Xuất khẩu rau quả lập kỳ tích mới, lần đầu chạm ngưỡng 6 tỷ USD
Việt Nam đã ghi dấu một cột mốc quan trọng trong ngành nông nghiệp khi xuất khẩu rau quả lần đầu tiên vượt ngưỡng 6 tỷ USD, tính đến hết tháng 10/2024.
Đây không chỉ là thành quả đáng tự hào của ngành, mà còn thể hiện sự tăng trưởng mạnh mẽ tại thị trường Trung Quốc, nơi kim ngạch xuất khẩu rau quả đã vượt 4 tỷ USD. Thành công này được thúc đẩy phần lớn nhờ sản lượng sầu riêng - loại trái cây tiếp tục là “át chủ bài” của xuất khẩu rau quả Việt Nam.
Theo số liệu từ Tổng cục Hải quan, xuất khẩu rau quả trong tháng 10/2024 đạt 520 triệu USD, giảm mạnh 43% so với mức kỷ lục 917 triệu USD của tháng 9. Nguyên nhân chính là do sản lượng sầu riêng từ khu vực Tây Nguyên - vùng trồng lớn nhất cả nước, giảm mạnh khi bước vào cuối vụ thuận.
Tuy nhiên, tính chung 10 tháng đầu năm 2024, kim ngạch xuất khẩu rau quả đạt 6,16 tỷ USD, tăng 27,8% so với cùng kỳ năm ngoái. Đặc biệt, xuất khẩu sầu riêng đến hết tháng 10 đã vượt 3 tỷ USD, chiếm gần một nửa tổng kim ngạch toàn ngành. Theo ông Đặng Phúc Nguyên - Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, dự kiến xuất khẩu sầu riêng cả năm 2024 có thể đạt 3,5 tỷ USD - một con số chưa từng có.
Sản lượng sầu riêng trong năm nay tăng hơn 20% so với năm 2023, đạt trên 1,1 triệu tấn. Dù vậy, bước vào cuối năm, nguồn cung sẽ đối mặt nhiều thách thức khi Tây Nguyên hết vụ và các vùng Đông Nam Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long bước vào vụ nghịch với sản lượng không ổn định.
Không chỉ sầu riêng, nhiều loại trái cây khác cũng ghi nhận sự tăng trưởng tích cực về cả sản lượng lẫn kim ngạch xuất khẩu. Nổi bật trong số đó là xoài, với sản lượng đạt 858 nghìn tấn, tăng 3,6% so với năm 2023. Xoài là một trong những loại trái cây được ưa chuộng tại nhiều thị trường lớn, đặc biệt là Nhật Bản, Hàn Quốc và Mỹ.
Ngoài xoài, sản lượng cam trong năm nay cũng đạt 1,15 triệu tấn, tăng 2,3%. Nhãn, mít và dừa cũng đóng góp đáng kể vào mức tăng trưởng chung của ngành rau quả nhờ điều kiện thời tiết thuận lợi và diện tích thu hoạch mở rộng.
Ngược lại, thanh long lại là điểm trừ trong bức tranh xuất khẩu khi sản lượng giảm 4,8%, xuống còn 841,7 nghìn tấn. Kim ngạch xuất khẩu thanh long trong 9 tháng đầu năm giảm gần 20% so với cùng kỳ 2023, chỉ đạt 392 triệu USD. Đây là lời cảnh báo cho ngành về việc cần đa dạng hóa sản phẩm và thị trường để tránh phụ thuộc vào một số loại trái cây truyền thống.
Thành công của xuất khẩu rau quả Việt Nam trong năm 2024 không thể không kể đến vai trò quan trọng của thị trường Trung Quốc. Tính đến hết tháng 10, kim ngạch xuất khẩu rau quả sang Trung Quốc đã đạt 4,098 tỷ USD, lần đầu tiên vượt mốc 4 tỷ USD.
Sầu riêng tiếp tục là sản phẩm chủ lực tại thị trường này, nhờ vào sự ưa chuộng của người tiêu dùng Trung Quốc. Đồng thời, các hiệp định thương mại tự do (FTA) và các nghị định thư ký kết giữa hai nước đã giúp tháo gỡ nhiều rào cản thương mại, tạo điều kiện thuận lợi cho việc thông quan.
Ngoài Trung Quốc, các thị trường khác như Mỹ, EU, Nhật Bản và Hàn Quốc cũng có sự tăng trưởng đáng kể. Sự mở rộng này thể hiện nỗ lực của ngành rau quả trong việc đa dạng hóa thị trường, giảm bớt sự phụ thuộc vào một quốc gia duy nhất.
Dù đã vượt mốc 6 tỷ USD, ngành rau quả vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong những tháng cuối năm. Các loại trái cây chủ lực như sầu riêng, xoài, mít và nhãn bước vào vụ nghịch, khiến nguồn cung giảm sút đáng kể. Sản lượng thấp đi kèm với chi phí sản xuất và vận chuyển tăng cao có thể ảnh hưởng đến sức cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường quốc tế.
Ngoài ra, dù nhu cầu từ các thị trường lớn như Trung Quốc vẫn ở mức cao vào dịp cuối năm, các doanh nghiệp cần phải đối mặt với những yêu cầu khắt khe hơn về chất lượng, nguồn gốc xuất xứ và an toàn thực phẩm.
Tuy nhiên, với thành tích vượt mốc 6 tỷ USD sau 10 tháng, chỉ cần duy trì kim ngạch ở mức khoảng 500 triệu USD/ tháng trong hai tháng cuối năm, ngành rau quả hoàn toàn có thể chạm mốc 7 tỷ USD xuất khẩu trong năm nay.
Nhìn về dài hạn, ngành rau quả Việt Nam đang đứng trước những cơ hội lớn. Thành tựu vượt mốc 6 tỷ USD không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn khẳng định vị thế của rau quả Việt Nam trên thị trường thế giới. Việc đầu tư vào vùng trồng mới, ứng dụng công nghệ hiện đại trong sản xuất và bảo quản, cùng với các chính sách hỗ trợ từ Nhà nước, sẽ giúp ngành rau quả nâng cao năng lực cạnh tranh. Đồng thời, việc xây dựng thương hiệu quốc gia cho các loại trái cây như sầu riêng, xoài và nhãn sẽ tạo nền tảng vững chắc để mở rộng thị trường. Để duy trì đà tăng trưởng, ngành cần tiếp tục đa dạng hóa sản phẩm và thị trường, tăng cường chế biến sâu và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế ngày càng khắt khe. Điều này không chỉ giúp nâng cao giá trị gia tăng mà còn tạo động lực phát triển bền vững cho ngành.
Xuất khẩu rau quả Việt Nam đã và đang chứng minh tiềm năng mạnh mẽ của mình. Với những thành công bước đầu và chiến lược phát triển đúng đắn, mục tiêu đạt 7 tỷ USD trong năm 2024 và xa hơn nữa là 10 tỷ USD trong những năm tới hoàn toàn nằm trong tầm tay.
