang chuông đi đánh xứ người".

Trong năm qua, dưới sự hỗ trợ của Cục xúc tiến thương mại, các doanh nghiệp cơ khí Việt Nam đã tham gia hội chợ Fastener Fair tại Hoa Kỳ. Kết quả mang lại không chỉ là các con số khô khan: lượng đơn hàng khách hỏi mua tăng 3 triệu USD so với năm ngoái. Đặc biệt, khoảng 1 triệu USD hợp đồng đã được ký kết ngay tại chỗ hoặc ngay sau hội chợ – một tốc độ giao dịch hiếm thấy trong ngành chế tạo.

Ý nghĩa của các hoạt động này còn vượt xa cả giá trị đơn hàng. Bà Bình cho biết uy tín có được từ việc xuất hiện chuyên nghiệp tại các hội chợ lớn giúp doanh nghiệp Việt bỏ qua được nhiều khâu kiểm định khắt khe vì khách hàng đã hoàn toàn tin tưởng. Thậm chí, nhiều nhà phân phối tại Bắc Mỹ đã chủ động tìm đến Việt Nam ngay sau sự kiện để thiết lập quan hệ đối tác dài hạn.

Không chỉ dừng lại ở các hợp đồng được ký kết ngay tại hội chợ, điều quan trọng hơn là niềm tin thị trường từng bước được hình thành. Nhiều doanh nghiệp cho biết, chỉ riêng việc xuất hiện trong khu gian hàng quốc gia với sự bảo trợ của cơ quan xúc tiến đã giúp họ vượt qua những vòng sàng lọc ban đầu vốn rất khắt khe. Từ chỗ phải đi tìm khách hàng, không ít doanh nghiệp đã được đối tác chủ động tiếp cận sau hội chợ để bàn thảo các hợp tác dài hạn.

Ở trong nước, các trung tâm kinh tế lớn tiếp tục đóng vai trò đầu mối trong việc mở rộng không gian xúc tiến. Tại TP Hồ Chí Minh, kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2025 tăng mạnh so với năm trước, phản ánh hiệu quả của cách làm xúc tiến có trọng tâm, ưu tiên những thị trường mang tính cửa ngõ và khả năng lan tỏa cao.

Khi xúc tiến thương mại bước sang giai đoạn của tăng trưởng xanh

Bước sang năm 2026, xúc tiến thương mại đang đứng trước một yêu cầu mới. Không chỉ bán được hàng, mà phải bán được hình ảnh của một nền sản xuất có trách nhiệm. Các tiêu chuẩn về môi trường, phát thải và truy xuất nguồn gốc đang trở thành “giấy thông hành” bắt buộc nếu hàng hóa muốn tiếp tục hiện diện tại các thị trường lớn.

Với ngành gỗ, bài toán không còn dừng ở sản lượng hay kim ngạch. Dù Việt Nam đã là một trong những trung tâm chế biến gỗ lớn nhất thế giới, phần giá trị gia tăng cao nhất vẫn nằm ở khâu thương hiệu và phân phối toàn cầu. Điều đó đặt ra yêu cầu phải nâng tầm xúc tiến thương mại từ những hoạt động rời rạc sang các chiến dịch dài hơi, đủ sức kể câu chuyện về một ngành sản xuất xanh, có trách nhiệm và đáng tin cậy.

Những đề xuất về xây dựng cơ sở dữ liệu thị trường chuyên sâu, đặt chỗ dài hạn tại các hội chợ lớn và thúc đẩy giao thương hai chiều cho thấy xúc tiến thương mại đang được nhìn nhận như một phần của chiến lược phát triển, chứ không chỉ là công cụ hỗ trợ xuất khẩu.

Nhìn lại năm 2025, xúc tiến thương mại hiện lên như một trụ cột thầm lặng nhưng bền bỉ của xuất khẩu Việt Nam. Trong một thế giới thương mại ngày càng phân mảnh, nơi các rào cản không còn chỉ nằm ở thuế quan mà ẩn sâu trong tiêu chuẩn và niềm tin, việc đầu tư cho xúc tiến thị trường chính là đầu tư cho khả năng đi đường dài.

Với ý nghĩa đó, câu chuyện xúc tiến thương mại không chỉ thuộc về một năm kỷ lục, mà còn mở ra cách tiếp cận mới cho chặng đường phía trước, nơi hàng Việt không chỉ được biết đến nhiều hơn, mà còn được tin tưởng nhiều hơn trên bản đồ thương mại toàn cầu.